Dómstólaleit

Mál þetta, sem tekið var til dóms 27. ágúst sl., var þingfest 25. febrúar 2016. Stefnandi er Landsbankinn hf.,[...], en stefndi Einar Guðjónsson, [...] Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 106.067.394,00 kr., ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af sömu fjárhæð frá 25. febrúar 2012 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar samkvæmt mati dómsins. Stefndi krefst þess að verða sýknaður af öllum   kröfum   stefnanda   og   að   stefnandi   verði   dæmdur   til   að   greiða   honum málskostnað.

II. Málavextir Upphaf þessa máls má rekja til lánssamninga um fjölmyntalán sem aðilar málsins gerðu með sér 24. júlí 2006 og 6. júní 2007.

Við   gerð   fyrri   samningsins,   sem   er   tölusettur   með   númerinu   5438,   nam andvirði lánsins alls 20.000.000 íslenskra króna og voru 40% þess í svissneskum frönkum, 20% í jenum, 30% í bandaríkjadölum og 10% í evrum. Samkvæmt samningnum var lánstíminn átján mánuðir og átti lánið að greiðast að fullu á lánstímanum með einni greiðslu afborgunar og vaxta í lok lánstímans þann 20. janúar 2008, sbr. gr. 2.1 í samningnum. Vextir skyldu reiknast frá útborgunardegi lánsins og greiðast eftir á á gjalddögum samningsins, sbr. grein 3.3 í samningnum.

Ef lántaki stæði ekki skil á greiðslu vaxta eða afborgana á gjalddaga bar honum samkvæmt samningnum að greiða dráttarvexti af gjaldfallinni fjárhæð frá gjalddaga til greiðsludags. Um dráttarvexti skyldi fara samkvæmt ákvæðum vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. grein 6.1 í samningnum. Ef til vanefnda kæmi af hálfu lántaka á skyldum hans samkvæmt samningnum skuldbatt hann sig til að greiða bankanum, auk vaxta og dráttarvaxta samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, allan kostnað sem   bankinn   myndi   leggja   út   vegna   vanefndanna,   málsóknar   eða   annarra réttargjalda, lögmannsþóknunar eða annars er bankanum bæri að greiða, svo og annan   lögfræðilegan   kostnað   vegna   innheimtu   alls   lánsins,   sbr.   grein   2.5   í samningnum.

Skilyrði   fyrir   útborgun   lánsins,   sbr.   skilmála   samningsins,   var   m.a.   að stefnanda myndi berast beiðni um útborgun, sjá viðauka I við lánssamninginn. Bankanum barst slík beiðni þann 25. júlí 2006 þar sem óskað var eftir að lánið yrði greitt   út   þann   27.   júlí   2006,   sbr.   viðauka   I   við   lánssamning   aðila.   Í útborgunarbeiðninni, sem stefndi undirritaði, er óskað eftir að fjárhæðin verði greidd inn á reikning nr. 0111-26-974900 í eigu Landsbanka Íslands hf. Þá kemur fram í beiðninni að stefndi heimili Landsbanka Íslands hf. sem lántaki að skuldfæra greiðslu   afborgana,   vaxta   og   annarra   gjalda   samkvæmt   lánssamningnum   af reikningi sínum nr. 111-26-562102.

Í kjölfarið voru greiddar út 19.787.200,00 kr. á reikninginn í eigu Landsbanka Íslands sem tilgreindur var í útborgunarbeiðninni, en þá var búið að draga frá lántökugjald og kostnað, sbr. gr. 5.1 og 5.2 í samningnum. Samkvæmt yfirliti af sama   safnreikningi   og   persónulegum   veltureikningi   stefnda   voru   920.657   kr. greiddar af safnreikningnum inn á veltureikning stefnda sama dag. Lánið var ekki greitt á gjalddaga þann 20. janúar 2008.

Síðari samningurinn sem um ræðir í málinu er frá 6. júní 2007 (nr. 8215). Var sá samningur upphaflega að andvirði 50.000.000 íslenskra króna, þannig að 10% voru í sænskum krónum, 65%, í svissneskum frönkum og 25% í jenum. Samkvæmt samningnum var lánstíminn þrjú ár og átti lánið að greiðast að fullu með 36 afborgunum á eins mánaðar fresti, þannig að á fyrstu 35 gjalddögunum hverjum um sig, skyldi greiðast 1/480 hluti lánsfjárhæðarinnar og á lokagjalddaga 7. júní. 2010 skyldu greiðast 445/480 hlutar lánsfjárhæðarinnar. Fyrsti gjalddagi afborganna og vaxta skyldi vera þann 07. júlí 2007, sbr. gr. 2.1. í samningnum. Vextir skyldu reiknast frá útborgunardegi lánsins og greiðast eftir á á gjalddögum á eins mánaðar fresti út lánstímann, sbr. grein 3.3. í samningnum. Stæði lántaki ekki skil á greiðslu vaxta eða afborgana á gjalddaga bar honum samkvæmt samningnum að greiða dráttarvexti af gjaldfallinni fjárhæð frá gjalddaga til greiðsludags. Um dráttarvexti skyldi   fara   samkvæmt   ákvæðum   vaxtalaga   nr.   38/2001,   sbr.   grein   6.1   í samningnum. Ef til vanefnda kæmi af hálfu lántaka á skyldum hans samkvæmt samningnum skuldbatt hann sig til að greiða bankanum, auk vaxta og dráttarvaxta samkvæmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, allan kostnað sem bankinn myndi leggja út í vegna vanefndanna, málsóknar eða annarra réttargjalda, lögmannsþóknunar eða öðru annars er bankanum bæri að greiða, svo og annan lögfræðilegan kostnað vegna innheimtu alls lánsins, sbr. grein 2.5 í samningnum.

Samkvæmt skilmálum lánssamningsins var það m.a. skilyrði fyrir útborgun síðara lánsins að stefnanda myndi berast beiðni um útborgun, sjá viðauka I við lánssamninginn. Bankanum barst 6. júní 2007 undirrituð beiðni frá stefnda þar sem óskað var eftir að lánið yrði greitt út þann 8. júní 2007 inn á persónulegan veltureikning hans í bankanum. Í kjölfarið voru 49.890.000,00 kr. greiddar inn á reikning stefnda, en þá var búið að draga frá lántökugjald og kostnað, sbr. gr. 5.1 og 5.2 í samningnum. Lánið var ekki greitt á gjalddaga þann 7. júní 2010.

Stefndi ritaði 15. febrúar 2008 undir handveðsyfirlýsingu þar sem stefnanda voru sett að veði peningabréf Landsbankans að nafnvirði 357.197,70 kr. Ekki kemur fram í skjalinu eða gögnum málsins í hvaða skyni sú handveðsyfirlýsing var gerð. Í aðilaskýrslu stefnda fyrir dómi gat hann ekki veitt skýringar á því hvort handveðið hefði verið sett í tengslum við þá lánssamninga sem þetta mál lýtur að. Stefndi gat heldur ekki veitt nákvæm svör um tildrög lánssamninga sinna við stefnanda að öðru leyti en því að hann hefði verið að gera upp gamalt hús á þessum tíma og einnig rekið fyrirtæki.

Bæði lán stefnda voru endurútreiknuð þann 29. ágúst 2011 í samræmi við ákvæði laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, og voru eftirstöðvar lánanna endurútreiknaðar miðað við lægstu óverðtryggðu vexti sem Seðlabanki Íslands birtir, sbr. 10. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Eftirstöðvar fyrir endurútreikning   fyrra   lánsins   voru   40.635.402   kr.   en   eftir   endurútreikning 36.927.337 kr., sem er hluti af stefnufjárhæðinni. Eftirstöðvar fyrir endurútreikning síðara lánsins voru 175.905.303 kr. en eftir endurútreikning 80.309.742 kr., sem er einnig hluti af stefnufjárhæðinni.

Stefnandi sendi stefnda bréf 30. apríl 2014 og 26. maí 2014 þar sem fram kom að með dómum í málum nr. 600/2011 og nr. 464/2012 hefði Hæstiréttur m.a. komist að þeirri niðurstöðu að greiðslukvittanir hefðu jafngilt fullnaðarkvittunum og að endurútreikningur lána hefði átt að taka mið af því. Þá kom fram að eitt þeirra skilyrða sem Hæstiréttur vísaði til í dómafordæmum sínum var að ákveðin festa, með tilliti til endurgreiðslna í samræmi við upphaflega skilmála láns, hefði verið á endurgreiðslum á láni. Í bréfinu kemur fram að það sé mat bankans að ekki hafi verið komin á næg festa á lán nr. 5438 og 8215 til að réttlæta frekari leiðréttingar, sbr. dóm Hæstaréttar nr. 337/2013.

Stefnda var send ítrekun um vanskil fyrra lánsins þann 28. september 2011 og lokaviðvörun 6. september 2011. Ítrekun og lokaviðvörun vegna síðara lánsins voru sendar   stefnda   21.október   2011   og   9.   janúar   2012.   Þá   var   stefnda   sent innheimtubréf vegna beggja lánanna 27. janúar 2015.

III. Málsástæður aðila

Málsástæður stefnanda og lagarök.

Stefnandi   vísar   til   þess   að   íslensk   lög   gildi   um   lánssamninga   aðila. Dráttarvextir eldri en fjögurra ára séu fyrndir, sbr. 2. tölul. 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda og 3. gr. og 2. málsl. 2. mgr. 5. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, en til einföldunar og skuldara til hagsbóta sé   miðað   við   að   upphafstími   ófyrndra   dráttarvaxta   sé   fjórum   árum   fyrir þingfestingardag í stað þess að miða við stefnubirtingardag.

Hvað aðild Landsbankans hf. varðar þá tók Fjármálaeftirlitið, með heimild í 100. gr. a í lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., þá ákvörðun að ráðstafa eignum og skuldum Landsbanka Íslands   hf.   til   Nýja   Landsbanka   Íslands   hf.   Ákvörðun   Fjármálaeftirlitsins   um ráðstöfun eigna og skulda Landsbanka Íslands til Nýja Landsbanka Íslands hf., kt. 471008-0280, nú Landsbankinn hf., kt. 471008-0280, sé dagsett þann 9. október 2008.

Að   öðru   leyti   er   byggt   á   meginreglum   kröfu-   og   samningsréttar   um greiðsluskyldu fjárskuldbindinga og efndarskyldu loforða. Kröfu um dráttarvexti styður stefnandi við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, sbr. 1. mgr. 6. gr. laganna. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988. Stefnandi er ekki virðisaukaskattsskyldur og ber honum því nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnda. Varðandi varnarþing vísast til 3. mgr. 42. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, en í lánssamningi aðila, gr. 15.1, er samið um að mál vegna samningsins skuli höfða fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur.

Málsástæður stefnda og lagarök.

Stefndi vísar til þess að lánssamningur nr. 5438 hafi verið greiddur út 27. júlí 2006 og féð lagt inn á peningamarkaðsreikning í eigu forvera stefnanda, Landsbanka Íslands   Austurbæjarútibú,   kt.   491178-0519.   Fjármununum   hafi   síðan   verið ráðstafað   af   hálfu   stefnanda   skömmu   fyrir   hrun   inn   á   læstan   reikning   í peningamarkaðssjóði   á   nafni   stefnda.   Þar   hafi   hluti   peningana   tapast   og   séu eftirstöðvar nú enn inni á læstum reikningi á nafni stefnda. Stefndi hafi því aldrei haft ráðstöfunarrétt yfir peningunum og hafi ekki enn.

Stefndi kveður enn fremur greiðslu af láni nr. 8215 að fjárhæð 49.890.000 kr. hafa verið lagða inn á reikning stefnda í Landsbankanum og nýtta í að greiða upp eldra lán stefnda hjá stefnanda. Stefndi hafi greitt af lánssamningnum til haustsins 2008 en þá hætt greiðslum, enda ljóst að lánssamningurinn hafi verið ólöglegur. Af þessu megi ráða að stefndi hafi aldrei fengið peningana til ráðstöfunar þar sem bankinn uppfyllti ekki samninginn um lánveitingu með því að greiða þá til stefnda. Í ljósi þess að ekki hafi verið um lán að ræða í hefðbundnum skilningi sé því ekkert til að byggja endurkröfu á. Samningur hafi í reynd aldrei komist á, en verði   ekki   fallist   á   það   þá   beri   að   víkja   samningi   frá   á   grundvelli   36.   gr. samningalaga enda samningurinn bersýnilega ósanngjarn og ekki í samræmi við góða viðskiptahætti.

Þá liggi fyrir, a.m.k. er varðar lánssamning nr. 5438, að þeir fjármunir komu aldrei til útgreiðslu og því hafi ekki verið um lán að ræða í hefðbundnum skilningi. Því gildi fjögurra ára fyrningarfrestur, sbr. eldri fyrningarlög nr. 14/1905, og krafan sé því fyrnd.

Ef ekki er fallist á fjögurra ára fyrningartíma telur stefndi að líta beri til þess að viðurkennt sé að lánssamningurinn hafi verið ólögmætur og því beri að miða upphafstíma fyrningar við gerð samningsins og lánssamningur nr. 5438 sé því fyrndur þótt miðað sé við tíu ára fyrningu.

Stefndi kveðst hafa gefið út tvö tryggingarbréf við gerð lánssamningsins, tryggingarbréf nr. 106-63-51597 og nr. 0111-63-111005 með krossveði í Frakkastíg 15 og Bjargarstíg 14 í Reykjavík, auk þess að leggja inn frekari tryggingar um haustið 2008. Stefndi hafi þá verið í sambúð með Tinnu Jóhannsdóttur sem var skráður eigandi að Bjargarstíg 14, þó vitneskja stefnanda væri fyrir því að stefndi væri í raun eigandi að þeim eignarhluta að mestu. Við sambúðarslit hafi farið fram opinber   skipti   en   þeim   síðan   verið   hafnað   með   dómi   Hæstaréttar   þar   sem framangreind tryggingarbréf voru hærri en áætlað verðmæti eignanna. Fyrrverandi sambýliskona hans hafi síðan farið í gjaldþrot og skipti á búi hennar séu til meðferðar   hjá   skiptastjóra.   Við   meðferð   á   búi   hennar   hafi   stefnandi   aflétt tryggingarbréfi af Bjargarstíg, gegn vilja stefnda, enda hafi það verið forsenda hans fyrir endurgreiðslu að lánssamningarnir væru tryggðir með fasteignaveðum. Með afléttingu veða af Bjargarstíg hafi forsendur fyrir lánssamningnum brostið. Einhliða aðgerð stefnanda hafi gert stefnda verr settan en hann var fyrir og grundvöllur fyrir gerð samningsins brostið. Því er þess krafist að samningurinn verði óskuldbindandi fyrir stefnda á grundvelli 36. gr. samningalaga nr. 7/1936 og stefndi sýknaður af kröfum   stefnanda.   Stefnandi   hafi   vitað   hvernig   málum   var   háttað   við   útgáfu bréfanna.

Auk þess er bent á lög um ábyrgðarmenn þar sem ábyrgð þeirra falli niður ef tryggingum er aflétt, sbr. 10. gr. laga nr. 32/2009. Staða stefnda sé sú sama og ábyrgðarmanna í þessu samhengi og beri að beita lögjöfnun út frá þeim lögum. Því beri að fella samninginn úr gildi.

Eins beri að sýkna stefnda af kröfum stefnanda á grundvelli tómlætis. Lánssamningarnir voru gerðir um mitt ár 2006 og 2007, með eindaga 2008 og 2010. Stefnandi hafi sent innheimtubréf 27. janúar 2015 og mál þetta þingfest 25. febrúar 2016. Liðin séu átta ár frá eindaga fyrri lánssamningsins og sex ár frá þeim síðari. Í millitíðinni hafi stefndi farið í gegnum opinber skipti vegna sambúðarslita sem hefðu farið á annan veg ef stefnandi hefði haldið kröfum sínum uppi með eðlilegum hætti. Hirðuleysi stefnanda um rétt stefnda hafi valdið honum miklu tjóni og einnig sú ákvörðun að rýra þau veðréttindi sem voru til tryggingar kröfunni. Því beri að sýkna stefnda á grundvelli tómlætis stefnanda. Endurútreikningum stefnanda á kröfunni er mótmælt sem röngum og séu skýringar á endurútreikningnum og á hverju hann er byggður vanreifaðar þannig að ekki verði bætt úr. Vaxtakröfu er sérstaklega mótmælt, bæði hvað varðar rétt stefnanda til kröfu til vaxta og viðmiðunar.

Eins og að framan er rakið þá hafi stefnandi sjálfur haldið þannig á málum með bæði athöfnum sínum og athafnaleysi að fyrir liggi illleysanleg flækja sem hann ætli nú skyndilega að leysa í einföldu innheimtumáli. Stefnandi verði að bera á því ábyrgð sem lánastofnun að haldið sé þannig á málum að það valdi ekki tjóni hjá   viðsemjendum,   eins   og   stefnda   í   þessu   tilviki.   Hér   eigi   við   sjónarmið réttarreglna   um   neytendavernd,   að   lánastofnun   sem   hafi   yfirburðastöðu   og þekkingu á lögskiptum skuli bera ábyrgð á því að svo óhönduglega til takist sem hér var raunin. Því sé verulega ósanngjarnt, komi til þess að stefndi verið dæmdur til einhvers hluta þeirrar fjárhæðar sem krafist er, að fella á hann skyldu til greiðslu vaxta, hvað þá málskostnaðar.

Kröfur   stefnda   styðjast   við   lög   nr.   7/1936   um   samningsumboð   og   fl., meginreglur kröfuréttar, lög um ábyrgðarmenn nr. 32/2009, lög um neytendakaup nr. 48/2003, fyrningarlög nr. 14/1905, lög um verðbréfaviðskipti nr. 108/2007, lög um þjónustukaup nr. 42/2000 og lög nr. 91/1991 um meðferð einkamála í héraði.

IV. Niðurstaða Í málatilbúnaði sínum fyrir dómi hefur stefndi byggt á því að hann hafi aldrei haft ráðstöfunarrétt yfir þeim fjármunum sem lánssamningar aðila kveða á um. Telur stefndi að því sé ekki um að ræða lán í hefðbundnum skilningi og stefnandi geti af þeim sökum ekki haldið uppi kröfu sinni þar sem engir samningar hafi komist á. Frómt frá sagt þá getur dómurinn ekki tekið undir þessi sjónarmið. Veldur þar mestu um að í málinu liggja fyrir skrifleg gögn sem bera skýrlega með sér að stefndi gerði umrædda lánssamninga við stefnanda, auk þess að gefa fyrirmæli um útborganir   þeirra   og   ráðstöfun   fjármunanna,   meðal   annars   inn   á   persónulega reikninga sína. Í ljósi þessara atvika málsins koma þær málsástæður stefnda sem hann teflir fram til vara, um að síðari samningur aðila, sem kvað á um lán að andvirði 50.000.000 króna til stefnda, hafi verið bersýnilega ósanngjarn og ekki í samræmi við góða viðskiptahætti, honum ekki heldur að neinu haldi. Að mati dómsins   liggur   fyrir   að   stefndi   naut   samkvæmt   þessum   samningi   ríflegrar lánafyrirgreiðslu frá stefnanda og af gögnum málsins verður ekkert annað ráðið en að þær ráðstafanir sem gerðar voru í kjölfar samningsins hafi verið með fullri vitund og samþykki stefnda.

Þá fellst dómurinn ekki á málsástæður stefnda á þá lund að samningar aðila hafi orðið ósanngjarnir og óskuldbindandi fyrir þær sakir að stefnandi hafi aflétt tryggingarbréfi í fasteign fyrrverandi sambýliskonu hans, þar sem það hafi verið forsenda stefnda fyrir lánssamningunum að þeir væru tryggðir með fasteignaveði. Í því sambandi verður að horfa til þess að umrætt tryggingarbréf liggur ekki fyrir í málinu og dóminum er, að frátöldum einhliða staðhæfingum stefnda, alls ókunnugt um hver voru tildrög þess að stefnandi aflétti tryggingarbréfi sínu. Þá verður ekkert um það ráðið af gögnum málsins að umræddar tryggingar hafi verið forsenda fyrir því að stefndi gerði lánssamningana sem mál þetta snýst um. Af þessu leiðir að jafnvel þótt dómurinn hefði fyllstu samúð með sjónarmiðum stefnda hefur hann engar forsendur til að taka undir málatilbúnað hans að þessu leyti, enda hefur stefndi ekki leitt í ljós nein atvik sem benda til þess að samningar aðila hafi verið ósanngjarnir.

Í þessu samhengi er rétt að geta þess að í aðilaskýrslu sinni fyrir dómi viðurkenndi   stefndi   af   fullri   einurð   að   hann   gæti   ekki   svarað   því   hvernig fjármununum úr láninu var ráðstafað árið 2007. Í reynd má segja að eina ástæðan sem stefndi færði fram málstað sínum til stuðnings í skýrslu sinni fyrir dómi, umfram þær sem þegar höfðu komið fram í málatilbúnaði hans, hafi verið sú að hann hefði sótt um svonefnda 110% leið í bankanum til leiðréttingar skulda sinna en aldrei fengið svar. Engin gögn liggja hins vegar fyrir í málinu um slíka umsókn eða þá að stefndi hafi nokkru sinni hreyft mótmælum við því hvernig stefnandi háttaði viðskiptum sínum við hann. Sem fyrr hefur dómurinn því enga stoð í gögnum málsins til að taka undir málatilbúnað stefnda.

Þá fær dómurinn ekki séð hvernig stöðu stefnda, sem tók sjálfur lán og ákvarðanir um ráðstöfun þeirra samkvæmt gögnum málsins, verði jafnað svo til stöðu ábyrgðarmanna, sbr. lög nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn, að ákvæði þeirra laga geti átt við með lögjöfnun. Staða þess sem fær lán með þessum hætti, og er í beinum viðskiptum við lánveitanda, og þess sem einungis gengst í ábyrgð fyrir það er svo ólík í eðli sínu að reglum um ábyrgðarmenn verður ekki beitt með lögjöfnun.

Stefndi hefur enn fremur borið við að vegna tómlætis stefnanda beri að sýkna stefnda af öllum kröfum. Vísar stefndi þá til þess að samningarnir sem um ræðir hafi verið gerðir um mitt ár 2006 og 2007 með eindaga 2008 og 2010. Stefnandi hafi sent innheimtubréf 27. janúar 2015 og mál þetta verið þingfest 25. febrúar 2016.

Hvað þessar málsástæður varðar telur dómurinn rétt að benda á að í málinu er enginn ágreiningur um það að kröfur stefnanda sem um ræðir séu uppgjörskröfur vegna ólögmætrar verðtryggingar lánssamninga í formi gengistryggingar. Af því leiðir að um fyrningu þeirra fer eftir XIV. bráðabirgðaákvæði laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, en samkvæmt því ákvæði reiknast fyrningarfrestur slíkra krafna frá 16. júní 2010 og skal hann vera átta ár frá því tímamarki. Þar sem mál þetta var þingfest 25. febrúar 2016 er ljóst að kröfur stefnanda eru ekki fallnar niður vegna fyrningar.

Að því er snertir þau sjónarmið stefnda að kröfur stefnanda séu, hvað sem skráðum lagareglum um fyrningu líður, engu að síður fallnar niður vegna tómlætis þá verður dómurinn því miður enn að daufheyrast við þessari málaleitan stefnda. Í ljósi sjónarmiða um réttarvissu verður almennt að leggja til grundvallar að brottfall kröfu vegna aðgerðaleysis fari að jafnaði eftir ákvæðum laga nr. 150/2007 og eftir atvikum þá einnig eftir öðrum skráðum lagareglum um réttaráhrif tómlætis, sbr. XIV. bráðabirgðaákvæði laga nr. 38/2001, enda eru slíkar reglur þess eðlis að jafnt kröfuhafar sem skuldarar geta tekið mið af þeim þegar þeir ákveða hvernig þeir ætla að haga lögskiptum sínum.

Af þessum ástæðum verður að gæta varfærni við að ljá meintu aðgerðaleysi kröfuhafa sem ekki fellur undir gildissvið skráðra réttarreglna að þessu leyti þau áhrif að hann glati þar með kröfu sinni. Verður að telja að réttaráhrif á grundvelli aðgerðaleysis geti helst komið til greina með hliðsjón af óskráðum réttarreglum um tómlæti,   þegar   kröfuhafi   hefur   sjálfur   með   atferli   sínu,   til   dæmis   með afdráttarlausum yfirlýsingum, vakið þær væntingar hjá skuldara að hann muni ekki halda innheimtu kröfu sinnar til streitu. Slíkum yfirlýsingum er ekki til að dreifa í þessu máli og þessari málsástæðu er því hafnað.

Stefndi   hefur   í   greinargerð   sinni   mótmælt   almennt   endurreikningum stefnanda á þeim lánssamningum sem krafa hans byggist á og haldið því fram að þeir séu rangir. Stefnandi lagði þegar við þingfestingu málsins fram yfirlit yfir endurútreikning þeirra lána sem mál þetta lýtur að. Stefndi setti ekki fram töluleg mótmæli   við   endurútreikningi   stefnda   í   greinargerð   en   lagði   við   aðalmeðferð málsins fram útreikninga á lánum stefnda miðað við lægstu vexti frá Seðlabanka Íslands frá 20. janúar 2012.

Þegar litið er til gagna málsins verður ekki annað séð en að eftirstöðvar þeirra lánssamninga sem málið lýtur að hafi verið endurútreiknaðar í samræmi við lægstu óverðtryggðu vexti sem Seðlabanki Íslands birtir samkvæmt ákvæðum laga nr. 38/2001. Gögn málsins bera enn fremur merki þess að stefndi hafi verið upplýstur um þennan endurútreikning. Með vísan til þessa verður ekki fallist á það með stefnda að stefnandi hafi ekki endurreiknað lánssamninga stefnda rétt.

Í ljósi þess að í báðum samningunum er kveðið sérstaklega á um það að um dráttarvexti skuli fara samkvæmt ákvæðum laga nr. 38/200 verður heldur ekki fundið að því að stefnandi krefji stefnda um dráttarvexti frá 12. febrúar 2012, enda var þá mánuður liðinn frá því að endurútreikningi lána hans lauk.

Í samræmi við allt sem að framan er rakið verður að fallast á þá kröfu stefnanda að stefndi greiði honum skuld að fjárhæð 106.067.394,00, kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af sömu fjárhæð frá 25. febrúar 2012 til greiðsludags. Eftir úrslitum málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr.   91/1991,   um   meðferð   einkamála,   verður   stefnda   gert   að   greiða   stefnanda málskostnað, sem þykir hæfilega ákveðinn eftir efni og umfangi málsins með þeirri fjárhæð sem í dómsorði greinir. Jafnframt hefur verið tekið tillit til virðisaukaskatts. Kjartan Bjarni Björgvinsson héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Stefndi, Einar Guðjónsson, greiði stefnanda, Landsbankanum hf., 106.067.394,00 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001 af sömu fjárhæð frá 25. febrúar 2012 til greiðsludags. Þá skal stefndi greiða stefnanda 600.000 krónur í málskostnað.

Kjartan Bjarni Björgvinsson (sign.)