Dómstólaleit

I

Mál þetta, sem dómtekið var 7. apríl síðastliðinn, var höfðað með ákæru lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu, útgefinni 17. nóvember 2015, á hendur Gunnþóri Kristinssyni, Árborg, Selfossi, „fyrir hegningar- og umferðarlagabrot með   því   að   hafa   að   kvöldi   miðvikudagsins   11.   febrúar   2015,   á   leið   norður Suðurlandsveg við Rauðavatn í Reykjavík, ekið bifreiðinni [...] of hratt miðað við aðstæður, þar sem myrkur var og snjókoma,  snjóslabb var á vegi og vegur háll, þegar ákærði ók þar á eftir bifreið með of stutt bil á milli bifreiða  án nægjanlegrar aðgæslu er hann ætlaði hindra ákomu og ekið yfir á akreinina fyrir umferð á móti, með þeim afleiðingum að hann lenti í árekstri við bifreiðina [...] sem ekið var austur Suðurlandsveg, með þeim afleiðingum að  ökumaður bifreiðarinnar [...], A, hlaut fjöláverka/háorkuáverka, kjálkabrot beggja vegna, brot í lendarhrygg, brot á báðum upphandleggjum, opið brot í vinstri lærlegg, opið hnéskeljabrot vinstra og hægramegin og brot í mjaðmarspaða vinstra megin.

Telst þetta varða við 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 5. gr. laga nr. 83, 2005, og 1. mgr. 4. gr., 3. mgr. 14. gr., 1. mgr. og b-. og h-lið 2. mgr. 36. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr., umferðarlaga nr. 50, 1987.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Í málinu gerir Erling Daði Emilsson hdl. f.h., A kröfu um miskabætur úr hendi ákærða, Gunnþórs Kristinssonar, kt. 000000-0000  að fjárhæð kr. 3.000.000,- með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38, 2001 um vexti og verðtryggingu, frá 11. febrúar 2015, en síðan dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi  er liðinn frá því að krafan var birt ákærða, til greiðsludags. Þá er krafist að ákærði greiði málskostnað að skaðlausu, samkvæmt síðar framlögðum málskostnaðarreikningi að viðbættum virðisaukaskatti.“

Ákærði neitar sök og krefst sýknu. Hann krefst þess að sakarkostnaður, þar með talin málsvarnarlaun, verði greiddur úr ríkissjóði. Ákærði krefst aðallega sýknu af bótakröfunni en til vara að bætur verði lækkaðar. Sömu kröfur gerir Tryggingamiðstöðin hf. sem hefur tekið til varna gagnvart bótakröfunni, sbr. 2. mgr. 97. gr. umferðarlaga. Þá krefst félagið málskostnaðar úr hendi brotaþola.

II

Málavextir eru þeir að klukkan 22.29 miðvikudaginn 11. febrúar 2015 barst lögreglunni tilkynning um umferðarslys á þeim stað er í ákæru greinir. Samkvæmt frumskýrslu lögreglu hafði bifreið ákærða, sem ekið var vestur Suðurlandsveg, verið ekið yfir á öfugan vegarhelming og í veg fyrir bifreið brotaþol sem ekið var í austurátt. Við áreksturinn snerust bifreiðarnar. Þær voru mikið skemmdar og bifreið brotaþola var sögð ónýt. Nota þurfti klippur til að ná henni úr bifreiðinni. Hún var flutt á slysadeild og var ekki hægt að ræða við hana. Rætt var við ákærða á vettvangi og er haft eftir honum í frumskýrslunni að hann hafi „verið að aka norður Suðurlandsveg á um 65 km hraða þegar hann tekur eftir tveimur bifreiðum út í hægra kanti við Rauðavatn. Hann sagðist hafa verið að fylgjast með því hvað væri þar í gangi þegar hann svo lítur fram fyrir sig og sér bifreið fyrir framan sig annað hvort stopp eða á mjög lítilli ferð, hann sagðist þá hafa hemlað til þess að koma í veg fyrir að lenda á bifreiðinni en sá svo fram á það að honum tækist það ekki og beygir til vinstri inn á öfugan vegarhelming og lendir þá framan á bifreið sem kom úr   gagnstæðri   átt.   Gunnþór   sagðist   ekki   geta   sagt   til   um   það   hvað   varð   um bifreiðina sem var fyrir framan hann né hvernig bifreið þetta var.“ Síðar um kvöldið ræddi lögreglumaður við ákærða á slysadeild. Hann bar á sama hátt um tildrög slyssins nema hvað hann kvaðst ekki hafa tekið eftir bifreið brotaþola fyrr en hann hefði verið kominn samsíða bifreiðinni sem hann ók fram úr og þess vegna lítið geta gert til að koma í veg fyrir árekstur. Á vettvangi hafði lögreglan tal af tveimur mönnum sem voru vitni að árekstrinum. Þeir báru á sömu lund og ákærði. Lögreglumaður ræddi við brotaþola 4. mars á bæklunardeild Landspítalans. Hún kvaðst ekkert muna eftir slysinu. Hún myndi síðast eftir sér er hún hefði beygt af Álftanesvegi og næst myndi hún eftir sér 17. febrúar á sjúkrahúsinu. Í frumskýrslu lögreglu er akstursskilyrðum þannig lýst að myrkur hafi verið en góð götulýsing. Umferð hafi verið í meðallagi. Þæfingsfærð hafi verið og snjókoma. Brotaþoli var flutt á slysadeild og í vottorði þaðan segir að hún hafi verið með meðvitund við komuna þangað en með fjölmarga útlimaáverka. Í vottorðinu og gögnum frá gjörgæsludeild kemur fram að brotaþoli hafi haft þá áverka sem í ákæru greinir. Þá er meðal gagna málsins vottorð sérfræðings í bæklunarskurðlækningum frá 19. ágúst 2015. Í samantekt og áliti læknisins segir að brotaþoli hafi hlotið fjöláverka og eru þeir helstu: „Lærleggsbrot vinstra megin sem meðhöndlað var með   mergholsneglingu.   Slæmt   og   mjög   svo   kurlað   opið   hnéskeljabrot   vinstra megin með yfirborðshrufli á brjóski framanvert á lærleggskollunum. Var gert að þessu með opinni réttingu á innri festingu með vírum og stálþræði auk þess sem sár voru saumuð. Vegna vandkvæða voru vírarnir og pinnarnir síðan fjarlægðir í aðgerð 18. ágúst 2015 utan þess að einn stálþráður sem reyrður hafði verið um hnéskelina var látinn halda sér. Slæmt og mjög svo kurlað opið hnéskeljarbrot hægra megin með afrifubroti á toppi innri læleggskollunnar auk brjóskhrufls. Var brotið hérna megin einnig rétt opið og fest með vírum og stálþræði auk þess sem sár voru saumuð en lærleggskollubrotið fest með pinna. Brot á vinstri upphandlegg sem rétt var lokað og fest með tveimur sveigpinnum. Voru pinnarnir síðan fjarlægðir eftir því sem þeir ullu verkjavandkvæðum en þar sem brotið reyndist ógróið í eftirliti 11. ágúst var framkvæmd aðgerð viku síðar þar sem merghol upphandleggjarins var fræst upp og síðan gerð negling á brotinu sjálfu. Brot á hægri upphandlegg sem meðhöndlað var með mergholsneglingu. Kjálkabrot beggja vegna. Ótilfærð brot í báðum   völubeinum   sem   meðhöndluð   voru   með   álagsskerðingu.   Í   aðalatriðum ótilfært brot á vinstri mjaðmarspaða.“ Loks hefur verið lagt fram vottorð sálfræðings sem brotaþoli leitaði til. Í vottorðinu segir að fyrstu viðtöl hafi farið í „að vinna með leiðir til þess að takast á við líkamlegan sársauka, sem hún fann fyrir daglega sem og kvíða vegna þess sársauka sem dagleg þjálfun var að valda henni. Einnig unnum við með leiðir til þess að takast á við kvíða fyrir komandi aðgerðir. Þetta slys hefur haft veruleg og alvarleg áhrif á lífsgæði A og ljóst að stúlkan þarf mikinn stuðning til þess að takast á við eftirköst slyssins. Viðtölin virðast hafa dregið úr einkennum áfallastreitu, en þau einkenni eru þó enn til staðar. Vegna mikils líkamlegs sársauka sem m.a. hefur haft áhrif á svefn, hefur ekki enn þótt ráðlegt að fara strax í beina úrvinnslu á slysinu. Heldur hefur verið unnið með þau einkenni sem hafa truflað líf stúlkunnar mest á þeim tíma. Verulegur sársauki getur kallað fram mikil kvíðaeinkenni og með því að leggja áherslu á vinnu með þann þátt, tókst að draga úr kvíðaeinkennum.“

III

Við aðalmeðferð bar ákærði að á nefndum tíma hefði hann ekið bifreiðinni í átt til Reykjavíkur frá Selfossi þar sem hann er búsettur. Ákærði er leigubifreiðarstjóri og sækir vinnu til Reykjavíkur. Var hann á leið til vinnu þetta kvöld. Þegar hann var að aka út úr hringtorginu við Rauðavatn kvaðst hann hafa tekið   eftir   tveimur   bifreiðum   utan   vegar   og   voru   þær   þar   sem   aðreinin   að Hádegismóum greinist frá Suðurlandsvegi. Ákærði kvað mikla hálku hafa verið á leiðinni og færð verið erfið. Hann kvaðst hafa haldið að þessar bifreiðar væru hugsanlega á sumardekkjum. Hann hefði ekið áfram og tekið eftir dökkleitri bifreið á undan sér. Bifreið þessa hefði hann séð er hann var að aka út úr hringtorginu. Ákærði kvaðst nú hafa tekið eftir tveimur mönnum við bifreiðarnar sem voru utan vegar. Þegar hann nálgaðist mennina kvaðst hann hafa tekið eftir því að bifreiðin á undan honum hafði hægt á sér en ekki kvaðst hann muna hvort hann hefði séð hemlaljós á henni. Ekki kvaðst hann muna hversu langt bil var milli bifreiðar hans og bifreiðarinnar á undan. Ákærði kvaðst hafa þurft að taka snögga ákvörðun og byrjað að bremsa en séð að hann myndi ekki ná að stöðva áður en hann myndi lenda á bifreiðinni. Hann kvaðst ekki hafa getað beygt til hægri því þá hefði hann getað lent á mönnunum sem stóðu við kyrrstæðu bifreiðarnar. Hann kvaðst hafa tekið eftir stóru ökutæki, snjóplógi að hann taldi, koma á móti á hinni akreininni en það hefði verið í töluverðri fjarlægð. Ákærði kvaðst því hafa talið að hann hefði tíma til að taka fram úr bifreiðinni sem var fyrir framan hann á veginum áður en hann myndi mæta snjóplógnum. Um leið og hann sveigði til vinstri kvaðst hann hafa tekið eftir lítilli bifreið er komið hefði á móti honum og hann hefði ekki tekið eftir áður. Nú kvaðst ákærði hafa nauðhemlað en það breytti engu og bifreiðarnar rákust saman. Ákærði kvað veður hafa verið stillt og úrkomulaust þegar áreksturinn varð en myrkur og ljós frá ljósastaurum. Vindur hafi verið hægur og síðar, eftir að sjúkralið og lögregla voru komin, hefði byrjað að snjóa að því er hann minnti. Hann kvað hjólför hafa verið á veginum og hefði snjóslabb verið á milli þeirra. Ákærði kvaðst hafa ekið frá Selfossi á 50 til 60 km hraða og taldi sig hafa verið á þeim hraða áður en áreksturinn varð. Hann hefði hægt verulega ferðina og taldi sig hafa verið á 15 til 20 km hraða er áreksturinn varð. Nánar tiltekið kvaðst hann telja að hann hefði verið nánast kyrrstæður þegar hin bifreiðin hefði lent framan á honum. Brotaþoli kvaðst ekkert muna eftir árekstrinum. Hún kvaðst síðast muna eftir sér þegar hún hefði beygt af Álftanesveginum fyrr um kvöldið. Næst kvaðst hún muna eftir sér á sjúkrahúsinu þegar hún hafði verið á gjörgæslu í viku. Hún kvað sig þó ráma í að maður hefði sagt við sig að hún ætti að vera róleg, hún hefði lent í mjög alvarlegu bílslysi. Brotaþoli kvaðst hafa slasast mjög illa og hún myndi líklega aldrei ná sér. Hún hefði farið í margar aðgerðir og ætti margar eftir. Þá væri hún í sjúkraþjálfun auk þess að vera í endurhæfingu á stofnunum. Hún kvaðst hvorki hafa getað stundað nám né vinnu. Hún hefði reynt að vinna á leikskóla en það hefði ekki gengið vegna áverkanna. Áður en þetta gerðist kvaðst hún hafa verið alheilbrigð og haft gaman af því að fara á skauta, snjó- og hlaupabretti, eins hefði hún haft gaman af því að fara á hestbak. Hún geti ekkert af þessu eftir slysið. Ökumaður snjóplógsins kvaðst hafa ekið niður aðrein frá Árbæjarhverfi og niður á Suðurlandsbraut. Hann kvaðst ekki hafa séð aðdraganda slyssins heldur séð það verða fyrir framan nefið á sér eins og hann orðaði það. Þegar hann hefði verið um það bil að aka inn á Suðurlandsveginn hefðu bifreiðarnar skollið saman beint fyrir framan hann. Hann kvaðst hafa séð nokkrar bifreiðar í akstri fyrir slysið en ekki   veitt   þeim   athygli   fyrr   en   það   varð.   Hann   gæti   því   ekki   sagt   hvaðan bifreiðarnar sem lentu í slysinu komu. Skyggni hefði verið slæmt, það hafi verið snjómugga að því er hann minnti. Færðin hefði verið slæm þótt búið hafi verið að skafa veginn. Vegurinn hafi talist sæmilega fær og full ástæða til að aka varlega. Hann kvaðst hafa farið að bifreið brotaþola og verið hjá henni þar til sjúkralið kom. Annar mannanna sem voru á slysstað bar að hafa misst bifreið sína út af vegna slæmrar færðar. Hann kvaðst hafa hringt í vin sinn er hefði komið til að draga   hann   upp   á   veginn.   Þeir   hefðu   verið   að   undirbúa   það   og   tekið   eftir leigubifreið aka í norðurátt en mikil umferð hafi verið þarna á þessum tíma. Á undan leigubifreiðinni hafi verið bifreið sem hefði verið að beygja upp aðreinina að Hádegismóum. Sér hafi virst sem bifreiðarstjóri leigubifreiðarinnar hafi ekki fylgst með bifreiðinni, sem var á undan, og misst stjórn á bifreið sinni þegar hin bifreiðin hægði ferðina. Leigubifreiðin hefði farið yfir á öfugan vegarhelming og lent á Nissan Micra sem ekið var eftir hinni akreininni. Báðar bifreiðarnar hefðu snúist 180° við áreksturinn áður en þær stöðvuðu. Maðurinn kvað hafa verið þungfært og leigubifreiðinni hefði ekki verið ekið hraðar en 70 km. Hann kvað að Nissan bifreiðinni   hefði   verið   ekið   á   svipuðum   hraða   en   þó   alls   ekki   hraðar   en leigubifreiðinni. Maðurinn kvað skyggni hafa verið um 70 metra og það hafi snjóað og   allt   verið   mjög   grátt   og   flughált.   Hann   kvað   hafa   virst   sem   ökumaður leigubifreiðarinnar hefði tekið of seint eftir því að bifreiðin fyrir framan hann hefði verið að hægja á sér. Hinn maðurinn bar að hafa komið á þennan stað til að aðstoða kunningja sinn. Hann hefði verið nýbúinn að festa kaðal milli bifreiðanna þegar hann hefði heyrt mikinn skell og litið upp. Þá kvaðst hann hafa séð að bifreiðarnar höfðu skollið saman. Hann kvaðst hafa hlaupið að bifreið brotaþola og svo hringt í Neyðarlínuna. Nánar spurður um áreksturinn sjálfan kvað hann mikla umferð hafa verið og mikill snjór hafi verið á veginum. Einnig hafi verið mjög hált en ekki mundi hann hvernig skyggnið hefði verið. Hann kvaðst hafa séð bifreið beygja upp aðreinina að Hádegismóum og þá hafi leigubifreiðin ekki náð að hemla og sveigt yfir á rangan vegarhelming. Þá hefðu bifreiðarnar skollið saman. Hann kvað lítils háttar snjókomu hafa verið um það bil er slysið varð en síðan hefði hún aukist mikið. Læknir á slysadeild staðfesti vottorð sitt sem að framan var rakið. Sérfræðingur   í   bæklunarskurðlækningum,   sem   gert   hefur   aðgerðir   á brotaþola, staðfesti framangreint vottorð sitt. Hann kvað brotaþola bera umtalsverð varanleg mein vegna slyssins. Framtíðarhorfur nú séu hins vegar óljósar. Hann kvaðst gera ráð fyrir að brotaþoli verði með dagleg óþægindi og hún muni ekki geta unnið hvaða starf sem er. Afleiðingar slyssins muni eiga eftir að há henni í daglegu lífi. Sálfræðingur, sem brotaþoli leitaði til, staðfesti framangreint vottorð sitt. Hún kvað brotaþola hafa komið til sín 15 sinnum. Helsti vandi brotaþola hafi verið mjög miklir líkamlegir verkir, sorg og depurð yfir því hversu mikil áhrif slysið hefði haft á líf hennar. Slysið muni hafa mjög mikil andleg áhrif á hana til frambúðar. Hún hafi meðal annars þurft að gefast upp við háskólanám. Lögreglumenn,   sem   komu   á   vettvang   og   ræddu   við   ákærða   og   vitni, staðfestu skýrslur sínar.

IV

Hér að framan var gerð grein fyrir framburði ákærða og vitna og öðrum gögnum sem varða færð og veður þegar slysið varð. Þá eru meðal gagna málsins ljósmyndir sem teknar voru á vettvangi. Öll þessi gögn benda eindregið til hins sama, að færð og veðri hafi verið þannig háttað að gæta átti ýtrustu varkárni við akstur. Þá var og rakinn hér að framan framburður ákærða og vitna. Sú ályktun verður dregin af framburði þeirra að ákærði hafi ekið út úr hringtorginu við Rauðavatn á um það bil 60 km hraða. Hann hafi tekið eftir bifreiðum utan vegar en ekki tekið eftir bifreið sem ekið var á undan honum í norðurátt fyrr en of seint að hans mati. Til að forðast að aka aftan á þessa bifreið sveigði ákærði til vinstri, yfir á öfugan vegarhelming og lenti þá framan á bifreið brotaþola með þeim afleiðingum sem lýst hefur verið. Ákærða er gefið að sök að hafa ekið of hratt miðað við aðstæður og án nægjanlegrar aðgæslu. Eins og veðri og færð var háttað bar ákærða að aka mun hægar en hann gerði og auk þess með meiri eftirtekt. Hann gerði hvorugt og taldi sig ekki hafa önnur ráð en að sveigja yfir á öfugan vegarhelming til að koma í veg fyrir að hann æki aftan á bifreiðina sem ók á undan honum. Með þessu sýndi ákærði af sér saknæmt gáleysi og braut gegn þeim ákvæðum umferðarlaga sem hann er ákærður fyrir að hafa brotið nema hvað hann verður sýknaður af því að hafa brotið gegn ákvæðum 1. mgr. 4. gr. laganna. Úrlausnir áfrýjunarréttarins undanfarin misseri hafa verið misvísandi um hvort ákvæði þetta sé viðhlítandi refsiheimild eða ekki. Vafann í þessum efnum verður að skýra ákærða í hag, sbr. 108. og 109. gr. laga nr. 88/2008, og verður hann því sýknaður af ákærunni hvað þetta varðar. Við áreksturinn slasaðist brotaþoli eins og lýst er í ákæru. Ákærði braut því einnig gegn 219. gr. almennra hegningarlaga eins og hann er ákærður fyrir. Ákærði hefur ekki áður gerst brotlegur. Refsing hans er hæfilega ákveðin þriggja mánaða fangelsi sem bundin skal skilorði eins og í dómsorði segir. Eins   og   rakið   var   slasaðist   brotaþoli   mjög   mikið   í   slysinu.   Hún   mun ævilangt   þurfa   að   glíma   við   afleiðingar   þess   eins   og   grein   var   gerð   fyrir. Miskabótakröfu hennar er í hóf stillt og verður orðið við henni með vöxtum eins og í dómsorði greinir. Það athugast að ákærða var fyrst birt bótakrafan í þinghaldi 11. janúar síðastliðinn og miðast upphaf dráttarvaxta við þann dag er liðnir voru 30 dagar frá þeim degi. Loks verður ákærði dæmdur til að greiða sakarkostnað, málsvarnarlaun verjanda síns, þóknun fyrri verjanda síns og þóknun réttargæslumanns brotaþola eins og í dómsorði greinir. Laun og þóknanir eru ákveðnar með virðisaukaskatti. Arngrímur Ísberg héraðsdómari kvað upp dóminn.

D ó m s o r ð :

Ákærði, Gunnþór Kristinsson, sæti fangelsi í þrjá mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum 2 árum frá deginum í dag að telja, haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærði greiði A 3.000.000 króna með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr.   38/2001   frá   11.   febrúar   2015   til   11.   febrúar   2016   en   með   dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Ákærði   greiði   36.000   krónur   í   sakarkostnað,   málsvarnarlaun   skipaðs verjanda síns, Atla Más Ingólfssonar hdl., 716.100 krónur, þóknun fyrri verjanda síns, Eiríks Gunnsteinssonar hrl., 327.360 krónur og þóknun réttargæslumanns brotaþola, Erlings Daða Emilssonar hdl., 347.820 krónur.

Arngrímur Ísberg