Dómstólaleit

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var að lokinni aðalmeðferð þess, þann 22. mars sl., var höfðað með stefnu, birtri 13. maí 2022, af stefnanda, Múr- og málningarþjónustunni Höfn ehf., Tunguhálsi 19, Reykjavík, á hendur stefnda, Ægisgötu 5, húsfélagi, Ægisgötu 5, Reykjavík.

Stefnandi gerir þær dómkröfur í málinu að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda 13.919.346 krónur auk dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, af 10.934.869 krónum frá 27.09.2019 til 15.11.2019, af 11.609.346 krónum frá þeim degi til 27.02.2021 og af 13.919.346 krónum frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda. Stefndi krefst sýknu af dómkröfum stefnanda. Þá krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Ágreiningsefni og málsatvik

Stefnandi, Múr- og málningarþjónustan Höfn ehf., var stofnaður 1990, en félagið sinnir almennum húsaviðgerðum. Stefndi er húsfélag fasteignarinnar að Ægisgötu 5. Ágreiningur málsaðila varðar greiðslu eftirstöðva samkvæmt verksamningi málsaðila, en stefndi stöðvaði greiðslur til stefnanda þar sem hann telur sig hafa sætt tjóni sem sé umfram eftirstandandi fjárhæð sem leitt hafi af göllum á verki stefnanda sem unnið var í þágu stefnda og var byggt á fyrirliggjandi verksamningi aðila frá 2. apríl 2019.

Málavextir eru þeir að stefnandi gerði tilboð í vissar endurbætur á fasteign stefnda að Ægisgötu 5 í Reykjavík og var verkið byggt á útboðsgögnum frá VSÓ Ráðgjöf ehf. (VSÓ). Af hálfu stefnda var umsjón með framkvæmdunum á hendi stjórnarmannanna Hróbjarts Jónatanssonar og Þorvaldar Gíslasonar en Marteinn Jónsson, eftirlitsmaður frá VSÓ, var þeim til ráðgjafar. Komst á verksamningur aðila í apríl 2019. Á meðal endurbóta sem stefnandi tók að sér að vinna í þágu stefnda við umrætt verk var lagning pappa á þak og svalir hússins líkt og greinir í fyrirliggjandi útboðslýsingu verksins.

Verkið var boðið út í febrúar 2019 og tilboð opnuð 15. mars 2019 en útboðs- og verklýsing var útbúin af Marteini Jónssyni, starfsmanni VSÓ. Stefnandi skilaði tilboði í verkið 14. mars 2019 að fjárhæð 17.147.250 krónur er var lægsta boð. Stefndi gerði kröfu um að stefnandi myndi veita afslátt af verkinu svo samningar næðust. Stefnandi samþykkti að lækka tilboðið um 640.500 krónur eftir tilmæli VSÓ. Verksamningur var undirritaður 2. apríl 2019 og samningsfjárhæð 16.506.750 krónur með virðisaukaskatti. Tilboð stefnanda var unnið í samræmi við gr. 0.2.1. í útboðsgögnum, en staðfest var í bréfi, dags. 9. apríl 2019, að kominn væri á samningur í samræmi við útboðslýsingu og ÍST 30. Í verksamningi var verkinu lýst svo: „Verkið felst m.a. í endurbótum á þakdúki 5. hæðar, á svölum 4. hæðar, endurbótum á timburklæðningu á 5. hæð og þéttingum á hluta af gluggakerfi hússins.“ Kom fram að framkvæmdatími skyldi vera frá því tilboði var formlega tekið og verki skyldi lokið eigi síðar en 1. september 2019.

Vinna hófst sumarið 2019 en við framkvæmd verksins um miðjan júlí 2019 sendi eftirlitsmaður póst til annars umsjónarmanna þar sem sagði: „Sæll. Það er komið í ljós að það er ekki hægt að leggja pappa beint ofan á þann gamla þar sem pappamaðurinn treystir ekki nýja pappanum til þess að ná nægjanlegri festu. Hann vill setja undirlag ofan á þann sem fyrir er og skrúfa hann niður. Síðan er brætt annað lag ofan á hann. Þetta gerir það að verkum að kosntðurinn [sic] eykst en á móti hverfa út aðrir liðir. Í heildina er aukakosntðurinn [sic] 700-1000þús. Bið þig að svara þessu í vikunni.“

Úr varð að fallist var á framangreindar breytingar frá verklýsingu og unnið eftir því. En þegar liðið var á verkið síðari hluta ágúst 2019 kom í ljós eftir nokkurra daga úrkomu leki frá svölum og þaki hússins er stefndu könnuðust ekki við að hefði verið til staðar áður og í september 2019 kom í ljós frekari leki, í a.m.k. átta íbúðum hússins, er stefndi telji að rekja megi til framkvæmdanna, líkt og Marteinn Jónsson, byggingariðnfræðingur hjá VSÓ, hafi staðfest, sbr. fundargerð frá 26. september 2019. En með bréfi 26. september 2019 tilkynnti eftirlitsmaður stefnda að skemmdir hefðu uppgötvast í átta íbúðum við Ægisgötu 5 og þær væru raktar til framkvæmdanna sumarið 2019. Daginn eftir tilkynnti stefndi með tölvupósti að vegna rakaskemmda í þessum átta íbúðum yrði greiðslu haldið eftir og að reikningur nr. 4653 sem var á gjalddaga þann dag yrði ekki greiddur. Stefnandi svaraði umræddum pósti samdægurs og benti stefnda á að þeir væru með frjálsa ábyrgðartryggingu sem og verktryggingu og því væri ekki ástæða til að halda eftir um 65% af heildarsamningsfjárhæð verksins. Stefnandi áréttaði þá að ef um tjón væri að ræða sem verktaki bæri ábyrgð á þá myndu verktakinn og tryggingafélagið taka á því og að bætt yrði úr slíku tjóni. Stefnandi benti stefnda einnig á að umræddur reikningur væri fyrir vinnu er um hefði verið samið og sannarlega unnin og framkvæmd af hendi stefnanda og að fyrir hana bæri að greiða.

Stefndi byggir á því að í ljós hafi komið að verkið, þ.e. lagning pappans á þak og svalir, hafi verið gallað og þar sem ekki hafi verið búið að staðreyna umfang gallans eða kostnað við úrbætur hans hafi stefndi ákveðið að halda eftir þá eftirstandandi greiðslum vegna verksins og hann tjáð stefnanda það í tölvupósti 27. september 2019.

Í framhaldi voru tveir fundir haldnir hjá VSÓ, 7. og 14. október 2019, þar sem verkstaða var rædd. Stefnandi hafi þá viðrað þá hugmynd að hluti reiknings nr. 4653 yrði greiddur enda þyrfti hann að standa skil á virðisaukaskatti, efniskostnaði og launum. Stefndi hafi tekið vel í það en aldrei hafi þó borist greiðsla af hálfu stefnda. Þann 7. október 2019 funduðu aðilar hjá VSÓ í Borgartúni 20 í Reykjavík til að ræða stöðu verksins í ljósi þeirra leka er höfðu komið upp „í tengslum við endurbætur á þaki og svölum“, sbr. fundargerð. Þar kemur einnig fram að lekar séu á aðalþaki og að gera þurfi við niðurfallsbrunn og leka við tvær íbúðir á efstu hæð hússins. Aðilar óskuðu sameiginlega eftir við VSÓ að setja upp áætlun vegna úrbóta, auk þess sem skýringar yrðu sendar til tryggingafélags stefnanda um stöðu mála. Var þá ákveðið að stefnandi fengi Pál Karlsson, hjá Þaktaki ehf., til að meta verkið og veita álit á því.

Tveimur dögum síðar, 9. október 2019, sendi Elías Víðisson, fyrirsvarsmaður stefnanda, stefnda tölvupóst, þar sem óskað var eftir staðfestingu á lokaúttekt til lækkunar á verkábyrgð í samræmi við verksamning. Því var hafnað af hálfu stefnda þar sem aðilar hafi þá þegar samþykkt að fela sérfræðingi að taka verkið út. Þá ítrekaði stefndi kröfu sína um að útgefinn reikningur vegna verksins yrði afturkallaður og að greitt yrði upp í verkið að teknu tilliti til kostnaðar við lagfæringar er ætti eftir að gera. Elías Víðisson hafi síðan sent stefnda tölvupóst 10. október 2019 þar sem hann hafi, eftir að hafa skoðað þakið á húsinu, viðurkennt að gallar væru á verkinu og að afstaða stefnda um að vilja hafa bæði „axlabönd og belti” væri skiljanleg. Stefndi hafi þá lagt til að aðilar settust niður að nýju til þess að reyna að finna sanngjarna lausn á málinu.

Þann 14. október 2019 funduðu aðilar að nýju hjá VSÓ til að leita samkomulags vegna viðgerða á tjóni er orðið hafi á íbúðum í húsinu á meðan á framkvæmdum stóð, sbr. fundargerð Marteins Jónssonar. Á fundinum var upplýst að álit Páls Karlssonar lægi fyrir og niðurstaðan væri sú að pappalögnin væri ekki í lagi og að fjarlægja þyrfti pappann og leggja nýjan en skriflegt svar frá Páli hafi ekki legið fyrir á þessum tímapunkti. Þarna hafi fyrirsvarsmaður stefnanda einnig upplýst að lagfæringar á þaki, svölum og innanhúss yrðu stefnda að kostnaðarlausu. Var loks samþykkt að bíða eftir umsögn og ráðleggingum Páls en þegar þær lægju fyrir myndi VSÓ boða til annars fundar. Á fundinum upplýsti fyrirsvarsmaður stefnanda að lagfæringar á meintum göllum yrðu stefnda að kostnaðarlausu enda stefnandi talið úrbótarétt óumdeildan.

Fyrirsvarsmaður stefnanda sendi svo stefnda tölvupóst 28. október 2019 þar sem stefndi var krafinn um greiðslu á 9.500.000 króna eftirstöðvum. Var þeirri kröfu hafnað og vísað til þess að aðilar hefðu samið um að bíða eftir úttekt og umsögn Páls Karlssonar en þangað til myndi stefndi halda eftir greiðslum enda verkið gallað og aðilar sammála um það. Stefnandi áréttaði að fulltrúi stefnda hefði brugðist illa við erindi fyrirsvarsmanns stefnanda 28. október 2019 þar sem óskað var eftir greiðslu.

Þann 1. nóvember 2019 óskaði stefnandi eftir áliti Páls Karlssonar. Skriflegt svar frá Páli barst sama dag og segir þar orðrétt: „Við skoðun á því [þakinu] kom í ljós að pappalögnin er ekki til fyrirmyndar og margir hnökrar á henni. Kanta frágangur [sic] var ekki góður og líming á hinum og þessum stöðum ekki góð. Einnig voru skemmdir í sandflögum á yfirlagi út [sic] um allt þak og sandur víða brunninn af þakdúk við kanta. Þakdúkur var laus ofan á loftunnar [sic] rörum og lak vatn þar út þegar við þrýstum ofan á yfirlagið. Einnig skaraði þakpappinn vitlaust á krítískum stöðum við niðurföll og er hann frekar laus þar við eða illa brenndur. Niðurstaðan er sú að pappalögnin á þakinu er enga veigin [sic] ásættanleg og er það mitt mat að endurleggja þurfi þakið upp á nýtt. Taka þarf nýja dúkinn af og jafnvel einnig þann elsta sem á þakinu var þegar viðgerð hófst. Þegar þakflötur er orðin [sic] ásættanlegur getur pappalögn hafist á ný.“

Stefnandi taldi við svo búið nauðsynlegt að afla annars álits til að ganga úr skugga um að afstaða Páls væri rétt. Guðjón Helgason hjá Helgason og Co. var þá fenginn af stefnanda til að taka út verkið og tilkynnti stefnandi stefnda um þau áform sín. Guðjón taldi smáhnökra vera á verkinu og mat viðgerðarkostnað um 150–300 þúsund krónur. Þarna hafi því tveir viðurkenndir fagaðilar á sviðinu verið búnir að veita tvö ólík álit á nauðsynlegum viðgerðum á þakinu. Var stefndi ósáttur við þetta þar sem fundargerð frá 14. október 2019 hafi falið í sér samkomulag aðila um að fela Páli Karlssyni að framkvæma þær úrbætur sem hann teldi nauðsynlegar og ganga til samninga við hann. Það ráðslag stefnanda að fá annað mat hafi verið án samráðs eða aðkomu stefnda.

Þann 8. nóvember 2019 barst stefnda tölvupóstur frá Elíasi Víðissyni þar sem tilkynnt var um niðurstöður Guðjóns Helgasonar og kostnað við úrbætur. Samkvæmt mati Guðjóns væru einungis nokkrir hnökrar á verkinu og áætlaði hann að kostnaður við nauðsynlegar lagfæringar væri á bilinu 150.000–300.000 krónur. Í framhaldi fór stefnandi fram á það að fá að framkvæma úrbætur í samræmi við þetta síðara mat. En stefndi hafnaði því þar sem samið hefði verið um það að Páll Karlsson gæfi álit sitt á úrbótum og myndi í kjölfarið gera nauðsynlegar úrbætur stefnda að kostnaðarlausu.

Stefndi sendi stefnanda bréf, dags. 14. nóvember 2019, þar sem mati Guðjóns var hafnað. Þar var því haldið fram að álit Páls staðfesti að verkið væri stórgallað og að í samræmi við fundargerð frá 14. október s.á. hefði komist á bindandi samkomulag um að Páll tæki að sér úrbætur á þakinu, stefnda að kostnaðarlausu. Þá var því lýst yfir f.h. stefnda að hann væri reiðubúinn að standa við samkomulag sem aðilar hefðu gert á fundi hjá VSÓ 14. október 2019 um að úrbætur á verkinu yrðu unnar af Páli Karlssyni og að stefndi væri tilbúinn til þess að greiða til stefnanda gegn bankaábyrgð stefnanda á endurgerð Páls á verkinu. Enda væri stefnandi búinn að lýsa því yfir að stefnda yrði haldið skaðlausum af öllum lagfæringum tengdum verkinu vegna leka á þaki, svölum og lekatjóns í einstökum íbúðum. Ef stefnandi stæði ekki við samkomulagið yrði stefndi nauðbeygður til að láta dómkveðja matsmann til að meta galla á verkinu.

Með tölvupóstum 15. nóvember 2019 skoraði stefnandi á stefnda að ganga frá útistandandi reikningum og kvaðst tilbúinn til að láta vaxtakostnað niður falla svo forðast mætti kostnað og flækjur, en sáttaumleitanir sigldu í strand. Vísaði stefnandi til þess að stefndi væri ekki búinn að greiða reikning upp á 10.934.869 krónur á eindaga, 14. október 2019. Þá sagði: „Við höfum sinnt okkar skyldu sem verktaki í samræmi við verksamning og höldum því að sjálfsögðu áfram ...“ Skoraði stefnandi á stefnda að greiða, ella yrði innheimt samkvæmt „… úrræði ÍST 30:2010“. En í pósti sama dags sagði stefnandi: „Hér er svo reikningurinn sem stóð til að bíða með. Þetta telst því lokareikningur að okkar viti. Við skulum svo vona að annað leysist fljótlega.“

Stefnandi áréttaði greiðslukröfuna í bréfi 19. febrúar 2020 en samtalið rak í strand og endaði á að stefndi lagði fram matsbeiðni 21. apríl 2020. Í tölvupósti 28. apríl 2020 fór stefndi svo fram á það við stefnanda að hann myndi ekki sinna neinum viðgerðum á fasteigninni á meðan á matsferlinu stæði. Stefndi lítur svo á að stefnandi hafi ekki svarað bréfi stefnda frá 14. nóvember 2019 og í apríl 2020 hafi hann því verið tilneyddur til að fá dómkvaddan matsmann til að meta framkvæmdirnar, einkum vinnubrögð og ástand pappalagningar, bæði á þaki og svölum, og hvort hún væri haldin göllum. Þá fór stefndi fram á að matsmaður mæti í hverju nauðsynlegar úrbætur fælust og hver kostnaður yrði. Þá hafi matsmanni verið falið að meta til fjár það tjón sem þakleki hafi valdið á íbúðum hússins, er komi fram í fyrirliggjandi matsbeiðni stefnda.

Hjalti Sigmundsson byggingartæknifræðingur var dómkvaddur matsmaður í máli nr. M-2991/2020 og lét í té matsgerð í september 2020. Taldi hann verkið haldið göllum og að úrbætur væru kostnaðarsamar. Niðurstaðan, er varðaði pappalagningu á þaki Ægisgötu 5, hafi verið sú að þakpappinn hafi á ýmsan hátt verið ófullnægjandi og lagning ekki í samræmi við góð vinnubrögð. Hafi pappinn víða verið laus og hægt að fletta honum átakalaust, suða ekki í lagi og vatn flætt undir pappann. Nauðsynlegt væri að fjarlægja allan þakpappa af þakinu og endurleggja. Niðurstaðan, er varði pappalagningu á svölum, hafi verið sú að pappinn hafi verið illa settur á, laus frá ál- áfellum á veggjum og undir gluggum sem gert hafi að verkum að vatn sem hafi runnið undir útveggjaklæðningu og að útvegg hafi runnið á bak við áláfellur. Þá hafi þakpappinn einungis náð 5 cm upp fyrir efra borð á frágangi þaksvala er hafi valdið því að þegar snjór á þaksvölum bráðnaði hafi vatn hæglega getað flætt upp fyrir jaðar þakpappans. Þá hafi áláfella verið fest undir glugga og svalahurðir og þannig lokað drengötum á gluggum er hafi leitt vatn inn fyrir álfelluna og inn fyrir þakpappann. Þá hafi boltar til festinga á þakpappa ekki verið nógu langir. Hafi matsgerð tiltekið að frágangi við þaksvalir væri áfátt af tveimur meginástæðum: Annars vegar þar sem nauðsynlegan þakhalla vantaði á þaksvalir en hins vegar vegna ófullnægjandi pappalagningar. Hvað varði þakhalla svala sé nefnt að nauðsynlegur þakhalli hefði verið fyrir hendi áður en framkvæmdir hófust en stefnandi hefði rifið pappann og allþykkt asfalt, sem myndað hafi hallann, í burtu án þess að gæta að því að mynda halla að nýju. Varðandi pappalagningu á svölunum sé rakið með hvaða hætti pappalögnin væri ófullnægjandi og hvaða úrbætur væru nauðsynlegar. Þá hafi matsmaður staðfest leka inn í einstakar íbúðir. Í matsgerð sé áætlað að kostnaður við úrbætur á pappalögn á þaki og á svölum nemi 11.962.000 krónum og úrbótakostnaður vegna lagfæringar vegna leka í íbúðum nemi 3.187.000 krónum. Telji stefndi þennan áætlaða kostnað við úrbætur alfarið vera á ábyrgð stefnanda. Þessu hafnar stefnandi og túlkar raunar matsgerðina á nokkuð annan hátt, svo sem rakið er frekar í málsástæðum stefnanda.

Geta ber þess að undir rekstri matsmálsins upplýstist að stefnandi hefði ekki sinnt pappalagningunni á þaki og svölum Ægisgötu 5, heldur ráðið undirverktaka til þess að sinna því verki, en deilt er um hvort stefndi hafi verið upplýstur um þetta.

Stefndi sendi lögmanni stefnanda kröfubréf, dags. 3. nóvember 2020, þar sem lýst var yfir skuldajöfnuði við kröfur stefnanda með vísan til framangreindrar matsgerðar Hjalta Sigmundsssonar og krafðist stefndi auk þess skaðabóta að fjárhæð 3.683.182 krónur sem næmi mismun á úrbótakostnaði samkvæmt matsgerðinni, auk kostnaðar við rekstur matsmálsins, og á ógreiddum útgefnum reikningum stefnanda á stefnda.

Stefnandi svaraði bréfi stefnda 27. janúar 2021 þar sem öllum kröfum stefnda var hafnað og ábyrgðinni vísað á útboðsgögn og stefnda vegna þeirra annmarka sem voru á verkinu. Af hálfu stefnanda hafi þá verið vísað til þess að hann hefði við upphaf verksins bent á að framkvæmdir samkvæmt útboðsgögnum væru ekki fullnægjandi. Lögmaður stefnanda hafi þá sagt að stefnandi myndi „laga það sem honum bæri en hafði hins vegar ekki áhuga á að gera skriflegan samning um slíkt enda var í gildi verksamningur á milli aðila og telur umbjóðandi minn enga ástæðu vera til að gera neinn viðbótarsamning um að umbjóðandi minn lagfæri þá annmarka sem voru á verki hans“. Óskaði stefnandi þá eftir því að ráðast í úrbætur á þakinu en hafnaði öðru. Upplýsti stefnandi þá að við yfirferð hefði hann komist að því að „... einn verkliður hefði ekki verið reikningsfærður ...“, þ.e. reikningur að fjárhæð 2.310.000 krónur.

Stefndi svaraði bréfi stefnanda 2. mars 2021. Er því þar lýst að stefnandi hafi brotið gegn ÍST 30-staðli við framkvæmd verksins og með hvaða hætti verkið hafi verið verulega gallað og í ósamræmi við útboðsgögn og útboðslýsingar. Í bréfinu mótmælti stefndi því sem röngu að stefnandi hefði nokkru sinni boðið úrbætur og að húsfélagið hefði meinað verktaka að framkvæma þær enda stefnandi aldrei lagt fram úrbótamat né áætlun um í hverju úrbætur fælust eða hver myndi framkvæma þær. Var bótakrafa stefnda ítrekuð, auk þess sem kröfu stefnanda um greiðslu reiknings að fjárhæð 2.310.000 krónur var hafnað sem of seint fram kominni, sbr. ÍST 30-staðal, enda þá verið liðnir 14 mánuðir frá þeim degi er stefnandi hafi lagt fram lokareikning.

Stefnandi svaraði bréfi stefnda 15. júní 2021 og sagði að stefnandi hefði „annað árið í röð óskað eftir því að fá að klára þær úrbætur sem fyrirtækinu ber, nú í samræmi við athugasemdir matsgerð [sic] Hjalta Sigmundssonar dómkvadds [sic] í verkinu að beiðni verkkaupa“. Í bréfinu er viðurkennt að verkið sé óumdeilanlega gallað og hafi stefndi þá einnig verið upplýstur um að félagið AD múrverk ehf. hefði unnið verkið á vegum stefnanda. Hafi stefnandi farið fram á að AD múrverki ehf. yrði nú leyft að gera úrbætur á þaki hússins þrátt fyrir að stefndi liti svo á að samkomulag aðila hafi kveðið á um að Páll Karlsson ætti að sjá um þær. Fyrir liggi að AD múrverk ehf. hafi orðið gjaldþrota í júní 2022, en stefndi kveðst aldrei myndu hafa fallist á aðkomu þess.

Stefndi vísar til þess að ólíkt því sem stefnandi haldi fram þá séu engin gögn sem sýni fram á það að eftirlitsmaður hafi samþykkt AD múrverk ehf. sem undirverktaka í verkinu, auk þess sem eftirlitsmanni hafi verið óheimilt að samþykkja undirverktaka án samþykkis frá stefnda sem ekki hafi legið fyrir. Fyrir liggur í málinu tölvupóstur frá Marteini Jónssyni, starfsmanni VSÓ, þar sem komi fram að hann hafi ekkert getað upplýst aðspurður um hvort eða hvaða undirverktaki hefði verið fenginn til verksins. Stefndi svaraði bréfi stefnanda 21. júní 2021 þar sem öllum kröfum stefnanda var hafnað. Rakti stefndi samskipti aðila og margvíslegar meintar vanefndir stefnanda á verksamningi þeirra er leitt hafi til þess að úrbótaréttur stefnanda væri ekki til staðar og hefði í raun aldrei verið. Þar sem stefnandi hafi brotið verksamning aðila og skyldur sínar samkvæmt ÍST 30 með því að fela þriðja aðila að framkvæma verkið án þess að leita áður samþykkis stefnda hefði úrbótaréttur hans fallið niður. En jafnvel þótt litið yrði svo á að úrbótaréttur hefði verið til staðar, þrátt fyrir að undirverktaki hafi verið fenginn til verksins án leyfis stefnda, þá hefði úrbótaréttur að mati stefnda fallið niður þegar stefnandi hefði brotið það sem stefndi teldi vera samkomulag aðila um að Páli Karlssyni yrði falið að meta og lagfæra galla er verið hafi á verkinu en stefnandi þess í stað farið fram á að úrbætur skyldu vera í samræmi við mat Guðjóns Helgasonar er stefndi hefði aldrei samþykkt. Þá hafi kröfur stefnda um greiðslu bóta verið ítrekaðar.

Fyrir liggur að stefndi hefur þegar fengið þriðja aðila til að gera vissar úrbætur á þaki hússins í því augnamiði að takmarka tjón sitt. Engin samskipti hafi átt sér stað á milli aðila allt frá júní 2021 og fram að stefnubirtingu í málinu þann 13. maí 2022.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Krafa stefnanda byggi á tveimur reikningum nr. 4653 með eindaga 14. október 2019, að fjárhæð 10.934.869, og nr. 4717, dags. 2. desember 2019, að fjárhæð 674.477 krónur, sem stefnandi hafi gefið út á hendur stefnda vegna vinnu við verkið „Ægisgata 5 – Endurbætur vegna leka“. Svo sem rakið sé í bréfi lögmanns stefnanda, dags 27. janúar 2021, og ítrekað í bréfi, dags. 15. júní 2021, hafi vinna vegna verkliðar 1.3.3, alls 2.310.000 krónur ekki verið reikningsfærð. Krafa tengd verklið 1.3.3 í útboðsgögnum komi því til viðbótar kröfum stefnanda á grunni framangreindra reikninga.

Framkvæmdir við verkið hafi byrjað fljótlega eftir undirritun verksamnings. Strax í upphafi, er á staðinn var komið, hafi stefnandi bent stefnda á að þær framkvæmdir sem lagt væri upp með í útboðsgögnum væru ekki fullnægjandi svo bæta mætti úr þeim vandamálum er til staðar væru í húsinu, t.d. hafi stefnandi lagt til að notast yrði við aðra nálgun við lagfæringu svalagólfa, þ.e. að lagt yrði í gólfin á ný og þannig yrði búinn til nægur vatnshalli. Stefndi hafi hafnað þessari tillögu og öðrum ábendingum stefnanda og viljað halda sig við útboðsgögn og lýsingu. Sú höfnun, sem og öll önnur afstaða stefnda til verksins, hafi einkennst af þeirri viðleitni stefnda að kostnaði yrði haldið í algjörum lágmarki, jafnvel þótt að slíkt kynni að bitna á gæðum verksins.

Annað sem hafi verið óvenjulegt í útboðsgögnum hafi verið það upplegg stefnda að þakpappi er þegar hafi verið til staðar yrði lagfærður og í framhaldi yrði lagt nýtt lag ofan á eldra lagið. Hefðbundin framkvæmd sé sú að fjarlægja þann pappa sem til staðar sé og leggja nýtt lag, eitt eða tvö, ofan á þakið. Þegar stefnandi hafði lagt eitt lag af pappa á þakið hafi stefndi og eftirlitsmaður farið fram á að annað lag af pappa yrði lagt yfir, þ.e. að þrjú lög af pappa yrðu ofan á þakinu. Eins og matsgerð Hjalta Sigmundssonar staðfesti sé þetta óvenjulegt og samrýmist ekki almennum viðmiðum.

Einnig hafi stefnandi í nokkurn fjölda skipta átt í erfiðleikum með aðgang að íbúðum í húsinu. Margar þeirra hafi þá verið í skammtímaútleigu til ferðamanna og ítrekað komið upp að stefnandi kæmist ekki inn í þær íbúðir sem hann hafi þurft að komast inn í þar sem annað hvort hafi eigandi ekki verið viðstaddur eða viðkomandi íbúð verið í útleigu. Í framkvæmdum sem séu að miklu leyti háðar veðurskilyrðum hafi þetta verið til trafala og haft töluverð áhrif á framvindu og skilvirkni verksins.

Stefnandi hafni því að með því að hafa staðið að því að fá Pál Karlsson til að taka út verkið hvað varði þakpappann hafi stefnandi skuldbundið sig til að hlíta mati Páls í einu og öllu og þannig í raun framselt úrbótarétt sinn við verkið. Verksamningur málsaðila sé sá samningur sem gildi í lögskiptum þeirra en stefndi hafi ekki virt þann samning þeirra þegar hann hafi hafnað því að stefnandi ynni úrbætur á verkinu.

Með tölvupóstum 15. nóvember 2019 og 19. febrúar 2020 hafi stefnandi skorað á stefnda að ganga frá útistandandi reikningum. Málið hafi ekki verið flókið þar sem stefnandi myndi laga þá hnökra og ágalla sem óumdeilt hafi verið á verkinu og stefndi greiða útistandandi reikninga. Stefnandi taki fulla ábyrgð á vinnu undirverktaka sem starfað hafi við þetta verk á hans vegum og eftirlitsmanni hafi verið fullkunnugt um. Matsgerð Hjalta Sigmundssonar byggingartæknifræðings hafi legið fyrir síðla í september 2020. Niðurstaða hans hafi verið sú að verkið væri vissulega að nokkru leyti haldið göllum en að þá mætti að verulegu leyti rekja til uppleggs verkkaupa og eftirlitsaðila sem og frekari galla á hönnun. Hafa beri í huga að stefnandi hafi verið fenginn í umrætt verk vegna eldri lekaskemmda. Einnig að stefnanda hafi ekki verið heimilt að gera frávikstilboð sem legði til aðrar aðferðir og útfærslur í verkinu. Að auki hafi matsmaður upplýst að hann hefði áður verið fenginn til að vinna matsgerð vegna tjóns að Ægisgötu 5. Matsgerðin renni stoðum undir það er stefnandi hafi haldið fram frá upphafi, þ.e. í fyrsta lagi að þær framkvæmdir sem lagt hafi verið upp með í útboðsgögnum hafi ekki verið fullnægjandi til að bæta úr þeim vandamálum sem þá þegar hafi verið í húsinu. Í öðru lagi að upplegg framkvæmda í útboðsgögnum, t.a.m. varðandi pappalögn, hafi ekki verið til þess fallið að ásættanleg niðurstaða gæti náðst.

Að framangreindu virtu byggi stefnandi á því að honum verði ekki einum kennt um ástandið á Ægisgötu 5 og hafni því að kostnaður vegna þess er getið sé í matsgerð falli á hans herðar. Vísist til matsgerðar þar sem segi m.a: „Sýnilegar skemmdir eftir raka eða leka eru í sjö íbúðum. Ekki er hægt að staðfesta að skemmdirnar stafi af leka vegna galla í pappalögn sem matsþoli lagði eða í tengslum við þá vinnu.“

Stefnandi telji því einsýnt að tjón það sem orðið hafi á íbúðum við Ægisgötu 5 sé ekki aðeins komið til vegna framkvæmda stefnanda. Stefnandi sé sammála matsgerð um að betur hefði mátt standa að lagningu og bræðslu þakpappa. Því hafi stefnandi aldrei neitað og margítrekað boðist til að lagfæra stefnda að kostnaðarlausu. Stefnandi hafi m.a. lagt fram tillögur að úrbótum 27. janúar 2021. Þá hafi stefnandi gert frekari kröfur um að fá að sinna úrbótum en ýmist ekki fengið svör eða verið hafnað um slíkt. Eins og málsgögn beri með sér hafi stefnandi margendurtekið boðið fram úrbætur vegna sannarlegra ágalla á verkinu og leitað eftir sáttum, síðast með bréfi 15. júní 2021 og í tölvupóstum í júlí 2021. Stefndi hafi aftur á móti ávallt hundsað eða neitað stefnanda um úrbótarétt hans og tilkynnti stefnanda t.a.m. 10. júní sl. að samið hafi verið við nýjan aðila til að klára verkið. Réttur verktaka til úrbóta á göllum er komi í ljós meðan verki sé enn ólokið og í kjölfar verks sé skýr og afdráttarlaus. Stefndi hafi því brotið gegn þessum rétti stefnanda en stefnandi hafi augljósa hagsmuni af því að fá að gera við það sem áfátt hafi verið við verkið sjálfur fremur en að annar sinni slíkum úrbótum án aðkomu eða yfirstjórnar stefnanda. Úrbótaréttur stefnanda sé skýr, stefnandi hafi boðið fram viðeigandi og fullnægjandi úrbætur, en stefndi hafi hafnað því að stefnanda væri heimilt að bæta úr og krafðist þess þannig tvö sumur í röð, þ.e. árin 2020 og 2021, að stefnandi ynni ekki úrbætur á því sem ábótavant hafi verið.

Stefnandi hafi unnið verkið í samræmi við útboðsgögn, verksamning og ÍST 30:2012. Stefnandi byggi á því að matsgerðin, sem aflað hafi verið af hálfu stefnda, feli að miklu leyti í sér lýsingu á því hvernig hefði átt að vinna verkið fremur en að þar sé lýst göllum á verki stefnanda. Stefnanda verði ekki kennt um það að uppleggið í verkinu hafi verið rangt. Stefnandi telji sig að langmestu leyti hafa sinnt vinnu sinni með fullnægjandi hætti en að hann eigi skýran og óumdeilanlegan úrbótarétt vegna þeirra ágalla sem staðfestir hafa verið á verkinu. Þeim úrbótarétti hafi stefndi hafnað, þrátt fyrir skýra og afdráttarlausa kröfu stefnanda um það að fá að vinna úrbætur. Stefnandi byggi á því að stefndi hafni úrbótum á eigin áhættu og ábyrgð og með þeirri höfnun sinni hafi hann fyrirgert rétti sínum til bóta eða afsláttar af verkinu.

Krafa stefnanda sé skýr og sé byggð á útgefnum og sundurliðuðum reikningum. Stefndi hafi ekki staðið við gerða samninga sem hafi verið forsendur athafna stefnanda til hagsbóta fyrir stefnda. Verk stefnanda hafi verið innt af hendi í góðri trú um að stefndi stæði við skuldbindingar sínar og gerða samninga. Síðast með bréfi, dags. 21. júní 2021, hafi stefndi hafnað sáttaumleitunum og úrbótarétti stefnanda. Stefnda beri að efna og virða skuldbindingar sínar og í ljósi alls framangreinds þá byggi stefnandi á því að honum sé nauðugur sá kostur einn að leita með mál þetta til dómstóla. Það sé gert í kjölfar fjölda áskorana stefnanda til stefnda um greiðslu og viðurkenningu stefnda á úrbótarétti stefnanda, sem stefndi hafi ýmist ekki sinnt eða hafnað.

Stefnandi byggi á því að dráttarvexti beri að reikna frá gjalddaga hvers reiknings, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Málið sé höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur í samræmi við fyrirliggjandi verksamning málsaðila.

Stefnandi vísi til meginreglna samninga- og kröfuréttar um skuldbindingargildi samninga og um efndir fjárskuldbindinga, til meginreglna verktakaréttar og til laga um þjónustukaup nr. 42/2000 og til ÍST 30:2012. Krafa um dráttarvexti sé byggð á lögum um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, þá sér í lagi III. kafla. Krafa um málskostnað sé byggð á 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggi sýknukröfu sína á eftirfarandi vanefndum stefnanda á skyldum sínum samkvæmt verksamningi aðila:

Að verkið sem stefnandi hafi skuldbundið sig til að framkvæma í samræmi við verksamning og útboðsgögn hafi verið verulega gallað í skilningi kröfuréttar. Fyrir liggi í matsgerð dómkvadds matsmanns sem ekki hafi verið hnekkt að skaðabótakrafa stefnda á hendur stefnanda, sem samanstandi af úrbótakostnaði, matskostnaði og lögfræðikostnaði í tengslum við rekstur matsmálsins, sé mun hærri en krafa stefnanda. Á grunni skuldajafnaðarréttar stefnda eigi stefnandi því enga kröfu á hendur stefnda.

Að stefnandi hafi vanefnt verksamninginn verulega með því að fá undirverktaka til að vinna verkið án þess að leita fyrir fram samþykkis stefnda líkt og ÍST 30 áskilji. Undirverktakinn, sem sé nú gjaldþrota, hafi verið illa rekið félag og enga sérþekkingu haft á því verki sem hafi verið andlag verksamningsins og aldrei verið í stakk búið til að framkvæma verkið. Með því að fela undirverktaka að framkvæma allt verkið hafi stefnandi ekki lengur haft neitt hlutverk á hendi samkvæmt samningnum og í reynd þegið mismuninn á umsömdu verkgjaldi og því er hann hafi greitt undirverktakanum.

En fari svo að stefnandi teljist eiga einhverja kröfu á hendur stefnda vegna verksins þá sé sú krafa nú niðurfallin á grundvelli tómlætis. Stefnandi hafi ekkert aðhafst til að innheimta kröfuna fyrr en árið 2022. Stefndi hafi aflað matsgerðar 2020 og stefnandi fallist á hana löngu eftir að hún hafi legið fyrir. Þar sem stefnandi hafi ekki haft kunnáttu til að leggja pappa í samræmi við verklýsingu verksamningsins hafi ekki komið til þess að stefnandi gæti boðið úrbætur á verkinu og því beri að sýkna. Stefndi mótmæli tölulegri dómkröfu stefnanda er sé tilgreind 13.919.346 krónur. Dómkrafan inniberi reikninga sem stefndi hafi mótmælt strax og tilefni hafi verið til. Þá hafi stefnandi framvísað reikningi að fjárhæð 2.310.000 krónur í fyrsta skipti með bréfi, dags. 27. janúar 2021, löngu eftir verklok. Stefndi hafi allt frá upphafi mótmælt þessum reikningi enda sé hann allt of seint fram kominn, sbr. ÍST 30, gr. 5.1.9., er segi: „Verktaki skal senda verkkaupa lokareikning vegna verksins innan tveggja mánaða frá því að hann skilaði verkinu í hendur verkkaupa. Á reikningi þessum skal m.a. greina allar kröfur um greiðslur vegna aukaverka og breytinga.“ Samkvæmt ÍST 30 hafi stefnanda því borið að framvísa reikningum innan tveggja mánaða frá verklokum sem hafi verið í lok árs 2019. Í tölvupósti 15. nóvember 2019 hafi stefnandi tilgreint að reikningur sem fylgdi með póstinum væri lokareikningur. Með vísan til dóma Hæstaréttar, sbr. í mál nr. 38/2014, sé því ljóst að stefnandi geti engan rétt byggt á téðum reikningi, útgefnum í byrjun árs 2021, enda hafi hann fyrir tómlæti glatað þeim rétti, sbr. gr. 5.1.9. í ÍST 30. Eftirstöðvar verksamnings samkvæmt öðrum útgefnum reikningum, sem ekki hafi verið niðurfelldir, séu 11.609.346 krónur og geti töluleg fjárkrafa stefnanda aldrei numið hærri fjárhæð en það. Stefndi mótmæli því að reikningar stefnanda útgefnir 2019, í verklok, séu í samræmi við verksamning aðila.

Óumdeilt sé í málinu að verkið hafi verið verulega gallað og hafi stefnandi margsinnis lýst því yfir að verkið væri gallað í samskiptum aðila og þá lýst yfir ábyrgð sinni á téðum göllum sem og að hann myndi halda stefnda skaðlausum af þeim.

Umfang galla, orsakir og úrbótakostnaður hafi loks verið staðreyndur í matsgerð Hjalta Sigmundssonar. Samkvæmt henni hafi framkvæmd verksins, pappalagningu á þaki og svölum að Ægisgötu 5, verið verulega ábótavant og hún ekki verið í samræmi við góða og faglega starfshætti, er áskilið sé. Þá hafi framkvæmd verksins verið í ósamræmi við ÍST 30 er gilt hafi. Seld þjónusta stefnanda hafi því verið gölluð í skilningi þjónustukaupalaga nr. 42/2000 („þkpl.“) og sé það óumdeilt á milli aðila.

Að galla á verkinu megi rekja til ófullnægjandi útboðsgagna sé alfarið mótmælt sem röngu og ósönnuðu enda komi hvergi fram í matsgerðinni að útboðsgögn séu ekki fullnægjandi. Í matsgerð sé hins vegar ítarlega farið yfir það hvernig framkvæmdin á verkinu hafi ekki samræmst verklýsingu útboðsgagna, sem leitt hafi til leka á þaki, svölum og í alls átta íbúðir, auk þess sem lekatjóns hafi orðið vart í fleiri íbúðum frá því að matsfundur hafi farið fram sem rekja megi til framkvæmda á vegum stefnanda. Verði ekki dregnar aðrar ályktanir en þær að undirverktakinn sem lagt hafi pappann á þaki og á svölum hafi ýmist ekki skilið verkfyrirmælin í útboðsgögnum og/eða ekki haft nægjanlega fagkunnáttu til að framkvæma verkið, sem þó sé áskilið í gr. 4.3.1. í ÍST 30 sem segi: „Öll vinna skal vel og fagmannlega af hendi leyst. Öll vinna sem krefst fagþekkingar skal unnin af þar til menntuðum mönnum.“

Þá mótmæli stefndi því að stefnandi hafi frá upphafi bent á að þær framkvæmdir er lagt hefði verið upp með í útboðsgögnum væru ófullnægjandi til að bæta úr þeim vandamálum er til staðar hafi verið í húsinu enda sýni engin gögn eða rök fram á það. Í gr. 3.4.4. í ÍST 30 séu skýr fyrirmæli um það að verktaka beri að tilkynna um villur, málskekkjur, misræmi í gögnum eða annað án ástæðulaus dráttar. Hafi stefnandi talið útboðsgögn ófullnægjandi hafi honum borið skylda til að tilkynna slíkt teldi hann það torvelda tilboðsgerð. Engin slík tilkynning hafi borist heldur hafi stefnandi gert tilboð á grunni gagnanna. Þá sé því mótmælt sem röngu og ósönnuðu að afstaða stefnda hafi einkennst af því að kostnaði yrði haldið í lágmarki, og þá jafnvel á kostnað gæða.

Í útboðsgögnum hafi verið að finna ítarlega lýsingu á því hvernig skyldi standa að endurbótum á svölum og útveggjum hússins, þaki o.fl. Í matsgerð sé ítarlega farið yfir hvernig framkvæmdin á verkinu hafi verið í ósamræmi við verklýsingu og vikið langt frá þeim kröfum er gera megi verks af þessu tagi. Dugi því ekki að halda fram að galla á verkinu megi rekja til þess að útboðsgögnum hafi verið ábótavant enda fái það enga stoð í gögnum og stefnandi aldrei minnst á slíkt meðan á verkinu hafi staðið.

Það hafi verið pappalagningamaðurinn sjálfur sem óskað hafi eftir að mega breyta pappalögninni með tilteknum hætti í júlí 2019 og það verið samþykkt af stefnda þrátt fyrir að það hefði í för með sér mikinn aukakostnað. Það hafi síðan ekki verið fyrr en löngu eftir að matsgerðin hafi legið fyrir sem stefnandi hafi borið fyrir sig að galla á verkinu mætti rekja til ófullnægjandi útboðsgagna. Þó hafi stefnandi borið mótbárur sínar til baka í bréfi þar sem hann staðhæfi: „Það er óumdeilt að hluti þessarar vinnu er gallaður ...“, sbr. og tölvupósta milli aðila í júní og júlí 2021, þar sem stefnandi hafi fallist á það að framkvæma úrbætur samkvæmt matsgerð Hjalta Sigmundssonar.

Liggi því fyrir að stefnandi hafi á ýmsum stigum málsins fallist á það að verkið væri gallað og það væri á hans ábyrgð að bera kostnað af lagfæringu galla á verkinu.

Stefnanda verði tíðrætt um að hann hafi átt skýran úrbótarétt samkvæmt þkpl. til að leiðrétta þá galla er verið hafi á verkinu en því sé mótmælt sem röngu. Stefndi byggi á því að meintur úrbótaréttur stefnanda, hafi hann einhvern tímann verið fyrir hendi, hafi verið fallinn niður vegna ítrekaðra brota stefnanda á ÍST 30. Til að mynda hafi komið í ljós undir rekstri matsmálsins að stefnandi hafi ekki sinnt pappalagningu á þaki og svölum heldur falið undirverktaka að sjá um það er hafi í raun verið verkið.

Samkvæmt gr. 3.2.1. í ÍST 30 sé verktaka heimilt að fá undirverktaka til að vinna „einstaka hluta verks þar sem venja er til þess“ og sé þar átt við þá hluta verks er teljist ekki aðalverkið og séu ekki á færi aðalverktakans. Þá beri verktaka að leita eftir samþykki hjá verkkaupa og láta honum í té upplýsingar um þann sem komi að undirverktöku áður en hann sé samþykktur. Stefnanda hafi því, sem aðalverktaka, borið að leita samþykkis stefnda fyrir undirverktaka áður en honum yrði falið verk samkvæmt samningi aðila. Samkvæmt gr. 3.2.1. sé verkkaupa heimilt að hafna undirverktaka teljist hann vanhæfur að mati verkkaupa. Stefnandi hafi aldrei leitað samþykkis stefnda og hann því aldrei veitt samþykki sitt fyrir því að AD múrverk ehf. tæki að sér verkið. Þá hafi stefnandi hvorki tilkynnt umsjónarmönnum stefnda né aðstoðarmanni þeirra hjá VSÓ að undirverktaki hefði verið fenginn til þess að leggja pappann á þaki og svölum og enginn undirverktaki hafi undirritað verkáætlun vegna verksins líkt og útboðsgögn mæli fyrir um, ef um samþykktan verktaka sé að ræða. Það hefði engu breytt þótt eftirlitsmanni hefði verið tilkynnt um það, eins og stefnandi haldi fram, þar sem aðeins umsjónarmenn stefnda hafi haft heimild til að samþykkja undirverktaka.

Í gr. 3.2.1. í ÍST 30 sé einnig kveðið á um það að aðalverktaka sé skylt að veita verkkaupa upplýsingar sem hann óski eftir varðandi undirverktaka og að verkkaupa sé heimilt að hafna undirverktaka ef hann teljist vanhæfur að mati verkkaupa. Stefnda hafi verið ókunnugt um það að undirverktaki hafi lagt allan pappann á þaki og svölum hússins og það hafi ekki verið fyrr en undir rekstri matsmálsins sem það hafi orðið upplýst að þriðji aðili hafi í reynd séð um þennan hluta verksins, og fyrst í tölvupósti lögmanns stefnanda 2. júní 2021 hver undirverktakinn hafi verið. Sé því augljóst að háttsemi stefnanda í tengslum við framkvæmd verksins hafi í veigamiklum atriðum farið gegn ÍST 30 og stefnandi þar af leiðandi vanefnt verksamning aðila verulega.

Stefndi byggi þá á því að stefnanda hafi verið veitt færi á að gera úrbætur á verkinu enda liggi fyrir í gögnum máls að aðilar hafi komist að samkomulagi á fundi hjá eftirlitsaðila, 14. október 2020, um að Páll Karlsson tæki að sér að taka verkið út og gera viðeigandi úrbætur í kjölfarið. Stefnandi hafi hins vegar ekki gengist við áliti Páls og því brotið samkomulag aðila um úrbætur þegar í ljós hafi komið að Páll mæti verkið ónýtt. Stefnandi hafi einhliða aflað álits annars aðila án aðkomu stefnda, og þar með brotið samkomulag aðila, og krafist þess að gera úrbætur í samræmi við téð álit sem augljóslega hafi vikið verulega frá mati Páls. Stefndi hafi því þurft að afla dómkvadds mats, með kostnaði sem eigi að fást bættur úr hendi stefnanda, sem hafi sýnt svo ekki verði um villst að álit Guðjóns Helgasonar hafi verið byggt á sandi.

Því sé alfarið mótmælt að stefnandi hafi boðið fram úrbætur á verkinu með bréfi, dags. 27. janúar 2021, og að stefndi hafi ítrekað hafnað úrbótum. Ekkert úrbótamat hafi verið lagt fram af hálfu stefnanda, engin áætlun verið um í hverju úrbætur ættu að felast né hver myndi framkvæma þær. Augljóst sé þó að undirverktaki stefnanda hafi ekki verið hæfur til að sinna úrbótum. Hafi stefnandi ætlað að ráðast í úrbætur, líkt og hann haldi fram, hefði hann í öllu falli átt að upplýsa og fá samþykki stefnda fyrir því hver myndi framkvæma verkið og hvernig ætti að standa að því.

Það hafi ekki verið fyrr en í júní 2021 sem stefnandi hafi loks boðið fram úrbætur í samræmi við matsgerð, tæpum tíu mánuðum eftir að hún hafi legið fyrir, hafandi hafnað henni áður í bréfi 27. janúar 2021. Boð stefnanda um úrbætur hafi þá verið allt of seint fram komið enda þá legið fyrir að stefndi hafi tilkynnt stefnanda í tölvupósti 10. júní 2021 að stefndi hygðist leita til SK verks ehf. vegna úrbóta á þaki hússins, enda þá löngu tímabært að lagfæra þakið vegna leka og skemmda af hans völdum.

Hafi úrbótaréttur stefnanda verið fyrir hendi þrátt fyrir verulegar vanefndir hans á verksamningi aðila og samkomulagi aðila um úrbætur frá 14. október 2020 hafi hann verið löngu fallinn niður þegar úrbætur hafi loks verið boðnar 15. júní 2021 enda komi skýrlega fram í 1. mgr. 16. gr. þkpl. að úrbótaréttur seljanda þjónustu sé háður því að bætt sé úr galla innan sanngjarns frests og án kostnaðar eða verulegs óhagræðis fyrir neytandann. Hafi það svo sannarlega ekki verið gert í þessu tilfelli.

Stefndi hafi allt frá upphafi byggt á því að verkið væri gallað og að þar til umfang tjónsins hefði verið leitt í ljós myndi stefndi halda eftir greiðslum í samræmi við vanefndaúrræði kröfuréttar. Peningaskuldara sé ætíð heimilt að halda eftir greiðslu sé hlutur eða þjónusta haldin galla en peningaskuldari beri hins vegar áhættu af því að halda eftir greiðslum í samræmi við umfang gallans. Líkt og matsgerðin sanni nemi umfang gallans og úrbótakostnaður við hann hærri fjárhæð en eftirstöðvum verksins og stefndi hafi því verið í fullum rétti að halda eftir greiðslum að fjárhæð 11.609.346 krónur og beita skuldajöfnuði, sbr. 28. gr. laga nr. 91/1991. Matsgerð, sem ekki hafi verið hnekkt af stefnanda, sanni að kostnaður við úrbætur á þaki, svölum og íbúðum þar sem leka hafi orðið vart, m.t.t. 60% endurgreiðslu VSK, en að viðbættum mats- og lögfræðikostnaði, hafi numið 16.469.126 krónum. Eftirstöðvar af verksamningi aðila hafi aldrei verið hærri en 11.609.346 krónur er sýni að stefnda hafi verið rétt að halda eftir greiðslum vegna þess að verk stefnanda hafi verið verulega gallað. Krafa stefnda á hendur stefnanda sé því 4.859.780 krónum hærri en nemi eftirstöðvum verksamnings þá tekið sé tillit til skuldajöfnunarréttar stefnda.

Að öllu ofan virtu sé ljóst að verkið sem stefnandi hafi tekið að sér í tengslum við endurbætur á Ægisgötu 5 sé stórlega gallað í skilningi þkpl. og kröfuréttar og fari í veigamiklum atriðum gegn ÍST 30. Gagnkrafa stefnda á stefnanda sé mun hærri en nemi eftirstöðvum verksamnings og beri því að sýkna af kröfum stefnanda.

En fari svo að stefnandi teljist eiga einhverja kröfu á stefnda, þrátt fyrir hina miklu galla á verkinu, þá sé hún fallin niður fyrir tómlæti. Í málsgögnum liggi fyrir að stefndi hafi hafnað beiðni stefnanda um úrbætur með bréfi, dags. 21. júní 2021, en það hafi ekki verið fyrr en tæpu ári síðar sem stefnandi hafi loks höfðað mál á hendur stefnda til greiðslu ógreiddra reikninga vegna verksins. Stefndi hafi því haft réttmæta ástæðu til að ætla að stefndi hefði fallið frá kröfu sinni um greiðslu vegna verksins enda tæp þrjú ár liðin frá því að verkinu hafi verið lokið, tæp tvö ár frá því að matsgerðar hafi verið aflað, er sannað hafi með óyggjandi hætti að verkið hafi verið stórgallað, sem stefnandi hafi sætt sig við að öllu leyti, enda hafi hann ekki aflað yfirmats. Hafi stefndi því mátt ætla að stefnandi myndi una matsgerð og ekki gera frekari kröfur á stefnda.

Vísað sé til meginreglna kröfuréttar og samningaréttar um skuldbindingargildi samninga og verktakaréttar, sem og þkpl. nr. 42/2000, einkum 4. gr., 5. gr., 15. gr. og 16. gr. Rétt til skuldajafnaðar byggi stefndi á 28. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en um málskostnaðarkröfu vísi stefndi til 130. gr. sömu laga.

Niðurstaða

Málavextir liggja í megindráttum fyrir, auk þess sem ágreiningur aðila hefur skýrst undir rekstri málsins. Fyrir liggur að stefnandi gengst við því að vinnubrögð manna á hans vegum við lagningu þakpappans á þaki hússins hafi verið ófullnægjandi og að á þeirri vinnu beri hann ábyrgð. Hins vegar telur stefnandi að honum hafi verið meinað af stefnda að neyta þess úrbótaréttar sem honum hafi borið. Af hálfu stefnda er greiðslukröfu stefnanda hafnað og byggt á áætlun á kostnaði við úrbætur í matsgerð Hjalta Sigmundssonar sem stefndi telur stefnanda bera fulla ábyrgð á. Stefnandi hafnar þessu og telur vera ósannað að mestur sá kostnaður við úrbætur sem þar er lýst hafi nokkuð með annmarka á lagningu þakpappans að gera sem hann beri ábyrgð á.

Eins og ráða má af framangreindu og málsgögnum blasir við að verklýsingu og útboðsgögnum af hálfu stefnda, sem stefnanda hafi verið ætlað að vinna eftir, hafi frá upphafi verið áfátt, en stefnandi þá farið út í það að reyna að leysa þann vanda með úrræðum við lagningu pappans, sem ekki hafi reynst vera fullnægjandi. Þess má geta að í vitnisburði þrautreynds manns í lagningu þakpappa, Páls Karlssonar, sem gaf skýrslu sem vitni fyrir dóminum kom m.a. afdráttarlaust fram að aðferðin sem gert var ráð fyrir í verklýsingu VSÓ hefði ekki verið raunhæf.

Þá liggur fyrir að stefndi, sem naut ráðgjafar VSÓ í þessu ferli, hafi samþykkt það að upphafleg verklýsing, sem lá útboði til grundvallar, hafi ekki verið raunhæf þegar á hólminn hafi verið komið. En eftirlitsmaður verkfræðistofunnar samþykkti að leggja þyrfti undirlag undir pappann áður en hann yrði settur á og ljóst að vinna og efni við þann lið hefði falið í sér viðbótarkostnað sem stefndi yrði að greiða fyrir.

Eins og áður er getið er óumdeilt að stefnandi gengst við ábyrgð sinni á þeim annmörkum sem liggja fyrir við lagningu þakpappans af hálfu manna sem störfuðu við það á hans vegum og telur dómurinn í því ljósi það ekki hafa þýðingu að þeir voru starfsmenn undirverktaka. Þær reglur er stefndi vísar til eiga einkum við um sjálfstæða aðkomu undirverktaka er reynir ekki á hér vegna viðurkenningar stefnanda á ábyrgð.

Hvað varðar ætlaðan úrbótarétt stefnanda fellst dómurinn á það með stefnda að aðilar hafi lagt upp með samkomulag um að leitað yrði til Páls Karlssonar. Þegar niðurstaða Páls lá fyrir fór stefnandi hins vegar einhliða í að afla annars gerólíks álits. Verður að telja að úrbótaréttur stefnanda hafi upp frá því ekki talist raunhæfur á þeim grunni, en samskipti aðila frá því einkennst af vantrausti er báðir beri vissa ábyrgð á.

Telur dómurinn því að eina rétta nálgunin hér til að leysa úr málinu sé að afmarka rétta kröfu stefnanda og draga frá þá gagnkröfu er stefndi telst sannanlega eiga á móti.

Hvað varðar tjón það sem lýst er í matsgerð og stefndi byggir á, þá fellst dómurinn í megindráttum á með stefnanda að ósannað sé að þorra þess kostnaðar við úrbætur er lýst er í fyrirliggjandi matsgerð sé að rekja til þess ágalla sem var á vinnu stefnanda við lagningu þakpappans á þaki og svölum fasteignar stefnda að Ægisgötu 5. Á hitt er að líta að stefnda var nauðsyn að afla matsgerðarinnar til að sanna rétt sinn í málinu.

Sá kostnaður sem dómurinn getur fallist á að stefnandi beri sannanlega ótvírætt ábyrgð á gagnvart stefnda, vegna annmarka á umræddu verki, felst fyrst og fremst í rifi og förgun á nýja pappalaginu og endurlagningu á tvöföldu pappalagi sem metið er samkvæmt matsgerð á 4.140.000 krónur eða nánar tiltekið 3.833.419 krónur að teknu tilliti til 60% endurgreiðslu af virðisaukaskatti vegna vinnu. Varðandi þaksvalirnar er galli þar einnig á pappalögninni, líkt og varðandi þakið samkvæmt matsgerðinni, en þar eru úrbætur miðaðar við allt annan frágang en stefnandi tók að sér í verksamningi og gerði í samráði við eftirlitsmann, auk þess sem stefnandi getur ekki borið ábyrgð á ófullnægjandi vatnshalla er var til staðar áður en verkið hófst og honum var ekki ætlað að breyta. Skilja verður matsgerð svo að til að bæta úr handvömm stefnanda þurfi að endurbæta pappafrágang á köntum svalanna en sá kostnaður er þar ekki sérgreindur. Telur dómurinn rétt að meta þann kostnað stefnda að álitum sem alls 500.000 krónur. Er frádráttarbær fjárhæð til handa stefnda því að mati dómsins alls 4.333.419 krónur.

Hvað varðar þá kröfu stefnanda, þá liggja fyrir í málinu tveir reikningar stefnanda alls að fjárhæð 11.609.346 krónur, um eftirstandandi ógreiddar kröfur hans gagnvart stefnda vegna vinnu við umrætt verk, sem verða lagðir til grundvallar, að frádregnum þeim gagnkröfum stefnda sem viðurkenndar eru í málinu samkvæmt framangreindu og hafðar eru hér uppi til skuldajafnaðar sem 4.333.419 krónur. Verður ekki fallist á með stefnda að þessar kröfur stefnanda séu fallnar niður fyrir tómlæti af hans hálfu. Hins vegar er fallist á rök stefnda um að óreikningsfærð krafa stefnanda að fjárhæð 2.310.000 krónur, sem lýst var eftir verklok, geti ekki komið til álita. Lítur dómurinn því svo á að þessi skuldaskil málsaðila leiði til þess að stefnda verði hér gert að greiða stefnanda fjárhæð, 11.609.346 krónur – 4.333.419 krónur, alls = 7.275.927 krónur.

Þar sem skuldaskil aðila hafa þannig loks skýrst nægjanlega undir rekstri máls þessa þykir vera rétt að miða hér tildæmda dráttarvexti við dómsuppsögu málsins.

Í ljósi alls framangreinds þykir rétt að málskostnaður verði látinn niður falla, sbr. 3. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, nema að rétt þykir að stefnanda verði gert að greiða matskostnað sem nauðsynlegur var til þess að leysa úr ágreiningi málsaðila um rétt skuldaskil þeirra, alls 1.100.748 krónur.

Málið fluttu fyrir stefnanda Gestur Gunnarsson lögmaður en fyrir hönd stefnda Jónatan Hróbjartsson lögmaður.

Pétur Dam Leifsson héraðsdómari kvað upp dóminn sem dómsformaður ásamt Birni L. Bergssyni héraðsdómara og Ásmundi Ingvarssyni byggingarverkfræðingi.

Dómsorð:

Stefndi, húsfélagið Ægisgötu 5, greiði stefnanda, Múr- og málningarþjónustunni Höfn ehf., 7.275.927 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, af þeirri fjárhæð frá dómsuppsögudegi til greiðsludags. Stefnandi greiði stefnda 1.100.748 krónur í matskostnað.

Pétur Dam Leifsson Björn L. Bergsson Ásmundur Ingvarsson --------------------- --------------------- ---------------------- Rétt endurrit staðfestir: Héraðsdómur Reykjavíkur, 18. apríl 2023 Greitt: 2.700 kr.