Dómstólaleit

Dómur

1. Mál þetta, sem dómtekið var 19. mars 2026, höfðuðu Kristvina Meekosha Magnúsdóttir og Guðmundur Pétur Meekosha, 26. september 2025, gegn Landslögum slf., […], Ívari Pálssyni, […], og Verði tryggingum hf., […].
2. Stefnendur krefjast þess að stefndu verði óskipt gert að greiða stefnendum 46.007.690 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 40.807.690 krónum frá 1. janúar 2022 til 24. nóvember 2022, en af 46.007.690 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar.
3. Stefndu krefjast aðallega sýknu af öllum kröfum stefnenda en til vara að þær verði lækkaðar verulega. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar.

I. Helstu málsatvik og ágreiningsefni

1. Helstu atvik málsins eiga rót að rekja til reksturs dómsmáls um galla á fasteigninni að […] í Reykjanesbæ. Húsið, sem byggt var á árinu 2007, keyptu stefnendur af húsbyggjendum, Jóhanni Kristjáni Arnarsyni og Berglindi Kristjánsdóttur, með kaupsamningi 3. september 2008. Stefnendur seldu síðan húsið Jóhannesi Reynissyni, sem nú er látinn, Ásdísi Runólfsdóttur og Sólveigu Þóru Jóhannesdóttur með kaupsamningi 28. október 2016. Kaupendur hússins, sem eftir afhendingu töldu húsið haldið göllum, höfðuðu síðan í febrúar 2022 framangreint dómsmál á hendur stefnendum, og jafnframt á hendur fyrri eigendum hússins, Reykjanesbæ og byggingarstjóra hússins. Fékk það málsnúmerið E-470/2022 við Héraðsdóm Reykjaness.
2. Við meðferð framangreinds dómsmáls leituðu stefnendur til stefnda Ívars Pálssonar lögmanns, sem var og er meðal eigenda hinnar stefndu lögmannsstofu, Landslaga slf. („Landslög“). Í umboði hans ritaði Sigurgeir Valsson lögmaður, einnig hjá stefnda Landslögum, greinargerð af hálfu stefnenda og annaðist rekstur málsins. Tók hann síðan við málinu og flutti það munnlega við aðalmeðferð þess.
3. Dómur gekk í héraði 9. nóvember 2022 þar sem byggingarstjórinn var sýknaður en stefnendur, ásamt fyrri eigendum hússins og Reykjanesbæ, voru dæmd óskipt til þess að greiða kaupendum 40.807.690 krónur með nánar tilgreindum dráttarvöxtum, auk 5.200.000 króna í málskostnað.
4. Stefnendur áfrýjuðu ekki dóminum fyrir sitt leyti en það gerðu aftur á móti fyrri eigendur hússins og Reykjanesbær. Gekk dómur í Landsrétti 8. mars 2024 í máli nr. 767/2022 en hann var ómerktur í Hæstarétti. Gekk málið því aftur til Landsréttar sem kvað að nýju upp dóm í málinu 5. júní 2025. Þar var Reykjanesbær sýknaður á grundvelli fyrningar en sú fjárhæð sem fyrri eigendum hússins hafði verið gert að greiða kaupendum óskipt með stefnendum var lækkuð í 10.817.523 krónur, auk 1.600.000 króna vegna málskostnaðar í héraði.
5. Með ákvörðun 3. september 2025 hafnaði Hæstiréttur beiðni kaupenda um áfrýjunarleyfi vegna dóms Landsréttar og varð hann því endanlegur.
6. Kjarni ágreinings í máli þessu snýr að því hvort bótaskyld mistök hafi átt sér stað við þá hagsmunagæslu sem umræddir lögmenn stefnda Landslaga tóku að sér fyrir stefnendur í framangreindu dómsmáli.
7. Með bréfi til Varðar trygginga hf., dags. 3. júlí 2025, var af hálfu stefnenda krafist viðurkenningar á bótarétti þeirra úr starfsábyrgðartryggingu sem stefndi Landslög hafði í gildi hjá tryggingafélaginu, sem vátryggingartaki vegna hins stefnda lögmanns, Ívars Pálssonar. Var krafan reist á því að mistök eða vanræksla hefði átt sér stað við gæslu hagmuna stefnenda við meðferð dómsmálsins, eins og nánar var lýst í bréfinu. Í meginatriðum var þar vísað til þess að ekki aðeins hefðu lögmaðurinn og fulltrúi hans „vanrækt að setja fram málsástæðu um fyrningu“ heldur jafnframt „hleypt að síðbúnum málsástæðum stefnenda sem engan rétt áttu á sér og hefðu ekki komist að gegn mótmælum“. Auk þess hefði þeim ekki verið ráðlagt að áfrýja, svo sem rétt hefði verið „vegna villu í héraðsdómi um stofnun bótaábyrgðar“.
8. Stefndi Vörður tryggingar hf. hafnaði framangreindri kröfu með bréfi 12. september sama ár á þeim grunni að bótakrefjendur hefðu hvorki sýnt fram á að skilyrði bótaábyrgðar um sök væri uppfyllt né heldur að þau hefðu orðið fyrir raunverulegu fjártjóni enda lægi ekki fyrir að sú krafa sem stefnendur voru dæmd til að greiða hefði verið innheimt.
9. Kaupendur fasteignarinnar lögðu á grundvelli dómsins fram aðfararbeiðni hjá sýslumanni á hendur stefnendum í ágúst 2025. Greiddi stefnandi Guðmundur 24.032.357 krónur inn á kröfuna 2. október það ár, eins og bókað var við fyrirtöku aðfararbeiðninnar 14. sama mánaðar. Lauk aðfarargerðinni 22. sama mánaðar með því að gert var fjárnám í tilteknum eignum stefnenda en að öðru leyti lauk gerðinni án árangurs.
10. Við aðalmeðferð málsins gáfu stefnendur og stefndi Ívar Pálsson aðilaskýrslu en auk þess gaf skýrslu sem vitni Sigurgeir Valsson lögmaður.
11. Hér næst verða raktar málsástæður aðila að því marki sem þörf krefur til úrlausnar málsins, sbr. e-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II. Helstu málsástæður og lagarök stefnenda

1. Stefnendur byggja á því að þáverandi lögmenn þeirra hafi brugðist þeim sérstöku skyldum sem á þeim hvíldu gagnvart stefnendum með saknæmum og ólögmætum hætti og valdið þeim með framferði sínu tjóni sem nemi stefnufjárhæðinni. Vísa stefnendur í því sambandi til 18. gr. og 25. gr. laga nr. 77/1998 um lögmenn en samkvæmt síðarnefndu greininni beri lögmaður bótaábyrgð á störfum sínum og starfsmanna sinna eftir almennum reglum. Ábyrgð lögmanna sé samkvæmt viðteknum viðhorfum í skaðabótarétti sérfræðiábyrgð sem feli í sér strangar kröfur til vandaðra vinnubragða.
2. Nánar tiltekið byggja stefnendur á því að krafan sem gerð var á hendur þeim við málshöfðun í héraði 9. febrúar 2022, þar sem þau voru vænd um vanefndir kaupsamnings sem þau gerðu um […], hafi verið fyrnd samkvæmt ákvæðum 2. mgr. 2. gr., sbr. 3. gr., laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda enda hafi þá verið liðin fimm ár og tveir mánuðir frá afhendingardegi eignarinnar, sem var 1. desember 2016. Sú regla sem ákvæði laga nr. 150/2007 bjóði um fjögurra ára fyrningarfrest frá vanefndum sé hlutlæg og miðist við afhendingardaginn sem hlutræna staðreynd, svo sem ráða megi af lögskýringargögnum.
3. Sú yfirsjón lögmannsins að krefjast ekki sýknu með vísan til fyrningar feli í sér saknæm, ólögmæt og skaðvænleg mistök, sem séu þeim mun alvarlegri fyrir þá sök að í greinargerð til héraðsdóms hafi hann fært fram málsástæðu, með vísan til 1. mgr. 48. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup, um tómlæti í formi tilkynningarbrests en hafi yfirsést að um fyrningu sé fjallað í 4. mgr. sömu lagagreinar.
4. Stefnendur benda á að í stefnu máls nr. E-470/2022 sé ekki einu orði vikið að hugsanlegri fyrningu stefnukrafna, hvað þá að vikið sé að sérreglu 10. gr. laga nr. 150/2007. Vísan til sérreglu þessarar hefði verið sjálfstæð og sérstök málsástæða, sem hefði átt að kalla fram viðbrögð gagnaðila við því hvort efni væri til að víkja frá meginreglunni um fjögurra ára fyrningarfrest frá afhendingardegi.
5. Meðstefndu í málinu, húsbyggjendur, Reykjanesbær og byggingarstjóri, hafi öll sett fram málsástæður um fyrningu í greinargerðum sínum. Hafi byggingarstjórinn verið sýknaður í héraði með vísan til þeirrar málsástæðu og Reykjanesbær einnig eftir áfrýjun til Landsréttar. Taka stefnendur fram að kröfur á hendur þessum aðilum hafi verið reistar á sjónarmiðum um skaðabótaskyldu utan samninga.
6. Stefnendur byggja á því að þegar varnir meðstefndu byggðar á fyrningu komu fram hefði það átt að verða lögmanni stefnenda í máli nr. E-470/2022 (hér eftir „kaupenda“) brýnt tilefni til tafarlausra viðbragða, þar sem engu orði hafi verið að þeim vikið í stefnu. Skjallegri gagnöflun hafi verið lýst lokið 21. júní 2022 og hafi aðalmeðferð verið ákveðin 14. september þá síðsumars. Það hafi verið fyrst er lögmaður kaupenda hóf málflutningsræðu sína sem fram hafi komið viðbrögð af hans hálfu við málsástæðum meðstefndu um fyrningu, með framlagningu sérstaks dómskjals, þrátt fyrir að gagnaöflun hefði verið lýst lokið, þar sem vikið hafi verið að fyrningarmálsástæðum og sérregla 10. gr. laga nr. 150/2007 hafi verið nefnd. Gagnaðilar hafi ekki mótmælt þessu háttalagi, þrátt fyrir ákvæði 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991, og hafi dómurinn leyft framlagninguna með vísan til þeirrar afstöðu.
7. Með því að mótmæla ekki þessum framgangsmáta hafi þáverandi lögmaður stefnenda framið alvarlegt réttarbrot gagnvart þeim. Honum hafi borið að neyta allra lögmætra úr- ræða til að gæta lögvarinna hagsmuna þeirra, samkvæmt skýlausum fyrirmælum 18. gr. laga um lögmenn. Lög nr. 91/1991 banni að síðbúin mótmæli og málsástæður séu teknar til greina nema gagnaðili samþykki að þær komist að og það hafi þáverandi lögmaður þeirra samþykkt með því að mótmæla ekki. Stefnendur byggja á því að þannig falli um sjálfar sig allar vangaveltur um hvort vanræksla þess að bera fram málsástæður byggðar á 2. mgr. 2. gr., sbr. 3. gr., laga nr. 150/2007 hafi nokkuð komið að sök því 10. gr. laganna hefði hvort sem er veitt stefnukröfum framgang. Málsástæður byggðar á sérreglu 10. gr. hafi ekki verið í málinu þegar það var höfðað. Það að láta það ómótmælt gerast svo seint sem eftir skýrslutökur í aðalmeðferð að ákvæði hennar væru dregin fram sé ámælisverð framganga af hálfu þáverandi lögmanns stefnenda sem feli í sér lögbrot og gangi alvarlega gegn þeim hagsmunum sem lögmaðurinn hafi tekið að sér að gæta í hvívetna. Ekki aðeins með vanrækslu þess að setja fram málsástæðu sem hefði átt að leiða til sýknu þeirra, heldur og með því að láta ómótmælt framlagningu dómskjals löngu eftir lok gagnaöflunar og framsetningu málsástæðna í því skjali, sem ekki hafi mátt komast að gegn mótmælum, sem honum hafi borið lagaskylda til að hafa í frammi.
8. Þá byggja stefnendur á því að dómur héraðsdóms, þar sem dómendur hafi „villst í þær ógöngur“ að fjalla um ákvæði 9. gr. laga nr. 150/2007 sem varði skaðabótakröfur utan samninga, eins og þau ættu við um samningsvanefndir, hefði átt að verða tilefni ráðleggingar um áfrýjun. Er jafnframt á því byggt að fyrirliggjandi dómaframkvæmd um tilkynningardrátt, sbr. 1. mgr. 48. gr. laga nr. 40/2002, hefði átt að gefa tilefni til áfrýjunar.
9. Ákvæði 10. gr. laga nr. 150/2007 leggi athafnaskyldu á þann kröfuhafa sem bera vilji ákvæði greinarinnar fyrir sig. Vandséð sé að þessari athafnaskyldu hafi verið fullnægt af hálfu kaupenda, stefnenda í máli nr. E-470/2022. Eru í stefnu rakin atvik þess máls er varða veikindi kaupenda og sjúkrahúsvist eins þeirra í ágúst 2020 og byggja á því að ársfrestur samkvæmt 1. mgr. 10. gr. laganna hafi liðið í ágúst 2021, án þess að nokkuð væri hafst að til að rjúfa fyrningarfrest fyrr en 9. febrúar 2022. Fjögur ár hafi verið liðin frá afhendingu 1. desember 2020. Vísan til ákvæða 10. gr. laga nr. 150/2007 fái því aldrei upphafið þær yfirsjónir sem fyrrverandi lögmaður stefnenda sé uppvís að.
10. Stefnendur lýsa furðu á efni höfnunarbréfs stefnda Varðar trygginga hf. 12. september 2025, þar sem í meginatriðum hafi komið fram að það hafi verið lögfræðilegt mat vá- tryggðs að haldlaust væri að hafa uppi fyrningarvörn í greinargerð, með hliðsjón af sérreglu 1. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007. Byggja stefnendur á því að lögmaður þeirra hafi ekki sýnt af sér eðlilega lögmannshætti heldur „beinlínis játað“ að hafa „gengið erinda gagnaðila“.
11. Þá byggja stefnendur á því að fyrirspurn stefnanda Guðmundar í tölvupósti 6. janúar 2022 til Sigurgeirs Valssonar lögmanns, þar sem hann velti fyrir sér þýðingu fyrningarreglna í málinu, hefði átt að verða lögmanninum brýnt tilefni þess að huga að hagsmunum umbjóðenda sinna og setja fram sýknukröfu með vísan til málsástæðu um fyrningu krafna á hendur þeim. Þeirri fyrirspurn hafi lögmaðurinn ekki svarað.
12. Stefnendur byggja á því að það sé rangt, sem stefndu haldi fram, að Landsréttur hafi staðfest þá niðurstöðu héraðsdóms að kröfur á hendur stefnendum væru ófyrndar og því hafi ekkert tjón hlotist af þeirri ákvörðun þáverandi lögmanns þeirra að setja ekki fram málsástæðu um fyrningu.
13. Ekkert styðji staðhæfingu stefndu um að mótmæli hafi verið sett fram við munnlegan málflutning við því að ný málsástæða væri sett fram svo seint sem þá. Ítreka stefnendur að bókað hafi verið í þingbók að framlagningu skjals við munnlegan málflutning, þar sem fyrst greindi vísan til 10. gr. laga nr. 150/2007, hafi ekki verið mótmælt. Það feli í sér mótsögn af hálfu lögmanns þeirra að annars vegar segja það gagngera ákvörðun sína að setja ekki fram málsástæðu um fyrningu vegna ákvæða 10. gr. laga nr. 150/2007 en halda því svo hins vegar fram að hann hafi sannarlega mótmælt vísan til þeirra þegar þau voru dregin inn í málið svo seint sem í munnlegum málflutningi.
14. Það að vanrækja að setja fram málsástæðu af hálfu umbjóðanda teljist alvarlegt brot á starfsskyldum lögmanns. Sé vanræksla um að setja fram málsástæðu um fyrningu kröfu tekin sem dæmi í fræðaskrifum. Stefnendur leggja áherslu á að þáverandi lögmaður þeirra hafi skorið sig úr í hópi lögmanna stefndu í máli nr. E-470/2022 með því að krefjast ekki sýknu með vísan til fyrningar.
15. Á stefnendum hvíli aðfararhæf dómskuld og þau hafi verið boðuð til fjárnámsgerðar.

    Með því hafi tjón þeirra raungerst og bótakrafa þeirra sé fullvirk og gild samkvæmt því.

    Öllum skilyrðum sé fullnægt til framsetningar aðfararhæfrar kröfu á hendur stefndu. Að halda því fram að stefnendur bíði ekki tjón fyrr en gengið hafi verið að heimili þeirra í framhaldandi fullnustugerðum á grundvelli dómsins sé rakalaus staðhæfing.

III. Helstu málsástæður og lagarök stefndu

Um formhlið málsins, án kröfu

1. Stefndu gera í upphafi athugasemd varðandi réttarfarsatriði til athugunar dómara hvort leiða eigi til frávísunar málsins, án kröfu. Lýtur sú athugasemd að vanreifun á stefnufjárhæð, forsendum hennar og augljósum frádráttarliðum. Benda stefndu á að í stefnu sé enga umfjöllun að finna um fjárhæð dómkröfunnar, sem sé skaðabótakrafa á sakargrunni, en hún samsvari þeirri fjárhæð sem stefnendum hafi verið gert að greiða með dómi héraðsdóms 9. nóvember 2022. Samkvæmt framlögðu skjali, millifærslukvittun 2. október 2025, hafi stefnendur greitt 24.032.357 krónur til dómhafa landsréttarmálsins nr. 767/2022. Ekki sé gerð tilraun til þess að skýra, í stefnu, á hvaða forsendum stefnendur geti krafist skaðabóta umfram þá fjárhæð sem sýnt hafi verið fram á að þau hafi greitt, en meint tjón þeirra geti ekki numið hærri fjárhæð. Þá sé ekki gerð tilraun til að skýra hvernig dómkrafa málsins falli að þeirri staðreynd að meðstefndu hafi verið dæmd til greiðslu á 10.761.542 krónum óskipt með stefnendum með dómi Landsréttar en af gögnum málsins sé ekki ljóst hvort eða að hvaða leyti sú fjárhæð hafi verið innheimt eða greidd. Að sama skapi sé enga umfjöllun um það að finna í stefnu á hvaða grundvelli krafa um dráttarvexti frá 1. janúar 2022 til greiðsludags eigi sér lagastoð og sé henni því mótmælt.

Aðalkrafa um sýknu

1. Stefndu kveðast mótmæla öllum málsástæðum stefnenda og sérstaklega því að þjónusta sú sem starfsmenn stefnda Landslaga veittu stefnendum hafi verið saknæm og brotið gegn hátternisreglum, skráðum eða óskráðum, svo bótaskyldu varði samkvæmt almennu sakarreglunni, reglum skaðabótaréttar um sérfræðiábyrgð eða reglunni um vinnuveitandaábyrgð. Áréttað er í því samhengi að reglur skaðabótaréttar um sérfræðiábyrgð hafi ekki áhrif á sönnunarbyrði, sem hvíli á stefnendum um þau atvik sem þau byggi meinta bótaskyldu á.
2. Stefndu staðhæfa að engu hafi verið ábótavant í hagsmunagæslu starfsmanna stefnda Landslaga fyrir stefnendur vegna málssóknar kaupenda gegn stefnendum og fleirum vegna umræddrar fasteignar. Jafnvel þótt á slíkt yrði fallist sé á því byggt að orsakatengsl skorti á milli meintrar saknæmrar háttsemi stefndu og meints tjóns stefnenda.
3. Við mat á meintri saknæmri háttsemi lögmanns í tengslum við hagsmunagæslu við rekstur dómsmáls sé nauðsynlegt að hafa í huga að málarekstur sé í eðli sínu áhættusamur. Undir rekstri máls þurfi að taka fjölda ákvarðana. Stefnendur hafi ákveðið að taka til varna gegn kröfum kaupenda eignarinnar í stað þess að leita sátta og hafi leitað til lögmanns af þeim sökum. Í þeirri ákvörðun hafi óhjákvæmilega falist áhætta enda aldrei unnt að tryggja niðurstöður dómsmála, hvað þá milli dómstiga. Sakarmat á verkum lögmanna undir þeim kringumstæðum sé vægt. Hið stranga sérfræðimat skaðabótaábyrgðar verði ekki lagt á lögmenn þótt dómsniðurstaða í tilteknu máli verði annars efnis en aðili dómsmáls óski. Af dómaframkvæmd og fræðaskrifum verði ráðið að það geti eingöngu átt við þegar um hrein framkvæmdaratriði sé að ræða.
4. Það hafi verið mat lögmanna stefnda Landslaga að krafan á hendur stefnendum væri ekki fyrnd og því væri tilgangslaust að bera slíkt fyrir sig. Sé ósannað að þeirri ráðgjöf hafi verið ábótavant svo saknæmt teljist og að það sé orsök tjóns stefnenda.
5. Stefndu mótmæla harðlega athugasemd í stefnu þess efnis að starfsmaður Landslaga hafi „gengið erinda gagnaðila“ en slíkar ávirðingar séu að vettugi virðandi.

Fyrningarfrestur

1. Af niðurstöðu Landsréttar í máli nr. 767/2022 leiði að sú afstaða starfsmanna Landslaga að ekki væri unnt að krefjast sýknu í málinu á grundvelli fyrningar hafi verið rétt. Þegar af þeirri ástæðu geti það ekki talist saknæmt að hafa ekki byggt á þeirri málsástæðu til varnar.
2. Héraðsdómur hafi komist að þeirri niðurstöðu að krafa stefnenda málsins á hendur fyrri eigendum eignarinnar væri ófyrnd. Hafi héraðsdómur einnig tekið fram að kröfur á hendur stefnendum væru ófyrndar, þótt slík málsástæða hafi ekki verið höfð uppi í greinargerð þeirra. Stefndu benda á að krafa á hendur fyrri eigendum eignarinnar, sem seldu hana til stefnenda þessa máls með kaupsamningi 3. september 2008, sem í kjölfarið seldu hana til stefnenda hins upphaflega dómsmáls („kaupenda“) með kaupsamningi, dags. 28. október 2016, hafi verið byggð á 45. gr. laga um nr. 40/2002, sem heimili að gera kröfu á hendur fyrri seljendum, sem og almennum reglum kröfuréttar um sprangkröfur. Af því leiði að sömu ákvæði laga nr. 150/2007 hafi átt við gagnvart þeim og stefnendum þessa máls enda hafi fyrningarfrestur ekki verið rofinn gagnvart þeim með öðrum hætti en gagnvart stefnendum. Útilokað sé að niðurstaða varðandi fyrningu geti verið sú að krafa endanlegra kaupenda, þeirra Jóhannesar Reynissonar, Ásdísar Runólfsdóttur og Sólveigar Þóru Jóhannesdóttur, teljist ófyrnd gagnvart þeim sem seldu stefnendum þessa máls eignina árið 2008, þeim Jóhanni og Berglindi, en fyrnd gagnvart stefnendum sem seldu kaupendum eignina árið 2016.
3. Með dómi Landsréttar í máli nr. 767/2022 hafi verið staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að krafan væri ófyrnd og jafnframt að það tímamark vitneskju eða skyldu til að afla sér frekari upplýsinga, sem mælt sé fyrir í lögum nr. 150/2007, hafi fyrst verið þegar matsgerð um galla á fasteigninni leit dagsins ljós í nóvember 2021 [sic]. Sú niðurstaða dómsins varði atvik máls. Af 4. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 leiði að þau atvik teljist fullsönnuð í þessu máli þar til annað verður leitt í ljós. Engu máli skipti í þeim efnum þótt stefnendur kunni nú að hafa á því aðrar skoðanir.
4. Dómsmál það sem lauk með dómi Landsréttar í máli nr. 767/2022 hafi verið höfðað í mars 2022. Í máli þessu sé uppi sú einstaka staða að í niðurstöðu réttarins felist lögfull sönnun þess að krafa kaupenda á hendur stefnendum þessa máls hafi ekki verið fyrnd.

   Því hafi sú ákvörðun starfsmanns Landslaga að bera ekki fram málsástæðu um fyrningu í greinargerð ekki falið í sér saknæma háttsemi. Engu máli geti skipt í þeim efnum þótt stefnendur telji þá niðurstöðu Landsréttar ranga af einhverjum ástæðum. Mál þetta sé ekki rekið um fyrningu gallakröfu vegna fasteignar heldur meint saknæm mistök lögmanns. Með máli þessu verði því undir engum kringumstæðum framkvæmt endurmat á lögfræðilegum forsendum endanlegrar niðurstöðu héraðsdóms í máli nr. E-470/2022 eða eftir atvikum niðurstöðu Landsréttar í máli nr. 767/2022. Bótaskylda lögmanns vegna hagsmunagæslu fyrir dómi í tilteknu máli verði ekki byggð á því að aðilar þess máls séu ósammála forsendum dóms, telji þær hafa átt að vera aðrar, og ef þær hefðu verið aðrar, þá sé hugsanlega til staðar bótaskylda lögmanns við hagsmunagæslu. Þá hafi málsástæða meðstefndu í því máli ekki verið byggð á tilteknu fyrningarákvæði heldur eingöngu á því að fjögurra ára fyrningarfrestur væri liðinn án tilvísunar til lagaákvæða. Í ljósi alls framangreinds geti það ekki varðað lögmenn stefnda Landslaga bótaskyldu að hafa ekki haft uppi málsástæðu um fyrningu í greinargerð málsins.

5. Engu máli skipti þótt í niðurstöðu héraðsdóms hafi verið vísað til 9. gr. laga nr. 150/2007.

   Landsréttur hafi staðfest að krafan væri ekki fyrnd. Sömu grunnsjónarmið gildi um upphaf fyrningartíma samkvæmt 9. gr. laganna og sérreglu 10. gr. þeirra.

6. Í stefnu virðist því haldið fram að í synjunarbréfi stefnda Varðar trygginga hf., 12. september 2025, segi að Landsréttur hafi staðfest að kröfur á hendur stefnendum væru fyrndar. Benda stefndu á að í bréfinu sé notað orðalagið „á hendur kröfuhöfum“ með vísan til þeirra sem kröfur hafi gert á hendur seljendum fyrir Landsrétti. Árétta stefndu að niðurstaða Landsréttar um að kröfur á hendur meðstefndu Jóhanni og Berglindi í því máli væru ófyrndar, leiði til þess, í ljósi málatilbúnaðar aðila fyrir Landsrétti, að lögfræðilega sé útilokað að niðurstaðan hefði getað verið önnur gagnvart stefnendum þessa máls.
7. Við það bætist að allir stefndu í málinu hafi byggt á því að tilkynningarfrestur kaupenda samkvæmt 1. mgr. 48. gr. laga nr. 40/2002 væri liðinn þegar tilkynnt var um galla á eigninni og að krafan væri því fallin niður, teldist hún sönnuð. Á það hafi ekki verið fallist af héraðsdómi í máli nr. E-470/2022 og hafi sú niðurstaða svo verið staðfest gagnvart meðstefndu í Landsrétti. Þar sem strangari reglur gildi um tilkynningar til meðstefndu (þeirra Jóhanns og Berglindar) en til stefnenda (vegna 2. mgr. 45. gr. laga nr. 40/2002) byggja stefndu á því að Landsréttur hefði komist að sömu niðurstöðu hefðu stefnendur látið reyna á þessa málsástæðu með áfrýjun. Þá séu reglur um tilkynningarfresti samkvæmt 1. mgr. 48. gr. laga nr. 40/2002 mun strangari en fyrningarfrestir. Krafa sem ekki teljist fallin niður vegna tómlætis samkvæmt þeirri grein geti trauðla talist fyrnd.
8. Ósannað sé því með öllu að stefndi Ívar Pálsson lögmaður eða fulltrúi hans hafi í störfum sínum hjá stefnda Landslögum gerst sekir um saknæm mistök sem bótaskyldu varði.

   Jafnvel þótt á slíkt yrði fallist skorti með öllu orsakatengsl milli þeirra meintu saknæmu mistaka og meints tjóns stefnenda, eins og næst verði rakið.

Viðbrögð við bókun kaupenda um 10. gr. laga nr. 150/2007

1. Stefndu benda á að sú röksemd stefnenda að stefndu séu bótaskyldir, þar sem málsástæðu kaupenda í máli nr. E-470/2022 um eins árs viðbótarfyrningarfrest samkvæmt 1. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 hafi ekki verið mótmælt, feli í sér viðurkenningu á því að krafa kaupenda í því máli á hendur stefnendum þessa máls hafi talist ófyrnd.
2. Hvað sem því líði feli viðbrögð starfsmanna stefnda Landslaga við bókun um þá málsástæðu eða framlagningu málskostnaðaryfirlits ekki í sér saknæm eða bótaskyld mistök.

   Eðlilegt sé að stefnendur máls nr. E-470/2022 hafi ekki fjallað um fyrningu í stefnu málsins.

3. Raunar virðist málatilbúnaður stefnenda hvað þessa málsástæðu varðar byggja á misskilningi á grunnreglum einkamálaréttarfars varðandi málsforræði. Reglur um fyrningu gildi ekki sjálfkrafa. Það sé hlutverk stefndu, hverju sinni, að fjalla um málsástæður tengdar fyrningu telji þeir slíkar málsástæður eiga við, og þá eðlilegt af hálfu stefnenda að bregðast við slíku við flutning máls í héraði. Mótmæli, í aðalmeðferð, við málsástæðum í greinargerð þess efnis að fjárkrafa teljist fyrnd geti ekki talist ný málsástæða.

   Stefnendum máls beri ekki skylda til að bóka öll hugsanleg viðbrögð í milliþinghöldum við málsástæðum í greinargerðum stefndu þannig að ella teljist viðbrögð við slíkum málsástæðum of seint fram komin við aðalmeðferð.

4. Augljóslega hafi því verið þýðingarlaust fyrir lögmenn stefnda Landslaga eða annarra stefndu í því máli að bóka mótmæli þess efnis við aðalmeðferð að varnir stefnenda málsins gegn fyrningu teldust nýjar málsástæður. Því síður geti skortur á slíkum bókunum falið í sér saknæmt athafnaleysi. Málsástæða stefnenda þess efnis sé í andstöðu við meginreglur einkamálaréttarfars. Þá hafi stefndu ekki getað mótmælt framlagningu yfirlits yfir málflutningsræðu enda sé slík framlagning leyfileg. Auk þess hafi stefndu mótmælt öllum nýjum málsástæðum stefnenda í málinu en dómstóllinn réttilega talið að andmæli stefnenda málsins við málatilbúnaði stefndu um fyrningu gætu ekki talist of seint fram komin. Sök sé ósönnuð vegna þessa liðar.

Ráðgjöf í tengslum við ákvörðun um áfrýjun

1. Stefndu taka fram að eftir að niðurstaða héraðsdóms lá fyrir hafi átt sér stað samskipti milli þeirra og stefnenda þar sem sérstaklega hafi verið farið yfir mögulega áfrýjun málsins og þá áhættu sem í henni fælist. Gerð hafi verið grein fyrir því að með engu móti væri unnt að tryggja að áfrýjun myndi leiða til annarrar niðurstöðu en áður og að áhætta við áfrýjun fæli í sér áhættu á auknum málskostnaði, sem og aukna dráttarvexti í þann tíma sem málsmeðferð fyrir Landsrétti tæki. Stefnendur hafi tekið ákvörðun um að una niðurstöðu héraðsdóms, sem þau ein hafi getað tekið. Lögmenn geti undir engum kringumstæðum tekið slíka ákvörðun heldur eingöngu veitt ráðgjöf varðandi kost og löst, áhættu og kostnað. Hin endanlega ákvörðun um áfrýjun sé í höndum málsaðila og lögmanni sé ekki heimilt að áfrýja máli án þess að fá um það bein fyrirmæli frá umbjóðanda sínum. Útilokað sé að ákvörðun stefnenda málsins um að áfrýja ekki niðurstöðu héraðsdóms til Landsréttar geti talist fela í sér saknæm og bótaskyld mistök lögmanna þeirra.
2. Jafnframt byggja stefndu á því að ósannað sé að ráðgjöf starfsmanna Landslaga á áfrýjunarfresti málsins hafi verið saknæm á nokkurn hátt. Í þeim samskiptum hafi m.a. verið farið sérstaklega yfir niðurstöðu dómsins tengda 1. mgr. 48. gr. laga nr. 40/2002 um tilkynningarfresti og upplýst að með engu móti væri unnt að ábyrgjast að áfrýjun málsins myndi leiða til breyttrar niðurstöðu.
3. Stefndu árétta að það sé stefnenda að sanna að atvik máls séu með þeim hætti að ráðgjöf stefndu milli dómstiga hafi verið ábótavant. Sérreglur skaðabótaréttar um sérfræðiábyrgð breyti ekki sönnunarkröfum um atvik máls. Sönnunarbyrðin hvíli á stefnendum.
4. Hér, eins og varðandi fyrningarfrest, sé sú sérstaka staða uppi að það liggi fyrir lögfull sönnun þess, þótt stefnendur hafi tekið ákvörðun um að áfrýja ekki, að áfrýjun hefði engu breytt varðandi niðurstöðu tengda tilkynningarfresti. Enda hafi fyrri seljendur, Jóhann og Berglind, áfrýjað dómi héraðsdóms til Landsréttar, m.a. í þeim tilgangi að láta reyna á niðurstöðu héraðsdóms varðandi tilkynningarfrest 1. mgr. 48. gr. laga nr. 40/2002.

   Niðurstaða Landsréttar hafi orðið sú sama og héraðsdóms. Kröfur á hendur fyrri seljendum hafi verið byggðar m.a. á 45. gr. laga nr. 40/2002. Af því leiði að kaupendur eignarinnar hafi getað haft uppi nákvæmlega sömu kröfur á hendur þeim og stefnendum þessa máls. Í því felist að kaupendum eignarinnar hafi borið að tilkynna þeim um meinta galla innan sama frests og gilti um stefnendur. Rétt eins og með málsástæðu stefnenda varðandi fyrningu geti skoðun stefnenda á því hvort staðfesting Landsréttar hvað þetta varði sé lögfræðilega rétt eða röng engu breytt. Endurmat á lögfræðilegum forsendum Landsréttar verði ekki framkvæmt í þessu máli. Sök sé því ósönnuð og í raun beinlínis sannað að hún sé ekki til staðar.

5. Önnur saknæm háttsemi sé einnig ósönnuð. Öllum málsástæðum stefnenda um saknæma háttsemi stefndu Landslaga eða starfsmanna þess félags sé mótmælt sem ósönnuðum.

Orsakatengsl

1. Verði komist að þeirri niðurstöðu, í andstöðu við málatilbúnað stefndu, að sök starfsmanna stefnda Landslaga sé sönnuð byggja stefndu sérstaklega á því að orsakatengsl séu ósönnuð á milli ætlaðs tjóns stefnenda og hinnar meintu sakar. Fyrir því beri stefnendur alla sönnunarbyrði.
2. Skilyrði skaðabótaréttar um orsakatengsl leggi fjölþættar sönnunarkröfur á stefnendur. Í fyrsta lagi beri stefnendum að sanna að hefðu starfsmenn Landslaga skýrlega byggt á málsástæðu í greinargerð í héraði þess efnis að krafa kaupenda væri fyrnd hefði verið fallist á þá málsástæðu. Það sé ósannað og í raun sé hið gagnstæða fullsannað, eins og fyrr sé rakið. Þá sé útilokað að lögfull sönnun þess verði fengin með þessu dómsmáli, sbr. einnig það sem fyrr var rakið, enda varði dómsmál þetta ekki fyrningu kröfunnar.
3. Í öðru lagi beri stefnendum að sanna að skýrlega bókuð mótmæli við málsástæðu kaupenda tengdri 10. gr. laga nr. 150/2007 hefðu leitt til þess að sú málsástæða hefði verið útilokuð í málinu og að það hefði leitt til öndverðar niðurstöðu málsins. Það sé ósannað að mati stefndu og raunar útiloki grunnreglur einkamálaréttarfars um málsforræði slíka niðurstöðu, sbr. það sem fyrr var rakið.
4. Í þriðja lagi beri stefnendum að sanna að þau hefðu, undir einhverjum kringumstæðum, tekið ákvörðun um að áfrýja niðurstöðu héraðsdóms og gefið starfsmönnum Landslaga skýr fyrirmæli um að áfrýja málinu andspænis þeirri óvissu og kostnaði sem slíku fylgi óhjákvæmilega. Það sé ósannað.
5. Í fjórða lagi beri stefnendum að sanna að ef þau hefðu gefið skýr fyrirmæli um að áfrýja málinu hefði niðurstaða þeirrar áfrýjunar leitt til þess að þau hefðu verið sýknuð. Stefndu byggja á því að raunveruleg niðurstaða réttarins í máli nr. 767/2022, varðandi fyrri eigendur eignarinnar að […], sbr. einnig 45. gr. laga nr. 40/2002, sanni hið gagnstæða.
6. Í fimmta lagi, teljist allt framangreint að fullu sannað, beri stefnendum að sanna að niðurstaðan við hugsanlega áfrýjun, að teknu tilliti til „rétt“ framsettra málsástæðna í héraði, að mati stefnenda, hefði leitt til þess að stefnendur hefðu losnað undan því að greiða nákvæmlega þá fjárhæð sem nemi dómkröfu málsins. Þetta sé einnig ósannað.
7. Til viðbótar framangreindu taka stefndu fram að það sé augljóst af dómi Landsréttar að áfrýjun héraðsdóms fyrir hönd stefnenda hefði engu breytt um niðurstöðu málsins. Fyrri seljendur fasteignarinnar hafi verið talin bera ábyrgð á þeim göllum sem rekja mátti til þess tíma þegar þau voru eigendur eignarinnar. Sömu rök leiði til þess að stefnendur hefðu verið látin bera ábyrgð á sömu göllum, sem og þeim göllum sem komu upp á meðan þau voru eigendur eignarinnar. Í dómi Landsréttar sé sérstaklega fjallað um skilin á milli þessara tveggja tímabila, sbr. efnisgrein 27 í dóminum. Komi þar fram að framkvæmdir sem stefnendur stóðu fyrir á eigninni hafi verið taldar orsakir tjóns sem metið hafi verið á 32.696.499 krónur. Tjón sem rakið hafi verið til framkvæmda sem fyrri seljendur hafi staðið fyrir hafi verið metið á 10.467.000 krónur. Hafi fyrri seljendur verið dæmd til að greiða kaupendum þá fjárhæð í Landsrétti, auk helmings kostnaðar vegna vinnupalla og varna. Hefðu stefnendur áfrýjað dómi héraðsdóms sé ljóst að niðurstaða héraðsdóms um bótaskyldu þeirra og fjárhæð skaðabóta hefði verið staðfest. Orsakatengsl séu því ósönnuð í málinu og beri því að sýkna stefndu.

Fjárkrafa

1. Stefndu telja fjárkröfu stefnenda ósannaða að hluta, auk þess sem hún sé óskýr og vanreifuð. Í stefnu sé ekkert fjallað um fjárkröfu málsins eða forsendur hennar. Þá sé engin tilraun gerð til að tengja fjárkröfuna við gögn málsins, svo sem þörf hafi verið á.
2. Engin útskýring liggi fyrir á fjárhæðinni 24.032.357 krónur sem stefnendur hafi greitt lögmanni kaupenda 2. október 2025. Þá hafi ekki verið upplýst um afdrif dæmdrar kröfu á hendur fyrri seljendum, Jóhanni og Berglindi, samkvæmt niðurstöðu Landsréttar í máli nr. 767/2022. Yrði stefnendum gert að greiða fjárkröfu samkvæmt dómsorði héraðsdóms í heild sinni ættu þau, samkvæmt almennum reglum kröfuréttar, endurkröfurétt á hendur fyrri seljendum, Jóhanni og Berglindi, sem nemi að lágmarki þeirri fjárhæð sem þeim hafi verið gert að greiða samkvæmt dómi Landsréttar. Stefnendum sé ekki unnt að krefjast skaðabóta sem nemi þeirri endurgreiðslukröfu frá þriðja aðila enda beri þeim, á grundvelli meginreglu skaðabótaréttar um tjónstakmörkun, að krefja meðstefndu um þá fjárhæð kröfunnar sem þeim hafi verið gert að greiða áður en stefndu þessa máls verði um hana krafðir.
3. Þá sé engin tilraun gerð til þess í stefnu að reifa eða rökstyðja á hvaða grundvelli dráttarvaxtakrafa þeirra sé byggð. Engar forsendur séu til þess, að mati stefndu, að miða upphafsdag dráttarvaxta við 1. janúar 2022 og/eða 24. nóvember sama ár og sé vanreifað á hvaða grundvelli það gæti verið. Byggja stefndu á því, verði fallist á kröfur stefnenda, að dráttarvextir verði ekki reiknaðir nema frá dómsuppsögu eins og atvikum sé háttað, í ljósi óljósrar framsetningar stefnenda á fjárkröfu sinni og misræmis milli hennar og þeirra fjárhæða sem gögn málsins beri með sér.
4. Loks benda stefndu á að til staðar sé lögbundin ábyrgðartrygging sem nái yfir atvikið verði fallist á bótaskyldu, sbr. m.a. vátryggingarskírteini hinnar stefndu lögmannsstofu vegna hins stefnda lögmanns. Hámarksfjárhæð þeirrar tryggingar sé hærri en dómkrafa málsins. Af því, sem og sérreglu 2. mgr. 25 gr. skaðabótalaga, leiði að stefndu Landslög og Ívar Pálsson verði ekki dæmd til greiðslu skaðabóta vegna málsins enda sé skilyrðum 1. mgr., sbr. 2. mgr., 19. gr. laganna ekki fullnægt. Telja stefndu þetta vera óumdeilt og í reynd viðurkennt í stefnu.

Varakrafa um lækkun

1. Stefndu kveða að í dómkröfum þeirra felist einnig krafa um lækkun sem m.a. sé byggð á framangreindum málsástæðum um ósannað fjártjón. Þá árétta stefndu að eigin áhætta stefnda Ívars Pálssonar samkvæmt vátryggingarskírteini nemi 925.700 krónum.
2. Stefndu kveða kröfu sína um málskostnað styðjast við 130. gr. laga nr. 91/1991.

IV. Niðurstaða

1. Í málinu er deilt um það hvort til bótaskyldu hafi stofnast samkvæmt almennum reglum skaðabótaréttar, sbr. 25. gr. laga nr. 77/1998 um lögmenn, í tengslum við hagsmunagæslu tveggja lögmanna stefnda Landslaga fyrir stefnendur við rekstur þess fasteignagallamáls sem um ræðir nr. E-470/2022 við Héraðsdóm Reykjaness. Nánar tiltekið er deilt um það hvort saknæm og ólögmæt mistök eða vanræksla hafi átt sér stað af hálfu lögmannanna við greinargerðarskrif, munnlegan málflutning og við ráðgjöf þeirra að gengnum dómi í málinu og, ef svo er, hvort af því hafi hlotist tjón stefnenda sem standi í orsakatengslum við háttsemina og teljist sennileg afleiðing hennar, samkvæmt skilyrðum sakarreglunnar, að gættum sjónarmiðum um sérfræðiábyrgð lögmanna.

Formhlið máls

1. Vegna athugasemda stefndu við að stefnufjárhæðin sé vanreifuð í stefnu skal þess getið að hún samsvarar þeirri fjárhæð sem stefnendur voru samtals dæmd til að greiða í skaðabætur og málskostnað með framangreindum dómi, eins og greint er frá í málavaxtalýsingu í stefnu. Enda þótt sundurliðun stefnufjárhæðar hefði að ósekju mátt koma skýrar fram í stefnu eru ekki næg efni af þeim sökum til þess að vísa málinu frá án kröfu. Önnur atriði sem bent er á og lúta að því hve stóran hluta hinnar dæmdu kröfu samkvæmt dómi héraðsdóms í máli nr. E-470/2022 stefnendur hafi þegar greitt og hvort þau muni geta gengið að þeim meðstefndu sem dæmd voru meðábyrg fyrir hluta fjárhæðarinnar, samkvæmt dómi Landsréttar í máli nr. 767/2022, með endurkröfu, sem og að upphafstíma dráttarvaxtakröfu, þykja ekki heldur fela í sér slíka vanreifun að varða þurfi frávísun án kröfu heldur fremur lúta að sönnun um fjárhæð tjóns og efni máls.
2. Við lok fyrri ræðu sinnar afhenti lögmaður stefnenda dómara til hliðsjónar yfirlit yfir sjö tölusett áhersluatriði sem farið hafði verið yfir við munnlegan málflutning hans. Var atriðum sem greinir í liðum nr. 4 til 7 á því yfirliti mótmælt sérstaklega af hálfu stefndu sem nýjum og of seint fram komnum málsástæðum. Umrædd atriði, sem ekki er ástæða til að taka orðrétt upp hér, sýnast ekki fela annað í sér en nánari útlistun á þeim þremur meginmálsástæðum sem er að finna í stefnu og lúta að lýsingu á hinni ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi, en að þeim verður vikið hér á eftir. Að því leyti sem þessi atriði kunna að fela í sér nýjar málsástæður eru þær of seint fram komnar og verður ekki sinnt sem slíkum, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991.

Sönnun

1. Ekki verður séð að í málinu sé teljandi ágreiningur um atvik sem þýðingu geta haft enda þótt blæbrigðamunur sé á lýsingum sem fram komu í aðila- og vitnaskýrslum. Er ekki ástæða til að rekja þær skýrslur frekar en hér er gert.
2. Fram kom í vitnisburði Sigurgeirs Valssonar lögmanns, sem metinn er með hliðsjón af því að hann var starfsmaður hinnar stefndu lögmannsstofu og er nú orðinn meðeigandi að henni, að hann hefði annast málsvörn stefnenda í máli nr. E-470/2022, þar á meðal ritun greinargerðar og munnlegan málflutning við aðalmeðferð máls. Þetta hefði hann gert undir umsjón stefnda Ívars Pálssonar, sem m.a. hefði lesið yfir greinargerðina áður en hún var lögð fram í málinu. Fram kom að það hefði verið lögfræðilegt mat þeirra beggja að ekki væru efni til að bera við málsástæðu um fyrningu. Í meginatriðum kom hið sama fram í aðilaskýrslu stefnda Ívars.
3. Vitninu Sigurgeiri og stefnanda Guðmundi bar ekki fyllilega saman um efni samtals þeirra í dómhúsinu, strax eftir uppkvaðningu dóms í máli nr. E-470/2022. Kvað Guðmundur lögmanninn hafa virst ánægður með að hafa náð fram lækkun dómkrafna og ráðlagt þeim að áfrýja ekki málinu. Þetta hefði eingöngu verið rætt á þessum fundi í dómhúsinu og ekkert frekar síðar. Sigurgeir kannaðist ekki við að hafa eindregið ráðlagt stefnendum að áfrýja ekki og lýsti því svo að á fundinum í dómhúsinu hafi hann upplýst stefnendur um áfrýjunarfrest, farið yfir áhættu því fylgjandi að áfrýja máli almennt og farið yfir niðurstöður dómsins um einstakar málsástæður m.t.t. þess hvort líklegt væri að þeim yrði snúið. Hann hefði síðan tjáð stefnendum að hann myndi fara betur yfir forsendur dómsins og hafa samband við þau síðar, sem hann hefði síðan gert á símafundi.

   Hann kvaðst aldrei hafa fengið nein fyrirmæli frá stefnendum um að áfrýja málinu.

Um skilyrði skaðabótaskyldu

1. Samkvæmt 25. gr. laga nr. 77/1998 ber lögmaður bótaábyrgð á störfum sínum og starfsmanna sinna eftir almennum reglum. Eiga því við almennar, óskráðar reglur skaðabótaréttar, einkum sakarreglan og reglan um vinnuveitandaábyrgð. Hvílir sönnunarbyrðin á þeim sem krefst skaðabóta fyrir því að uppfyllt séu skilyrði þeirra reglna, sem eru einkum þau að tjóni hafi verið valdið með saknæmri og ólögmætri háttsemi tjónvalds eða einhvers sem hann ber ábyrgð á og um sé að ræða tjón sem stendur í orsakasamhengi við og telst sennileg afleiðing þeirrar háttsemi.
2. Hvað varðar skilyrði um ólögmæti vísa stefnendur einkum til ákvæðis 18. gr. laga nr. 77/1998 sem hljóðar svo: „Lögmönnum ber í hvívetna að rækja af alúð þau störf sem þeim er trúað fyrir og neyta allra lögmætra úrræða til að gæta lögvarinna hagsmuna umbjóðenda sinna.“
3. Í samræmi við framangreint verður fyrst að svara því hvort stefnendur hafi í máli þessu fært nægar sönnur á saknæma og ólögmæta háttsemi í tengslum við hagsmunagæslu lögmanna Landslaga fyrir þau við rekstur máls nr. E-470/2022. Sú háttsemi lögmanna sem stefnendur byggja á í stefnu að hafi verið saknæm og ólögmæt er í meginatriðum eftirfarandi: Í fyrsta lagi; að hafa ekki teflt fram vörn um fyrningu í greinargerð sem lögð var fram í málinu. Í öðru lagi; að hafa ekki mótmælt sem of seint fram kominni málsástæðu kaupenda (stefnenda í máli nr. 470/2022) sem fyrst kom fram við aðalmeðferð og fól í sér málsvörn þeirra við málsástæðum um fyrningu í greinargerðum meðstefndu. Í þriðja lagi; að hafa ekki, að gengnum dómi héraðsdóms í málinu, ráðlagt stefnendum að áfrýja dóminum. Verður nú að þessum málsástæðum vikið í þessari sömu röð.

Ritun greinargerðar

1. Enda þótt það kunni að geta varðað lögmann bótaskyldu ef krafa fyrnist í meðförum hans gildir ekki nauðsynlega hið sama ef lögmaður ákveður að tefla ekki fram málsástæðu um fyrningu í dómsmáli. Eins og fram er komið mátu lögmenn Landslaga það svo að krafa kaupenda sem gerð var á hendur stefnendum þessa máls í máli nr. E-470/2022 væri ekki fyrnd, í ljósi ákvæðis 1. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 um viðbótarfrest, og því myndi ekki stoða að bera fram málsástæðu um fyrningu. Verður við það að miða að sú ákvörðun hafi verið tekin að yfirveguðu ráði og getur enga þýðingu haft þótt stefnandi Guðmundur hafi velt upp spurningu um fyrningu, í tengslum við ábyrgð meðstefnda Reykjanesbæjar, í tölvupósti 6. janúar 2022 til vitnisins Sigurgeirs Valssonar lögmanns.
2. Það hlýtur ávallt að fela í sér getsakir að reyna að spá fyrir um hvaða afstöðu dómur hefði tekið til málsástæðu sem ekki var höfð uppi í máli. Hér háttar þó svo til að málsástæðu um fyrningu var teflt fram í máli nr. E-470/2022 af hálfu fyrri eigenda hússins, sem selt höfðu stefnendum það, en eins og fram er komið var kröfu beint að þeim í málinu á grundvelli reglna um sprangkröfu. Var fjallað um málsástæðu þeirra um fyrningu bæði í héraði og við áfrýjun málsins til Landsréttar. Í dómi héraðsdóms í máli nr. E-470/2022, þeim hluta niðurstöðukafla dómsins sem merktur er C.3., var málsástæðu um fyrningu gagnvart fyrri eigendum hússins hafnað með vísan til þess að frestur 9. gr. laga nr. 150/2007 hefði ekki verið liðinn. Staðfesti Landsréttur í máli nr. 767/2022 þá niðurstöðu með vísan til forsendna héraðsdóms. Virðist héraðsdómur raunar hafa gengið svo langt að lýsa þeirri afstöðu að krafan væri ekki aðeins fyrnd gagnvart fyrri eigendum, heldur einnig gagnvart stefnendum, í kafla dómsins merktum D. Getur það ekki verið verkefni dóms í því máli sem hér er til umfjöllunar að endurskoða þessar niðurstöður annarra dómstóla í öðru máli. Stefnendur hafa engin haldbær rök fært fyrir því að niðurstaða um fyrningu gagnvart þeim hefði orðið önnur en gagnvart fyrri eigendum hússins og hafa hvorki sannað né leitt að því neinar líkur að fallist hefði verið á málsástæðu um fyrningu hefði hún verið borin fram af þeirra hálfu í máli nr. E-470/2022.
3. Þá hafa haldbær rök ekki verið færð fyrir því að því mati lögmanna Landslaga að krafan sem beint var að stefnendum í máli nr. E-470/2022 teldist ekki fyrnd hafi verið svo áfátt að í því felist ólögmæt og saknæm háttsemi. Er þá m.a. litið til þess að skilyrði 1. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 eiga sér hliðstæðu í 1. mgr. 9. gr. sömu laga um upphaf fyrningarfrests, sem í báðum tilvikum miðast við vitneskju tjónþola um kröfuna, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 14. október 2024 í máli nr. 10/2024, efnisgrein 43. Var í héraðsdómi í máli nr. E-470/2022 miðað við að sú vitneskja kaupenda hefði verið fyrir hendi við það tímamark er skýrsla húsasmíðameistara lá fyrir 15. apríl 2021 og var sú niðurstaða eins og áður sagði staðfest með vísan til forsendna með dómi Landsréttar í máli nr. 767/2022. Málið nr. E-470/2022 var höfðað innan árs frá því tímamarki, eða í febrúar 2022. Það athugist að ranghermt er í greinargerð stefndu að upphafstímamark fyrningar hafi í dómum þessum verið miðað við matsgerð dómkvadds matsmanns 15. nóvember 2021 en jafnvel þótt rétt væri myndi það ekki breyta því að málið var höfðað innan ársfrests ákvæðis 1. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007, sem stefndu byggja á að lögmenn Landslaga hafi haft í huga þegar þeir ákváðu að byggja ekki á málsástæðu um fyrningu við ritun greinargerðar fyrir stefnendur í máli nr. 470/2022. Skal hér ítrekað að það getur ekki verið verkefni dóms í því máli sem hér er til umfjöllunar að endurskoða niðurstöður hliðsettra eða æðri dómstóla í öðru máli um upphafstímamark fyrningarfrests. Helgast það þó ekki af 4. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 sem fjallar um sönnunargildi dóms um málsatvik.
4. Samkvæmt framanrituðu verður að hafna öllum hugsanlegum málsástæðum stefnenda sem lúta að því að annað upphafstímamark fyrningarfrests sé réttara en það sem lagt var til grundvallar í dómi Landsréttar í máli nr. 767/2022. Sömuleiðis verður að hafna þeirri meginmálsástæðu stefnenda að saknæm og ólögmæt háttsemi lögmanna hafi verið fólgin í því að bera ekki fram málsástæðu um fyrningu í greinargerð sem lögð var fram af þeirra hálfu í máli nr. E-470/2022.

Munnlegur málflutningur

1. Telja verður aðra meginmálsástæðu stefnenda reista á misskilningi lögmanns þeirra varðandi réttarfarsatriði, eins og stefndu benda á. Engar athugasemdir voru við það gerðar, hvorki í dómi héraðsdóms í máli nr. E-470/2022 né í dómi Landsréttar í máli nr. 767/2022, þótt andmæli stefnenda í því máli (kaupenda) við málsástæðum meðstefndu um fyrningu kæmu fyrst fram við munnlegan flutning málsins í héraði, enda samrýmist það viðteknum skilningi á réttarfarsreglum einkamálaréttarfars að stefnendur þurfi ekki að færa fyrirfram, í stefnu, fram varnir gegn málsástæðum um fyrningu sem hugsanlega muni koma fram í greinargerðum stefndu. Breytir engu í því efni þótt andmæli stefnenda í því máli hafi falið í sér tilvísun til reglu 1. mgr. 10. gr. laga nr. 150/2007 um viðbótarfrest. Samkvæmt þeim viðtekna skilningi á réttarfarsreglum hefðu mótmæli við þeim andmælum kaupenda engu breytt hefðu þau komið fram og hefðu dómstólar ávallt þurft að fjalla um fyrningu, í ljósi málsvarna í greinargerðum meðstefndu þar að lútandi.

   Í vitnisburði Sigurgeirs kom auk þess raunar fram að hann hefði, við munnlegan málflutning í máli nr. E-470/2022, mótmælt öllum hugsanlega nýjum og of seint fram komnum málsástæðum sem kynnu að felast í því málflutningsyfirliti kaupenda sem lagt hafði verið fram við upphaf þess málflutnings. Verður því heldur ekki ljáð þýðing þótt enginn lögmaður stefndu í því máli hafi mótmælt formlegri framlagningu þess málflutningsyfirlits sem dómskjals en alvanalegt er að lögmenn afhendi slík yfirlit til hliðsjónar fyrir dómara við málflutning. Síðast en ekki síst hvílir það á dómara, án kröfu, að beita útilokunareglu réttarfarslaga, sbr. 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991, þegar það á við, óháð því hvort mótmæli hafa komið fram, nema gagnaðili beinlínis samþykki að síðbúin málsástæða komist að eða aðili hefur þarfnast leiðbeininga dómara en ekki fengið þær. Slíkt samþykki þarf almennt að gefa berum orðum.

2. Þegar af þeim ástæðum sem hér hafa verið raktar verður að hafna öllum málsástæðum stefnenda sem lúta að því að virða verði það lögmönnum Landslaga til sakar að hafa ekki haft uppi mótmæli við munnlegan málflutning í máli nr. E-470/2022 við andmælum kaupenda gegn fyrningu, með vísan til 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991.

Ráðgjöf varðandi áfrýjun

1. Eins og fram er komið ber stefnanda Guðmundi og vitninu Sigurgeiri ekki fyllilega saman um efni fundar sem stefnendur áttu með lögmanninum í dómhúsinu, strax eftir uppkvaðningu dóms héraðsdóms í máli nr. E-470/2022. Ekki er á því byggt af hálfu stefnenda að hin saknæmu mistök felist í því að málinu hafi ekki verið áfrýjað innan frests, þrátt fyrir fyrirmæli þar um. Virðist þannig óumdeilt að engin slík fyrirmæli hafi verið gefin heldur er einungis byggt á því að ráðgjöf varðandi áfrýjun hafi verið áfátt.
2. Í þessu efni getur það ekki verið aðalatriðið hvort með réttu hafi mátt gagnrýna einhverja forsendu dóms héraðsdóms í máli nr. E-470/2022 enda þarf slíkt ekki sjálfkrafa að leiða til þess að ástæða verði talin til að áfrýja dómi. Mat um það snýr fremur að þeirri fjárhagslegu áhættu sem tekin er með slíkri ákvörðun. Hafa stefnendur hvorki sannað né leitt að því neinum líkum að ráðgjöf lögmanna Landslaga varðandi möguleika á áfrýjun, eftir að dómur féll í málinu, hafi verið áfátt.

* * *

1. Samkvæmt öllu framanrituðu hefur stefnendum ekki lánast að sanna að skilyrði sakarreglunnar um ólögmæta og saknæma háttsemi séu uppfyllt í máli þessu, þar á meðal að brotið hafi verið í bága við 18. gr. laga nr. 77/1998. Þegar af þeirri ástæðu og þar sem öllum málsástæðum stefnenda sem þýðingu geta haft í því sambandi hefur verið hafnað ber að sýkna stefndu af öllum kröfum stefnenda í máli þessu. Gerist þá ekki þörf á að taka afstöðu til annarra málsástæðna aðila, þar á meðal þeirra sem lúta að öðrum skilyrðum sakarreglunnar, fjárhæð tjóns og ákvæðum skaðabótalaga.
2. Eftir úrslitum málsins verður stefnendum gert að greiða málskostnað stefndu, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, en ekki verður talið um nein slík vafaatriði að ræða í málinu að efni standi til að beita ákvæði 3. mgr. 130. gr. sömu laga. Eftir efni og umfangi málsins, þar á meðal að teknu tilliti til afhendingar umfangsmikilla hliðsjónarrita stefnenda nokkrum dögum fyrir aðalmeðferð, þykir málskostnaður til handa hvers stefnda fyrir sig hæfilega ákveðinn 550.000 krónur eða samtals 1.650.000 krónur.
3. Af hálfu stefnenda flutti málið Kristján Þorbergsson lögmaður en Magnús Hrafn Magnússon lögmaður flutti málið fyrir stefndu. Hildur Briem héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndu, Landslög slf., Ívar Pálsson og Vörður tryggingar hf., eru sýknir af öllum dómkröfum stefnenda, Kristvinu Meekosha Magnúsdóttur og Guðmundar Péturs Meekosha, í máli þessu.

Stefnendur greiði stefnda Landslögum slf. 550.000 krónur, stefnda Ívari Pálssyni 550.000 krónur og stefnda Verði tryggingum hf. 550.000 krónur í málskostnað.

Hildur Briem