Dómstólaleit

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var 21. janúar sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 3. september 2024, „á hendur Gunnlaugi Agnari Gunnlaugssyni, kt. […], […], Kjalarnesi, fyrir tilraun til fjársvika með því að hafa útbúið og skilað til […] tryggingar hf., kt. […], þann 22. ágúst 2022, rangri tjónstilkynningu vegna tjóns á bifreið ákærða, […], í því skyni að svíkja út vátryggingarbætur úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar, sem tryggð var hjá […], án þess að tjón það hafi hlotist með þeim hætti sem lýst var í tjónstilkynningunni en í henni kom fram að tjón bifreiðarinnar […] hafi orðið er ákærði hafi misst bifreiðina út í vegkant við brú yfir […] í Borgarbyggð þannig að bifreiðin fór fram af veginum, féll niður árbakkann og endaði út í vatni með þeim afleiðingum að bifreiðin væri óökuhæf. Ákærði reyndi þannig með blekkingum að fá […] til þess að bæta tjónið en áætlaður kostnaður af viðgerð var 3.258.518 kr.

Telst brot þetta varða við 248. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með síðari breytingum.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Verjandi ákærða krefst aðallega sýknu en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna sér til handa.

Málsatvik

Með bréfi, dags. 22. september 2022, kærði […] tryggingar hf. ákærða til lögreglu vegna „gruns um brot gegn almennum hegningarlögum nr. 19/1940“. Í kærunni kemur fram að grunur sé uppi um að ákærði hafi gefið félaginu rangar upplýsingar um meint umferðarslys 21. ágúst 2022 og hafi sviðsett meint tjónsatvik, einn eða í samverknaði með öðrum, í því skyni að fá ranglega greiddar bætur úr kaskótryggingu ökutækisins […].

Kærandi lýsir málsatvikum þannig að félaginu hafi borist rafræn tjónstilkynning frá ákærða 22. ágúst 2022 vegna meints umferðarslyss hans deginum áður. Um hafi verið að ræða tjón á ökutækinu […], Porsche Cayenne, sem hafi verið í eigu ákærða og tryggt hjá félaginu á tjónsdegi. Ákærði hafi lýst atvikinu þannig að hann hefði verið á leið heim frá […] sínum um kl. 22:30 kvöldið áður, en þau búi á […] í Borgarfirði. Skammt frá bænum sé áin […] og yfir hana sé brú. Stuttu áður en hann hafi komið að brúnni hafi hann „misst bílinn út í kant þannig að hann fer fram af veginum og fellur niður árbakkann og endar úti í vatninu. Ég gat sett bílinn í bakk og komið mér upp á árbakkann aftur“. Ákærði hafi tekið fram að atvikið hefði verið tilkynnt til lögreglu. Hann hefði verið einn í bifreiðinni og enginn orðið vitni að atvikinu. Bifreiðin var sögð óökufær og staðsett í […]. Ákærði hafi merkt á tilkynninguna að skemmdir væru bæði að framan og aftan á ökutækinu. Skemmdunum hefði verið lýst þannig að ákærði hefði ekki séð almennilega vegna myrkurs en bílabjörgunin, sem sótt hefði bílinn, hefði sagði að hann væri laskaður á framstuðara, afturstuðara og undirvagni.

Í kjölfar tjónstilkynningarinnar hefði félagið sent beiðni til lögreglu um lögregluskýrslu vegna atviksins. Þá hefði komið í ljós að engin skýrsla hefði verið gerð enda hefði lögreglan ekki farið á staðinn vegna þess að ákærði hefði sagst vera ómeiddur. Félagið hefði þá óskað eftir því að lögregluskýrsla yrði skrifuð upp úr símtalinu sem barst í kjölfar meints atviks ákærða. Skýrsla lögreglu hafi borist félaginu 2. september. Þar komi fram að ákærði hafi haft samband við lögregluna símleiðis 21. ágúst 2022 kl. 23:30 og sagst hafa lent í því óhappi að missa stjórn á bifreið sinni í lausamöl á […] við […], ekið út af akbrautinni og út í ána. Hann hafi sagst hafa reynt strax að bakka upp úr ánni en bifreiðin hefði verið föst. Hann hefði þá fengið […] sinn til þess að prófa að toga í bifreiðina með dráttarvél en það hefði ekki gengið og hann því leitað til lögreglu um aðila sem gæti aðstoðað hann við að ná bifreiðinni upp. Þar sem hann væri ómeiddur eftir óhappið væri ekki þörf á sjúkrabifreið eða lögreglu á staðinn. Hann vissi ekki um skemmdir á bifreiðinni þar hún væri staðsett úti í ánni og myrkur úti. Hann hefði fengið upplýsingar frá lögreglu um fyrirtækið […] sf. í Borgarnesi varðandi dráttarbílaþjónustu og sagst ætla að hafa sjálfur samband þangað.

Morguninn eftir hafi […] sf. sótt bifreiðina og fyrir liggi ljósmyndir frá þeim af vettvangi. Bifreiðin hafi verið dregin á verkstæðið […] ehf. í Kópavogi til skoðunar. Hinn 31. ágúst 2022 hafi félagið fengið sendar ljósmyndir og tjónamat á bifreiðinni og þá komið í ljós að m.a. hafi verið umtalsverðir óvenjulegir villukóðar á vél ökutækisins sem ekki hafi komið heim og saman við atvikalýsingu ákærða. Hafi því verið ákveðið að senda ökutækið í nánari tölvulestur og bilanagreiningu hjá […], umboðsaðila Porsche.

Hinn 6. september 2022 hafi félaginu borist bilanagreining á vél ökutækisins frá […]. Niðurstaða greiningarinnar hafi verið að vélin væri ónýt en fram hafi komið að vélin hefði ekki tekið neitt vatn inn á sig. Í kjölfarið hafi vaknað sterkur grunur félagsins um tilraun til vátryggingarsvika, enda hefði félagið áður haft efasemdir um að villukóðarnir á vélinni gætu tengst meintu tjónsatviki eins og því hefði verið lýst af ákærða. Þær upplýsingar hafi borist frá […] að villan hefði komið upp 21. ágúst 2022 kl. 21:48 og að ökutækinu hefði þá verið ekið á 4 km hraða. Kælivatnshiti hefði verið 14 gráður, olíuhiti 11 gráður og akstursstaða ökutækisins 137.128 km.

Félagið hafi tekið málið til nánari skoðunar og fengið heimild ákærða til þess að óska eftir fyrri þjónustusögu ökutækisins hjá […]. Hafi þá komið í ljós að ákærði hefði komið með ökutækið á dráttarbifreið í júní 2022, eða tveimur mánuðum fyrir meint tjónsatvik, og óskað eftir smurþjónustu. Sömu bilanagreiningar hafi þá verið á vélinni og hún hafi verið metin ónýt. Akstursstaða ökutækisins í júní hafi verið 137.081 km, eða 47 km minna en við skoðunina eftir meint tjónsatvik 21. ágúst 2022. Vegalengdin frá […] að meintum tjónsstað sé u.þ.b. 84 km svo ljóst sé að ökutækinu geti ekki hafa verið ekið þangað.

Það sé niðurstaða kæranda eftir að hafa metið gögn málsins með heildstæðum hætti að sterkur rökstuddur grunur leiki á því að tjón ákærða hafi verið sviðsett og skemmdir á ökutækinu hafi ekki atvikast með þeim hætti sem ákærði haldi fram. Félagið telji að ákærði hafi skipulagt umrædda sviðsetningu tjónsins í þaula í því skyni að svíkja út bætur vegna fyrri vélarskemmda og fá annað meint tjón á ökutækinu ranglega bætt frá félaginu.

Kærandi telur að ákærði hafi gefið félaginu og lögreglu misvísandi upplýsingar um aðdraganda hins meinta slyss og viðbrögð sín í kjölfar þess. Mikill ólíkindablær sé á atvikalýsingum ákærða út frá staðsetningu, aðstæðum og ljósmyndum af vettvangi. Ökutækið eigi að hafa endað í […] en bilanagreining á vél ökutækisins hafi leitt í ljós að vélin hafi ekki tekið neitt vatn inn á sig. Í tjónstilkynningu hafi ákærði sagt að atvikið hefði átt sér stað 21. ágúst um kl. 22:30, en villan kom upp á vélinni rúmlega hálftíma áður, eða kl. 21:48 samkvæmt upplýsingum frá […]. Atvikið hafi síðan ekki verið tilkynnt til lögreglu fyrr en kl. 23:30 og fram hafi komið í samtalinu að á þeirri stundu hefði ökutækið enn setið fast í ánni. Í tjónstilkynningunni hafi ákærði sagt að hann hefði misst ökutækið út í kant og það hefði „fallið niður árbakkann“ og endað úti í vatninu. Í samtali við lögregluna hafi ákærði hins vegar sagst hafa misst stjórn á bifreiðinni í lausamöl með þeim afleiðingum að hann hefði ekið út af akbrautinni og út í ána. Hér sé um afar mismunandi atvikalýsingar að ræða og óljóst hvort ökutækið eigi að hafa fallið niður bratta brekku og endað í ánni eða hvort dekk ökutækisins hafi snert jörðu allan tímann og akstur þess endað í ánni. Sé tekið mið af þeirri atvikalýsingu að ákærði hafi misst ökutækið út í kant, þ.e. að hægra framdekk ökutækisins hafi farið út í kant og út af akbrautinni, og ökutækið „fallið niður árbakkann“ stuttu áður en ákærði kom að brúnni sé það álit félagsins að ökutækið hefði að öllum líkindum oltið miðað við hve brekkan sé brött uppi við brúna. Sé hins vegar tekið mið af þeirri atvikalýsingu að akstur ökutækisins hafi endað í ánni verði að gera ráð fyrir því að ökutækið hafi farið út af veginum í nokkurri fjarlægð frá brúnni en þá hefði ákærði átt að ná að stöðva ökutækið mun fyrr og hindra för þess í ána. Þess beri að geta að ákærði hafi verið að koma að einbreiðri brú frá […], en sá afleggjari sé ekki langt frá meintum tjónsstað og verði því að teljast ólíklegt að ákærði hafi verið á mikilli ferð. Ljósmyndir af vettvangi daginn eftir meint tjónsatvik sýni dekkjaför á svæðinu sem beri þess merki að ekið hafi verið hægt niður.

Upplýsingar frá ákærða um hve lengi ökutækið hafi verið í ánni stangist á. Í tjónstilkynningu til félagsins hafi ákærði sagt að ökutækið væri staðsett í […]. Í sömu tilkynningu hafi hann sagst hafa náð að „bakka“ bifreiðinni sjálfur og náð að koma henni upp á árbakkann „aftur“. Í samtali við lögregluna hafi ákærði hins vegar sagt að hann hefði reynt að bakka bifreiðinni strax upp úr ánni en hún hefði verið föst. Hann hefði fengið […] sinn til þess að prófa að toga í bifreiðina með dráttarvél en það hefði ekki gengið og hún væri því staðsett í ánni. Bifreiðin ætti því að hafa verið í ánni frá því að villan kom upp á vélinni kl. 21:48 þar til símtalið barst lögreglu kl. 23:30 en samt sem áður hafi vélin ekki tekið vatn inn á sig.

Ákærði hafi afþakkað komu lögreglu á vettvang og ekki talið þörf á því. Kærandi telji að hann hafi gert það til að komast hjá rannsókn eða skoðun á vettvangi. Hefði lögregla farið á staðinn standi líkur til þess að einhverjar grunsemdir hefðu mátt vakna hjá lögreglu. […] sf. hafi sótt ökutækið að morgni 22. ágúst og tekið ljósmyndir á vettvangi. Af myndunum megi sjá bifreiðina í dálitlum halla og dekkjaför í brekkunni líkt og henni hafi verið ekið hægt þar niður.

Ekki virðist geta staðist að bifreið ákærða hafi endað í ánni miðað við bilanagreiningu á vélinni hjá […]. Samkvæmt henni hafi vélin ekki tekið vatn inn á sig. Þá liggur fyrir að ákærði hafði komið með bifreiðina á dráttarbifreið á verkstæði […] að […] tveimur mánuðum fyrir meint tjónsatvik í júní 2022. Bifreiðin hafi þá haft sömu villukóða og vélin verið metin ónýt. Félagið gruni því sterklega að ákærði hafi hreinsað út fyrri villukóða vélarinnar á meintum tjónsstað áður en hann hafi ekið bifreiðinni út af. Telur félagið það hafa verið gert í því skyni að reyna að koma vélarbiluninni undir hið meinta tjónsatvik 21. ágúst 2022.

Samkvæmt upplýsingum frá […] hafði bifreið ákærða verið ekið 137.128 km þegar villan kom upp á meintum tjónsdegi 21. ágúst 2022 en þegar ökutækið hafi komið til skoðunar hjá fyrirtækinu í júní 2022 hafði því verið ekið 137.081 km. Það liggi því skýrlega fyrir að ökutækinu hafi aðeins verið ekið um 47 km milli skoðana en það séu hins vegar u.þ.b. 84 km frá […] á […] að meintum tjónsstað í Borgarfirði. Það sé því augljóst að mati félagsins að bifreiðinni hafi ekki verið ekið í tvo mánuði frá því að ákærði kom með hana á dráttarbifreið. Virðist því sem hún hafi verið flutt á dráttarbifreið eða með öðrum sambærilegum hætti í grennd við meintan tjónsstað. Að mati félagsins færi akstursstaða ökutækisins í skoðunum hjá […] og það að nákvæmlega sömu bilanagreiningar hafi verið á vélinni sönnur á að ökutækið hafi verið flutt sérstaklega í átt að meintum tjónsstað og atvikið sviðsett.

Meðal gagna málsins eru þau gögn sem getið er um í kæru tryggingafélagsins […], auk nánari upplýsinga frá […] og framleiðanda bifreiðarinnar.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Ákærði kvaðst hafa verið á heimleið frá […] sínum sem býr að […] í Borgarfirði þegar slysið varð. Hann hefði verið nýlagður af stað og verið að taka beygju inn á veginn fyrir neðan hlaðið þegar hann hefði skrikað til í lausamöl og bifreiðin farið út af veginum nálægt brú yfir á og endað úti í ánni. Aðspurður kvaðst hann ekki muna hversu hratt hann hefði ekið en það gæti hafa verið um 50 km/klst. Hann hefði náð að bakka bifreiðinni og koma sér upp á árbakkann en þar hefði bifreiðin fest og hann hefði drepið á henni þar. Hann hefði ekki tekið eftir því hvenær villumelding hefði komið upp í bifreiðinni en það gæti hafa verið þá. Hann gat ekki skýrt nánar tímasetningu villuboðanna kl. 21:48. Ákærði kvaðst síðan hafa haft samband við lögreglu og tilkynnt um tjónið. Hann hefði verið spurður að því hvort hann hefði verið einn á ferð og hvort hann hefði slasast eða bíllinn oltið. Lögreglan hefði sagt að þar sem svo væri ekki væri ekki þörf á komu þeirra á staðinn. Ákærði hefði fengið […] sinn til að reyna að draga bifreiðina með traktor en það hefði ekki gengið. Lögreglan hefði bent honum á að hafa samband við fyrirtækið […] ef þetta gengi ekki. […] hefði sótt bifreiðina daginn eftir. Hann hefði svo fyllt tjónaskýrslu út rafrænt. Hann hefði ekki heyrt mikið frá tryggingafélaginu fyrr en þeir hefðu haft samband og óskað eftir þjónustusögu bifreiðarinnar. Hann hefði fallist á að veita þær en í kjölfarið fengið höfnunarbréf frá tryggingafélaginu. Hann hefði þá leitað til lögmanns en ákvörðun félagsins hefði ekki verið breytt og síðan hefði honum verið tilkynnt um kæru til lögreglu. Staðhæfingar tryggingafélagsins séu rangar. Ákærði benti á að myndir af vettvangi hefðu verið teknar eftir að búið hefði verið að reyna að losa bifreið hans.

Spurður sérstaklega um hvers vegna einungis 47 km hefðu bæst við akstursmæli bifreiðarinnar frá júní 2022 kvaðst ákærði ekki geta útskýrt það og kvaðst ekki vita hvað hann hefði ekið bifreiðinni mikið, en hann hefði ekið henni „eitthvað“ og ekið henni að […] umræddan dag frá heimili sínu. Hann hefði verið ósammála því mati bílaumboðsins í júní 2022 að vél bifreiðarinnar væri ónýt og fengið [...] sinn til að gera við hana. Hann vissi ekki alveg hvað hefði verið gert en það tengdist kertum hennar. Vélin hefði gengið eftir viðgerð hans í um einn og hálfan mánuð og bifreiðin verið í ökuhæfu ástandi.

Lögreglumaður nr. A á Vesturlandi kvaðst hafa tekið við símtali frá ákærða vegna málsins. Ákærði hefði þurft aðstoð við að fá dráttarbíl og hefði hringt í gegnum neyðarlínu. Hann hefði greint frá því að hafa hafnað utan vegar. Vitnið kvaðst hafa spurt hvort einhver hefði slasast en svo hefði ekki verið og ákærða einungis vantað dráttarbíl. Hann hefði verið búinn að reyna að draga bifreiðina upp með dráttarvél […] síns en það hefði ekki gengið. Ákærði hefði sagt bifreiðina að hluta í ánni, fasta á kviðnum, en hann hefði afþakkað komu lögreglu en þegið símanúmer hjá dráttarþjónustu. Aðkoma lögreglu hefði ekki verið meiri þar sem ákærði hefði ekki viljað fá lögreglu á staðinn. Ákærða hefði verið gerð grein fyrir því að bókun yrði gerð um málið. Síðar hefði verið óskað eftir lögregluskýrslu fyrir tryggingafélagið. Skýrslan væri skrifuð eftir bókun í Löke þar sem hann hefði skrifað það sem ákærði hefði sagt á sínum tíma. Vitnið kvaðst hafa haft samband við […] ákærða, sem hann kannaðist við, skömmu eftir símtalið við ákærða. […] hefði þá sagt að dráttarbíll kæmi daginn eftir. Tími símtalsins sem skráður væri kl. 23:30 ætti við um fyrra símtalið.

Lögreglumaður nr. B rannsakaði málið á Vesturlandi. Hann kvað kæru hafa borist frá tryggingafélagi um ætluð tryggingasvik. Hann hefði skoðað staðreyndir málsins og lagt sig í líma við að staðreyna upplýsingar frá ákærða. Það hefði verið nokkrum erfiðleikum háð að fá fram upplýsingar þar sem nokkuð hefði verið um liðið. Ekki hefði verið hægt að fá gögn úr vegamyndavélum þar sem þau hefðu ekki verið vistuð svo lengi. Ekki hefði því reynst unnt að sannreyna hvort bifreið ákærða hefði verið ekið umrædda leið. Það sem hefði vafist fyrir vitninu hefði verið kílómetrastaða bifreiðarinnar. Samkvæmt upplýsingum frá verkstæði þar sem bifreiðin hefði verið þjónustuð hefði kílómetrastaðan ekki samræmst því að ekið hefði verið á staðinn. Ekki hefði fundist nein skýring á því. Vitnið hefði leitað til verkstæðisformanns […], sem hefði sagt að bifreiðin hefði verið ökufær þótt hún gengi ekki á öllum sílindrum. Ekki hefði því verið hægt að fullyrða að bifreiðinni hefði ekki verið ekið.

C, þjónustustjóri og verkstæðisformaður […], umboðsmanns Porsche á Íslandi, greindi frá menntun sinni og starfsreynslu. Hann kvaðst hafa starfað hjá […] síðustu fjögur árin og hafa töluverða þekkingu á Porsche-bílum. Hann staðfesti að hafa gefið lögreglu upplýsingar vegna bifreiðar ákærða. Bifreiðin hefði komið til skoðunar í júní 2022 vegna gangtruflana. Vél hennar hefði verið metin ónýt, en þrátt fyrir það hefði verið hægt að aka bifreiðinni. Vélin hefði ekki gengið á öllum sílindrum en myndir hefðu sýnt að einn sílinder væri rifinn. Það hefði verið hægt að aka bifreiðinni þótt líklegt væri að hún hefði stöðvast fljótlega. Þó hefði verið hægt að aka bifreiðinni á rafmagninu þar sem um hybrid-bifreið væri að ræða. Drægnin væri um 20 km á rafmagni og því væri hægt að aka stuttar vegalengdir á því. Hann hefði ekki treyst bifreiðinni lengri vegalengdir. Hægt væri að stroka bilanatilkynningar út handvirkt en engin leið væri að stöðva kílómetramæli bifreiðarinnar nema með mannlegum hætti með því að aftengja alla hjólhraðaskynjara hennar. Ef það væri gert myndu öll ljós mælaborðsins loga og bifreiðin vera föst í fyrsta gír. Það væri nánast útilokað og skildi alltaf eftir sig ummerki. Ef bifreiðin væri dregin myndi mælirinn þó einungis telja kílómetra ef svissað væri á hana. Mistök væru stundum gerð við skráningu kílómetrastöðu við skoðanir en framleiðandi hefði upplýsingar sem kæmu beint úr vél bifreiðarinnar og væru því áreiðanlegar. Vitnið sagði að ekki hefði nægt að hreinsa kerti bifreiðarinnar til að laga það sem hefði verið að í júní 2022. Allt hefði verið reynt til að gera við bifreiðina en myndir staðfest brotalömina á vélinni og hún talin ónýt. Villuskráning kæmi fram í vélinni þegar bilun ætti sér stað. Þá væri hægt að sjá hvenær bifreiðin missti samband við skynjara. Þar kæmu fram upplýsingar um hraða o.fl. Miðað við villumeldinguna í bifreiðinni hefði vélarhitinn verið lágur þegar hún kom upp, eins og bifreiðin væri nýlögð af stað eða æki á rafmagnsmótor. Þegar loftsía lenti í vatni bólgnaði hún út en engin ummerki hefðu verið um það. Mjög ólíklegt væri að mótorinn hefði verið í gangi þegar hann hefði farið í vatn, en ef bifreiðin æki á rafmagni væri ekkert sog.

Niðurstaða

Ákærða er gefin að sök tilraun til fjársvika með því að hafa útbúið og skilað til […] trygginga hf. rangri tjónstilkynningu vegna tjóns á bifreið sinni í því skyni að svíkja út vátryggingarbætur úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar, sem tryggð var hjá […], án þess að tjón það hefði hlotist með þeim hætti sem lýst var í tjónstilkynningunni. Hann hafi þannig með blekkingum reynt að fá tryggingafélagið til þess að bæta tjónið. Ákærði neitar sök.

Ákærði hafði samband við lögreglu á Vesturlandi kl. 23:30 21. ágúst 2022 og greindi frá því að hafa misst stjórn á bifreið sinni í lausamöl, ekið út af akbrautinni og út í á. Samkvæmt skýrslu lögreglu sagðist hann strax hafa reynt að bakka upp úr ánni en bifreiðin hefði verð föst. Þá hefði hann fengið […] sinn til að toga í bifreiðina með dráttarvél en það hefði ekki dugað til og hann þyrfti því aðstoð lögreglu við að finna aðila sem gæti aðstoðað hann við að ná bifreiðinni upp. Var honum gefið símanúmer hjá dráttarbílaþjónustu og kvaðst hann ætla að hafa samband þangað sjálfur. Samkvæmt skýrslunni sagðist hann ekki vita um skemmdir á bifreiðinni þar sem bæði væri mikið myrkur og bifreiðin úti í ánni. Lögregla hefði ekki farið á vettvang þar sem ákærði hefði ekki talið þörf á því.

Lögreglumaðurinn sem tók við framangreindri tilkynningu staðfesti skýrsluna fyrir dóminum og að ákærði hefði sagt bifreiðina fasta að hluta á kviðnum í ánni. Hann hefði verið búinn að reyna að draga hana upp með aðstoð […] síns en það ekki gengið. Þá kvað hann ákærða hafa afþakkað komu lögreglu á staðinn.

Daginn eftir sendi ákærði tjónstilkynningu til tryggingafélagsins […] þar sem bifreiðin var tryggð kaskótryggingu. Í lýsingu ákærða kom fram að atvikið hefði átt sér stað um kl. 22:30 kvöldið áður. Skömmu áður en hann hefði komið að brúnni hefði hann misst bifreiðina út í kant þannig að hún hefði farið fram af veginum og fallið niður árbakkann og endað úti í vatninu. Hann hefði getað sett bifreiðina í bakkgír og komið sér upp á árbakkann aftur. Hann hefði ekki almennilega séð skemmdir á bifreiðinni en þeir sem sótt hefðu hana morguninn eftir hefðu sagt honum að bifreiðin væri löskuð á framstuðara, afturstuðara og undirvagni. Þá kom fram að bifreiðin væri óökufær.

Ákærði gaf skýrslu hjá lögreglu 19. október 2022. Kvaðst hann þar hafa misst stjórn á bifreiðinni, sennilega sökum þess að hann hefði farið út í vegkantinn, hafnað utan vegar og endaði úti í á. Honum hefði tekist að bakka bifreiðinni aftur upp á árbakkann þar sem hún hefði síðan setið föst og hann hefði drepið á bifreiðinni þar. Hann hefði fyrst hringt í lögreglu og fengið upplýsingar um dráttarbílaþjónustu. Síðan hefði hann hringt í […] sinn og […] sem hefði komið með dráttarvél og reynt að ná bifreiðinni upp án árangurs.

Lýsingar ákærða fyrir dóminum voru á þann veg að hann hefði verið að taka beygju þegar hann hefði skrikað til í lausamöl og bifreiðin farið út af veginum og endað úti í ánni. Hann hefði náð að bakka bifreiðinni og koma sér upp á árbakkann en þar hefði bifreiðin setið föst. Þá hefði hann haft samband við lögreglu sem hefði gefið honum upplýsingar um dráttarbílaþjónustu en ekki talið tilefni til að mæta á staðinn. Hann hefði síðan fengið […] sinn til að reyna að draga bifreiðina af árbakkanum en það hefði ekki gengið.

Í málinu liggur fyrir skýrsla lögreglu um símtal við […] ákærða 30. nóvember 2022, en hann gaf ekki skýrslu fyrir dóminum. Greindi hann frá því að hafa fengið símtal frá ákærða skömmu eftir að hann hefði farið af bænum þar sem ákærði hefði greint honum frá því að hafa lent út af. Hann hefði farið á vettvang og ákærði hefði þá verið að tala við neyðarlínu og síðan fengið samband við lögregluna í Borgarnesi. Hann hefði fengið leyfi hjá lögreglunni til að reyna að ná bifreiðinni upp á veg aftur þar sem þeir hefðu ekki talið ástæðu til þess að mæta á vettvang. Það hefði ekki tekist þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir. Jafnframt liggur fyrir ódagsett yfirlýsing undirrituð af sama manni þar sem fram kemur að þegar hann hefði komið að bifreiðinni hefði hún verið staðsett á árbakkanum fyrir neðan veginn. Þeir hefðu gert tilraun til að losa hana en það ekki gengið. Þá hefði ákærði haft samband við lögreglu sem hefði stungið upp á að þeir hefðu samband við […].

Samkvæmt því sem rakið hefur verið hér gætir nokkurs ósamræmis í frásögn af atvikinu sjálfu. Til þess er þó að líta að samræmi er í frásögn ákærða hjá lögreglu og fyrir dómi og ekki er útilokað að misskilnings hafi gætt um staðsetningu bílsins við tilkynningu til lögreglu. Þá er jafnframt nokkurt ósamræmi í tímasetningu atviksins þar sem villa kom upp í vél bifreiðarinnar kl. 21:48 en ákærði hringdi í lögreglu kl. 23:30, sem hann kvað hafa verið mjög skömmu eftir atvikið, auk þess sem hann tilkynnti að atvikið hefði átt sér stað kl. 22:30.

Við skoðun bifreiðarinnar eftir tjónið kom í ljós að í vél hennar var villumelding sem greindi að engin þjappa mældist í sílinder 3. Sama villumelding kom fram við skoðun bifreiðarinnar hjá bílaumboðinu 27. júní sama ár. Var ákærða þá greint frá því mati bílaumboðsins að vélin væri ónýt. Ákærði hefur greint frá því að hafa látið draga bifreiðina á verkstæði bílaumboðsins og þaðan að vinnustað sínum þar sem […] hans hafi gert við bifreiðina. Sagði hann viðgerðina hafa tengst kertum hennar en gat ekki útskýrt það frekar.

Meðal gagna málsins er ódagsett yfirlýsing frá […] ákærða þar sem hann greinir frá því að hafa farið með ákærða í bílaumboðið og fengið frekari skýringar. Starfsmaður bílaumboðsins hefði sagt að þeir giskuðu á að vélin væri ónýt en gætu ekki vitað það með vissu nema rífa vélina í sundur. Viðkomandi starfsmaður hefði sagt að hægt væri að skoða þetta nánar með tilheyrandi kostnaði. Hann hefði þá sjálfur leitað á netinu og séð að „misfire“ væri þekkt vandamál í þessari bifreið og gefin væru upp átta atriði sem hægt væri að kanna. Helstu þrjár ástæðurnar væru kerti, kertaþræðir og háspennukefli. Hann hefði byrjað á að rífa út þau kerti sem „misfire“ væri á. Þau hefðu ekki verið falleg og hann hreinsað þau, yfirfarið samband á kertaþráðum og sett aftur saman. Bifreiðin hefði þá farið í gang og gengið vel. […] ákærða gaf símaskýrslu hjá lögreglu vegna málsins 29. nóvember 2022 og greindi þá frá með sambærilegum hætti, en hann gaf ekki skýrslu fyrir dómi.

Vegna rannsóknar málsins hafði lögregla samband við bílaumboðið og óskaði nánari upplýsinga um bifreiðina. Í svari C, þjónustustjóra og verkstæðisformanns, kemur m.a. fram að ekki dugi að skipta um kerti eða háspennukefli vegna framangreindrar bilunar. Þá séu ekki kertaþræðir í vél þessarar bifreiðar.

Í málinu liggja fyrir upplýsingar frá framleiðanda um kílómetrastöðu bifreiðarinnar þar sem fram kemur að 24. mars 2022 var bifreiðin ekin 131.191 km og 27. júní sama ár var hún ekin 137.081 km. Eftir tjónsatvikið, eða 6. september sama ár, var kílómetrastaðan 137.129 km. Munar þar einungis 48 km.

Samkvæmt framburði ákærða ók hann bifreiðinni „eitthvað“ eftir viðgerð […] síns, en hann gat ekki svarað því nánar hvað fælist í því. Hann gæti þó staðhæft að hann hefði ekið bifreiðinni frá heimili sínu að heimili […] síns umræddan dag. Fyrir liggur að sú leið sem um ræðir er 63 km löng. Ákærði hefur engar skýringar getað gefið á því hvernig standi á þessu og ekkert hefur komið fram sem bendir til þess að kílómetrastaðan geti verið röng. Samkvæmt framangreindu liggur fyrir að ákærði getur ekki hafa ekið bifreiðinni á staðinn þar sem ætlað tjónsatvik varð.

Þegar horft er til þessa atriðis sérstaklega og önnur atriði málsins eru metin heildstætt verður að telja hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi sviðsett atvikið í því skyni að fá tjón bætt úr kaskótryggingu sinni sem hann hefði annars ekki fengið. Ákærði hefur m.a. borið því við að hann hafi ekki krafist bóta fyrir nýrri vél. Verður að hafna framangreindu sjónarmiði ákærða, enda sneri krafa hans að tjóni á bifreiðinni vegna ætlaðs tjónsatviks og var vél hennar þar ekki undanskilin. Verður ákærði því sakfelldur og er brot hans rétt heimfært til refsiákvæða í ákæru.

Ákærði er fæddur í […]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dags. 27. ágúst 2024, hefur ákærði ekki áður gerst sekur um refsivert brot. Við ákvörðun refsingar verður tekið tillit til þess að nokkrar tafir urðu á meðferð málsins. Með hliðsjón af framangreindu og sakarefni þessa máls þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga en fullnustu refsingarinnar er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ívars Þórs Jóhannssonar lögmanns, 1.079.730 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, en ekki leiddi annan kostnað af meðferð málsins.

Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið Gunnhildur Anna Alfonsdóttir aðstoðarsaksóknari.

Barbara Björnsdóttir héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, Gunnlaugur Agnar Gunnlaugsson, sæti fangelsi í 30 daga en fullnustu refsingarinnar er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ívars Þórs Jóhannssonar lögmanns, 1.079.730 krónur.

Barbara Björnsdóttir