Dómstólaleit

Stefnandi krefst þess að stefnda verði gert að greiða honum slysabætur að fjárhæð 7.712.081 króna með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 2. nóvember 2014 til greiðsludags. Þá krefst hann málskostnaðar ásamt virðisaukaskatti.

Stefndi krefst aðallega sýknu og málskostnaðar, en til vara þess að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og málskostnaður felldur niður.

I

Stefnandi hóf störf hjá stefnda í apríl 1987, fyrst sem flugmaður og síðar flugstjóri. Þann 7. ágúst 2011 lenti hann í alvarlegu umferðarslysi á bifhjóli sínu við Laugarvatn. Slysið varð með þeim hætti að stefnandi missti stjórn á bifhjólinu með þeim afleiðingum að hann féll í götuna og fékk hjólið yfir sig. Stefnandi var fluttur á slysadeild Landspítalans til aðhlynningar en hann fékk skurð á bæði efri og neðri vör, samfallsbrot á VI. brjósklið og fleiri sár. Þá brotnaði hægri þumall og tunga hans fór næstum því í sundur. Stefnandi var frá vinnu um nokkurra mánaða skeið vegna slyssins.

Samkvæmt   ráðningarsamningi   stefnanda   fór   um   kaup   hans   og   kjör samkvæmt   gildandi   kjarasamningum   milli   Félags   íslenskra   atvinnuflugmanna (FÍA) og Flugleiða. Þegar stefnandi slasaðist var í gildi kjarasamningur FÍA og Icelandair Group hf./Icelandair ehf. frá 19. júlí 2011 og fór um kjör hans samkvæmt honum. Samkvæmt grein 8.1 í kjarasamningnum skal stefndi á sinn kostnað tryggja hvern flugmann fyrir 14.161.323 krónur miðað vegna dauða eða fulla örorku sem flugmaður verður fyrir í starfi eða utan starfs og skulu bætur vera verðtryggðar frá slysdegi til uppgjörsdags eins og nánar er kveðið á um í ákvæðinu. Flugleiðir hf. gerðu vátryggingarsamning við Sjóvá-Almennar tryggingar vegna skyldu sinnar til að kaupa slysatryggingu fyrir flugmenn, sem gilti á árunum 1997-2007. Árið 2007 voru slysatryggingar flugmanna færðar yfir í félagið Icecap Insurance Pcc Limited sem staðsett er á Guernsey og er í eigu móðurfélags stefnda.

Stefnandi   gerði   starfslokasamkomulag   við   stefnda   6.   maí   2013   en samkvæmt því skyldi hann fá greidd laun í sex mánuði frá undirritun og í níu mánuði frá síðasta starfsdegi og skyldi hvorugur aðila eiga frekari kröfu á hinn. Í samkomulaginu   var   gerður   fyrirvari   um   að   það   skerti   ekki   rétt   stefnanda   til tryggingarfjár samkvæmt grein 8.5 í kjarasamningi FÍA og Icelandair Group/Icelandair, sbr. grein 8.1, 8.2, 8.3, 8.4, 8.9 og 7.2, vegna veikinda og slysa er yrðu áður en starfstíma hans lyki.

Bifhjól   stefnanda   var   tryggt   lögboðinni   slysatryggingu   ökumanns   og eiganda hjá Tryggingamiðstöðinni hf. Stefnandi og Tryggingamiðstöðin hf. öfluðu mats Halldórs Baldurssonar bæklunarlæknis og Sigurðar R. Arnalds hæstaréttarlögmanns á varanlegum afleiðingum vegna slyssins og skiluðu þeir matsgerð, dagsettri 20. september 2013. Niðurstaða matsgerðarinnar var m.a. sú að varanlegur miski stefnanda skv. 4. gr. skaðabótalaga væri 25 stig og varanleg örorka hans skv. 5. gr. sömu laga væri 25%.

Þann 2. október 2014 krafðist stefnandi slysabóta frá stefnda samkvæmt kjarasamningi að fjárhæð 7.712.081 króna í samræmi við niðurstöðu matsgerðarinnar. Stefndi hafnaði kröfu stefnanda 9. október 2014 með vísan til tyggingarskilmála   Icecap   Insurance   Pcc   Limited   um   akstursíþróttir.   Stefnandi krafðist endurskoðunar á afstöðu stefnda þar sem viðkomandi ákvæði ættu ekki við. Stefndi   hafnaði   kröfu   stefnanda   aftur   næsta   dag   þar   sem   umferðarslys   væru undanþegin tryggingunni samkvæmt grein 18.3 í viðkomandi tryggingarskilmálum. Stefnandi benti stefnda þá á að samkvæmt kjarasamningi skyldi tryggingin vera samkvæmt skilmálum Sambands slysatryggjenda og óskaði þess að viðkomandi skilmálar væru sendir sér. Í svari stefnda, dags. 15. október 2014, kom fram að þessir skilmálar væru ekki til þar sem Sambandið hefði verið lagt niður fyrir 10 árum. Þá vísaði stefndi til þess að skilmálar Icecap væru algerlega samanburðarhæfir   við   skilmála   slysatrygginga   launþega   hjá   öðrum   félögum. Stefnandi   ítrekaði   kröfu   sína   þar   sem   umferðarslys   væru   ekki   undanskilin bótaábyrgð slysatryggingarinnar samkvæmt kjarasamningi. Stefndi hafnaði kröfunni á ný 2. nóvember 2014.

II

Stefnandi reisir kröfu sína á því að stefnda beri að greiða honum fullar og óskertar slysabætur samkvæmt grein 8.1, sbr. grein 8.10, í kjarasamningi Félags íslenskra atvinnuflugmanna & Icelandair Group hf./Icelandair ehf. um kaup og kjör frá 19. júlí 2011. Óumdeilt sé að sá kjarasamningur hafi gilt um kaup og kjör stefnanda hjá stefnda þegar stefnandi slasaðist, 7. ágúst 2011.

Stefnandi   bendir   á   að   samkvæmt   grein   8.7   í   kjarasamningnum   gildi slysatryggingin allan sólarhringinn með þeirri takmörkun að hún gildi ekki þegar starfsmaður er við launuð flugstörf hjá öðrum en þeim sem beina aðild eiga að samningnum, nema með skriflegu leyfi. Samkvæmt kafla 8.0 í kjarasamningnum séu umferðarslys ekki undanskilin bótarétti. Ef ætlunin hefði verið að gera það ætti það að koma skýrt fram í kjarasamningnum, líkt og í öðrum kjarasamningum þar sem slík slys séu undanskilin bótarétti. Þar sem það sé ekki gert sé ljóst að umferðarslys verði ekki undanskilin bótarétti stefnanda.

Stefnandi   kveður   stefnda   ekki   geta   undanþegið   sig   ábyrgð   á   greiðslu slysabóta með því að vísa til greinar 18.3 í skilmálum Icecap Insurance Pcc Limited frá árinu 2011 þar sem fram komi að sú trygging nái ekki yfir umferðarslys. Tryggingin sé ekki í samræmi við slysatryggingakafla kjarasamningsins þar sem bótasvið hennar sé mun þrengra en kjarasamningurinn kveði á um. Ekki sé tiltekið í kjarasamningnum að umferðarslys séu undanskilin bótarétti launþega sem starfi samkvæmt honum. Annars væri stefnda í sjálfsvald sett í hvaða tilvikum tjónþolar ættu   bótarétt   og   hvaða   takmarkanir   væru   á   bótarétti   launþega.   Stefndi   beri sönnunarbyrði fyrir því að skilmálar Icecap Insurance Pcc Limited frá árinu 2011 samræmist kjarasamningsbundnum rétti hans.

Í tölvuskeyti frá starfsmanni stefnda, dags 15. október 2014, komi fram að þeir skilmálar Sambands slysatryggjenda sem tilgreindir séu í kjarasamningnum séu ekki til. Stefnandi kveður því að skýra verði bótarétt hans í samræmi við ákvæði kjarasamningsins þar sem umferðarslys séu ekki sérstaklega undanskilin. Stefndi geti ekki undanþegið sig greiðslu bóta með því að vísa til þess að skilmálar Icecap Insurance Pcc Limited séu skilmálar slysatryggingar launþega hjá íslenskum tryggingafélögum.

Stefnandi krefjist bóta samkvæmt kjarasamningi Félags íslenskra atvinnuflugmanna & Icelandair Group hf./Icelandair ehf. um kaup og kjör frá 19. júlí 2011, sem voru í gildi þegar hann slasaðist 7. ágúst 2011. Samkvæmt grein 8.1 í kjarasamningnum sé höfuðstóll slysatryggingarinnar 14.161.323 krónur, miðað við vísitölu neysluverðs í janúar 2000 sem hafi verið 194, og samkvæmt grein 8.10 breytist upphæðin mánaðarlega. Þegar stefnandi hafi sett fram kröfu sína 2. október 2014 hafi uppreiknaður höfuðstóll tryggingarinnar verið 30.848.325 krónur, miðað við vísitölu neysluverðs í september 2014 sem hafi verið 422,6.

Varanlegur miski stefnanda vegna slyssins hafi verið metinn 25 stig með matsgerð Halldórs Baldurssonar bæklunarlæknis og Sigurðar R.   Arnalds hæstaréttarlögmanns.   Dómkrafa   stefnanda,   vegna   bóta   úr   slysatryggingu   hans samkvæmt kjarasamningi þegar krafan var gerð, 2. október 2014, reiknaðar út frá miskastigi samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð, sé því 7.712.081 króna (25% af 30.848.325).

III

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að stefnandi eigi ekki kröfu um greiðslu slysabóta vegna fullnaðaruppgjörs í starfslokasamkomulagi aðila frá 6. maí 2013. Með samkomulaginu hafi stefnandi afsalað sér rétti til þess að halda uppi hvers konar kröfum á hendur stefnda, utan kröfu um greiðslu launa og ótekins orlofs. Engar undantekningar séu á þessu kröfuafsali aðrar en þær að það gildi ekki um   viðskiptaskuldir.   Fyrirvari   samkomulagsins   um   rétt   stefnanda   til   greiðslu tryggingarfjár geti engu breytt um ofangreint af tveimur ástæðum. Í fyrsta lagi gildi fyrirvarinn einungis um greiðslu tryggingafjár frá félaginu Icecap Insurance Pcc Limited.   Það   geti   því   einungis   verið   um   að   ræða   greiðslur   samkvæmt tryggingaskilmálum Icecap Insurance Pcc Limited, enda sjái það félag um þær tryggingar sem tilgreindar séu í þeim ákvæðum kjarasamnings FÍA og stefnda sem vísað er til í starfslokasamkomulaginu. Verði talið að stefndi beri ábyrgð gagnvart stefnanda   á   grundvelli   þess   að   hann   hafi   ekki   verið   slysatryggður   vegna umferðarslysa sé ljóst að sú krafa hafi stofnast á tjónsdegi 7. ágúst 2011. Stefnandi hafi afsalað sér þeirri kröfu við undirritun starfslokasamkomulagsins 6. maí 2013. Í öðru lagi sé í fyrirvaranum vísað til slysa sem „verða“ á starfstíma stefnanda. Þar með sé vísað til þess að umræddar tryggingar séu enn í gildi á þeim tíma sem stefnandi fái greidd laun frá stefnda en hvergi komi fram að réttur til greiðslu tryggingarfjár geti átt við um slys sem þegar hafi orðið. Það hafi því verið um að ræða áréttingu á því að stefnandi myndi viðhalda tryggingum sínum á gildistíma starfslokasamkomulagsins.

Stefndi byggi á því að hann hafi ekki verið skuldbundinn til þess að kaupa vátryggingu sem myndi bæta örorku í tilviki umferðarslysa. Slys sem hafi hlotist af notkun   skráningarskyldra   ökutækja   séu   undanþegin   slysatryggingu   flugmanna stefnda samkvæmt grein 18.3 í skilmálum Icecap Insurance Pcc Limited frá árinu 2011. Í ákvæðinu komi skýrt fram að ekki séu greiddar bætur vegna varanlegrar örorku ef þegar er réttur til bóta vegna lögboðinnar ökutækjatryggingar, hvort heldur er ábyrgðar- eða slysatryggingar ökumanns eða eigenda, nema annað sé sérstaklega tekið fram í ráðningarsamningi. Ekki sé ágreiningur um merkingu þessa ákvæðis skilmálanna. Bifhjól stefnanda hafi verið tryggt lögboðinni slysatryggingu ökumanns og eiganda hjá Tryggingamiðstöðinni hf. Þegar af þeirri ástæðu geti stefnandi ekki átt rétt til slysabóta vegna slysatryggingar flugmanna enda fái hann tjón sitt væntanlega að fullu bætt úr framangreindri slysatryggingu ökumanns.

Framangreint   ákvæði   hafi   verið   í   skilmálum   slysatryggingar   Icecap Insurance Pcc Limited frá árinu 2007 þegar slysatrygging flugmanna hafi fyrst verið keypt frá því félagi. FÍA hafi aldrei gert athugasemdir við að bætur vegna varanlegrar örorku yrðu ekki greiddar vegna slysa við notkun skráningarskyldra ökutækja en þeim hafi verið fullkunnugt um efni skilmálanna. Stefndi hafi því fullnægt skyldum sínum samkvæmt kjarasamningi með því að kaupa slysatryggingu flugmanna hjá Icecap Insurance Pcc Limited. Þá hafi stefnandi átt þess kost að mótmæla skilmálunum en í grein 8.6 í kjarasamningi Icelandair Group og FÍA komi fram að stefndi skuli senda hverjum þeim flugmanni sem þess óski afrit af skírteini slysa- og skírteinistryggingar. Stefnandi hafi ekki óskað eftir slíkum upplýsingum um trygginguna fyrr en eftir umferðarslysið.

Í grein 8.1 í kjarasamningi FÍA og stefnda komi fram að slysatrygging flugmanna skuli vera samkvæmt skilmálum Sambands slysatryggjenda. Samband slysatryggjenda hafi verið samstarfsverkefni á vegum íslenskra vátryggingafélaga sem heyrði undir Samband íslenskra tryggingafélaga á árum áður, en samstarfið hafi m.a. lotið að samræmdri skilmálagerð tryggingafélaganna vegna slysatrygginga.   Í   kjölfar   rannsóknar   og   athugasemda   samkeppnisyfirvalda   á íslenska vátryggingamarkaðinum hafi því samstarfi verið hætt. Ekki sé því rétt að túlka grein 8.1 í kjarasamningnum með svo þröngum hætti að þar sem Samband slysatryggjenda hafi verið lagt niður gildi engir skilmálar eða undanþágur um slysatryggingu flugmanna FÍA. Stefndi mótmæli túlkun stefnanda á ákvæðinu en af henni myndi leiða að engir skilmálar giltu um slysatryggingar flugmanna. Stefndi telji   rétt   að   líta   til   þeirra   samræmdu   skilmála   slysatryggingar   launþega   hjá Samtökum íslenskra tryggingafélaga sem hafi verið í gildi áður en hinni samræmdu skilmálagerð var hætt.

Af fyrirmynd Sambands íslenskra tryggingafélaga að skilmálum slysatryggingar launþega megi sjá að í skilmálum útgefnum árið 1997 hafi slys sem orðið   hafi   við   notkun   skráningarskyldra   ökutækja   ekki   verið   undanþegin tryggingarsviði. Slík undanþága hafi hins vegar verið komin inn í skilmála frá 5. júní árið 2000. Þar segi í 2. málslið greinar 12.1 að ekki greiðist bætur vegna varanlegrar örorku sé bótaréttur vegna slyssins fyrir hendi samkvæmt lögboðinni ökutækjatryggingu, þ.e. hvort heldur er úr ábyrgðartryggingu eða slysatryggingu ökumanns og eiganda, nema annað leiði af kjarasamningi. Sama gildi eigi sá sem tryggður er rétt til bóta vegna varanlegrar örorku skv. reglum umferðarlaga um tjón af völdum óþekktra og óvátryggðra ökutækja.

Engin breyting var gerð á orðalagi varðandi slysatryggingu í kjarasamningi FÍA og Flugleiða hf. milli áranna 2000 og 2003 þrátt fyrir að þessari undanþágu hafi verið bætt inn í hina samræmdu tryggingaskilmála 5. júní 2000. Fjárhæð slysatryggingarinnar   hafi   hins   vegar   verið   hækkuð   úr   12.978.780   krónum   í 14.161.323 krónur árið 2000, eða um svipað leyti og fyrirmynd Sambands íslenskra tryggingafélaga að skilmálum slysatryggingar launþega hafi verið breytt. Hefði vilji FÍA staðið til þess að umferðarslys féllu undir slysatryggingu flugmanna hafi félaginu mátt vera ljóst að taka þyrfti það fram í kjarasamningi árið 2000 eða í síðasta lagi árið 2003. Það hafi ekki verið gert og grein 8.1 í kjarasamningi FÍA og stefnda hafi staðið óbreytt frá árinu 1997 þrátt fyrir að skilmálar slysatryggingar launþega hjá hinum íslensku tryggingafélögum hafi breyst.

Verði   ekki   fallist   á   ofangreint   telji   stefndi   að   túlka   beri   ákvæði   8.1   í kjarasamningnum með þeim hætti að skilmálar slysatryggingar launþega hjá hinum íslensku vátryggingafélögum, að því leyti sem þeir séu efnislega samhljóða, skuli gilda   um   slysatryggingu   flugmanna.   Þar   sem   vísað   sé   til   slysatryggjenda   í kjarasamningnum sé eðlilegt að líta til skilmála þeirra íslensku vátryggingafélaga sem bjóði upp á slysatryggingar launþega. Tryggingin sæti því þeim takmörkunum og undanþágum sem almennt gilda samkvæmt skilmálum íslenskra vátryggingafélaga.   Séu   skilmálar   slysatryggingar   launþega   skoðaðir   hjá   hinum íslensku vátryggingafélögum sem bjóða upp á slysatryggingar launþega, þ.e. Sjóvá- Almennum tryggingum hf., Tryggingamiðstöðinni hf., Vátryggingafélagi Íslands hf.   og   Verði   tryggingum   hf.,   megi   sjá   að   tjón   sem   verði   við   notkun skráningarskyldra ökutækja séu enn ávallt undanþegin tryggingarskyldu. Það sé því ljóst að ef Samband slysatryggjenda væri enn til og þar með enn gerð fyrirmynd að skilmálum   fyrir   íslenska   slysatryggjendur   þá   væri   slys   stefnanda   undanþegið tryggingarsviði   samkvæmt   skilmálum   sambandsins.   Af   þessu   megi   leiða   að viðskiptavenja hafi myndast fyrir því hér á landi að slys sem verði við notkun skráningarskyldra   ökutækja   séu   undanþegin   slysatryggingu   launþega.  Augljós ástæða sé fyrir þessu enda fengi tjónþoli tjón sitt bætt tvisvar ef þetta væri ekki raunin. Bifhjól stefnanda hafi verið tryggt lögboðinni slysatryggingu ökumanns og eiganda hjá Tryggingamiðstöðinni hf. og stefnandi eigi því rétt til slysabóta þaðan.

Stefndi byggi jafnframt á því að réttur stefnanda til slysabóta sé fallinn niður þar sem hann hafi ekki gert kröfu um bætur innan árs frá tjónsatburði, sbr. 1. mgr. 124. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Verði ekki talið að frestur samkvæmt ákvæðinu hafi tekið að líða við tjónsatburð byggi stefndi á því að hann hafi í síðasta lagi byrjað að líða þegar matsgerð Halldórs Baldurssonar læknis og Sigurðar Arnalds hrl. hafi legið fyrir 20. september 2013. Stefnandi hafi fyrst krafist bóta vegna slyssins 2. október 2014 en þá hafi verið liðið meira en ár frá því að   varanlegar   afleiðingar   slyssins   hafi   verið   metnar   og   meira   en   þrjú   ár   frá tjónsdegi. Stefnanda hefði verið í lófa lagt að gera kröfu um greiðslu tryggingarfjár fyrr og hann verði því að bera hallann af því að hafa ekki gert það.

Þá telji stefndi að tjón stefnanda hafi orðið vegna stórkostlegs gáleysis hans sjálfs. Þar með beri að fella niður ábyrgð slysatryggjanda á tjóni hans samkvæmt 1. mgr. 90. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Í lögregluskýrslu, dags. 7. ágúst   2011,   komi   fram   að   umferðarslysið   hafi   átt   sér   stað   á   vegkafla   á Laugarvatnsvegi   við   Miðhúsaskóg   þar   sem   vegaframkvæmdir   hafi   staðið   og hámarkshraði hafi verið 50 km á klst. Gróf möl hafi verið á veginum og hjólför farin   að   myndast   á   honum   svo   sérstök   ástæða   hafi   verið   til   fyllstu   varúðar. Samkvæmt framburði stefnanda sjálfs hafi hann ekið á hraðanum 60 km á klst. þegar slysið varð. Sjónarvottur að slysinu hafi ekið á um 50 km hraða á klst. en talið stefnanda hafa ekið nokkru hraðar. Stefnandi hafi því ekki miðað hraða bifhjólsins við ástand vegar og umferðaraðstæður að öðru leyti, líkt og honum hafi borið að gera samkvæmt 1. mgr. 36. umferðarlaga nr. 50/1987. Þá hafi hann ekki tryggt að hraði bifhjólsins yrði aldrei meiri en svo að hann hefði fullt vald á því og gæti stöðvað það á þeim hluta vegar fram undan sem hann sæi yfir og áður en kæmi að hindrun sem gera mætti ráð fyrir, líkt og skylt sé samkvæmt sama ákvæði.

Stefndi   krefjist   til   vara   lækkunar   á   kröfu   stefnanda   vegna   stórkostlegs gáleysis hans sjálfs. Þá mótmæli stefndi því að miðað sé við vísitölu neysluverðs í septembermánuði árið 2014 (422,6 stig) í kröfu stefnanda. Rétt sé að miða við vísitölu neysluverðs í janúarmánuði árið 2012 (387,1 stig), þ.e. þegar heilsufar stefnanda hafi verið orðið stöðugt eftir umferðarslysið.

Þá   byggi   stefndi   á   því   að   til   frádráttar   kröfu   stefnanda   eigi   að   koma greiðslur   sem   hann   hafi   fengið   úr   lögboðinni   slysatryggingu   ökumanns   frá Tryggingamiðstöðinni hf. vegna umferðarslyssins. Það sé hvorki sanngjarnt né í samræmi við tilgang slysatryggingar flugmanna samkvæmt kjarasamningi stefnda og FÍA eða almennar skaðabótareglur að stefnandi fái tjón sitt tvíbætt. Þá sé rétt að launagreiðslur stefnda til stefnanda á grundvelli starfslokasamkomulagsins, umfram þrjá almanaksmánuði frá síðasta starfsdegi, skuli jafnframt koma til frádráttar kröfu stefnanda þar sem forsenda þeirra greiðslna hafi verið sú að stefnandi gæti ekki átt frekari kröfur á hendur stefnda.

IV

Stefnandi, sem starfaði sem flugstjóri hjá stefnda, krefst í máli þessu bóta vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi 7. ágúst 2011. Stefnandi byggir kröfu sína á kjarasamningi Félags íslenskra atvinnuflugmanna & Icelandair Group hf./Icelandair ehf. um kaup og kjör frá 19. júlí 2011. Samkvæmt grein 8.1 í kjarasamningnum skal hver flugmaður vera tryggður fyrir 14.161.323 krónur miðað við dauða eða fulla örorku. Samkvæmt ákvæðinu skal tryggingin vera samkvæmt skilmálum Sambands slysatryggjenda.

Stefndi hafnar bótaskyldu og byggir í fyrsta lagi á því að aðilar hafi gert með sér fullnaðaruppgjör með starfslokasamkomulagi frá 6. maí 2013. Samkvæmt samkomulaginu hætti stefnandi störfum 29. janúar 2013 en fékk greidd laun til 31. október 2013. Fram kemur að þessar greiðslur teljist fullnaðaruppgjör og skuli hvorugur   aðila   eiga   frekari   kröfur   á   hinn.   Samkomulagið   nái   þó   ekki   til viðskiptaskulda. Þá kemur fram að samkomulagið skerði á engan hátt rétt stefnanda til tryggingarfjár samkvæmt greinum 8.1, 8.2, 8.3, 8.4, 8.9 og 7.2 í kjarasamningi vegna veikinda eða slysa er verða áður en starfstíma hans lýkur, í samræmi við grein 8.5 í kjarasamningnum. Í framburði stefnanda og vitnisins Svala Björgvinssonar, framkvæmdastjóra starfsmannasviðs stefnda, kom fram að ákvæðið var sett í starfslokasamninginn að frumkvæði stefnanda. Stefnandi taldi það hafa verið vegna tveggja slysa sem átti eftir að gera upp við hann, en vitnið kannaðist ekki við það og taldi það hafa átt að tryggja rétt stefnanda það sem eftir væri tímans sem hann væri á launum.

Þegar framangreint samkomulag var gert átti eftir að greiða stefnanda bætur vegna slyss sem hann varð fyrir árið 2010 en ekki virðist hafa verið ágreiningur um bótaskyldu stefnda vegna þess og voru bæturnar greiddar í júní 2013. Er augljóst að fyrirvaranum í samkomulaginu var ætlað að ná til þeirra slysa sem urðu á starfstíma stefnanda hjá stefnda. Þá er ekki sérstaklega tilgreint að einungis sé um að ræða tryggingarfé   frá   Icecap   Insurance   Pcc   Limited   í   samræmi   við   skilmála   þess. Starfslokasamkomulagið stendur því ekki í vegi greiðslu bóta til stefnanda.

Stefndi byggir í öðru lagi á því að slys við notkun skráningarskyldra ökutækja séu undanþegin slysatryggingu samkvæmt kjarasamningi Félags íslenskra atvinnuflugmanna & Icelandair Group hf./Icelandair ehf. Samkvæmt kjarasamningnum skyldi tryggingin vera samkvæmt skilmálum Sambands slysatryggjenda.   Samband   slysatryggjenda   var   lagt   niður   í   kjölfar   ákvörðunar samkeppnisráðs nr. 17/2004. Um var að ræða samstarf íslenskra tryggingafélaga, m.a. um samræmda skilmálagerð vegna slysatrygginga. Þrátt fyrir að samstarfinu hafi verið hætt var ekki gerð breyting á ákvæði kjarasamningsins. Stefndi hefur lagt fram skilmála slysatryggingar launþega sem merktir eru þannig að um sé að ræða fyrirmynd að almennum vátryggingarskilmála sem sé ekki bindandi, annars vegar vegna 1. janúar 1997 til 5. júní 2000 og hins vegar frá þeim tíma. Samkvæmt þeim kom nýtt ákvæði inn í skilmálana 5. júní 2000 sem undanskilur slys sem verða við notkun skráningarskyldra ökutækja, en þar kemur fram að bætur vegna varanlegrar örorku greiðist ekki sé bótaréttur vegna slyssins fyrir hendi samkvæmt lögboðinni ökutækjatryggingu.   Óumdeilt   er   að   bifhjól   stefnanda   var   tryggt   lögboðinni slysatryggingu ökumanns og eiganda hjá Tryggingamiðstöðinni hf. Af gögnum málsins þykir sýnt að báðir samningsaðilar voru meðvitaðir um framangreinda breytingu á skilmálunum en gerðu enga athugasemd við hana þótt önnur atriði varðandi trygginguna væru tekin til endurskoðunar. Verður því ekki annað séð en að það hafi verið sameiginlegur skilningur aðila að umferðarslys sem bætast úr lögboðinni ökutækjatryggingu skyldu vera undanskilin slysatryggingunni.

Stefnandi byggir á því að hann eigi rétt til bóta þar sem trygging hans samkvæmt   kjarasamningnum   undanskilji   ekki   slys   sem   verði   við   notkun skráningarskyldra ökutækja. Slíkt verði að koma skýrt fram í kjarasamningnum sjálfum. Í kjarasamningnum er skýrt vísað til þess að um trygginguna gildi ákveðnir skilmálar. Verður ekki fallist á að undanþágur verði að vera tilgreindar sérstaklega í kjarasamningnum sjálfum. Þá er ekki hægt að fallast á það með stefnanda að þar sem   Samband   slysatryggjenda   hafi   verið   lagt   niður   gildi   engir   skilmálar   um trygginguna.

Stefnandi hafnaði því við aðalmeðferð málsins að þær fyrirmyndir skilmála slysatryggingar launþega sem stefndi lagði fram væru þeir skilmálar sem vísað er til í kjarasamningi. Eins og að framan er greint var um að ræða samstarf íslenskra tryggingafélaga sem laut m.a. að gerð samræmdra skilmála vegna slysatrygginga. Liggur ekkert fyrir um að samræmdir skilmálar hafi verið gerðir í öðru formi og verður því að líta svo á að um þessar fyrirmyndir hafi verið að ræða.

Stefndi kaupir nú tryggingu hjá Icecap Insurance Pcc Limited en skilmálar þess   félags   eru   sambærilegir   þeim   sem   koma   fram   í   fyrirmynd   Sambands slysatryggjenda að því er lýtur að slysum sem verða við notkun skráningarskyldra ökutækja. Þá liggur fyrir að sambærileg takmörkun gildir almennt um slysatryggingar launþega hjá íslenskum vátryggingafélögum.

Með hliðsjón af framangreindu þykir verða að túlka ákvæði kjarasamningsins svo að ákvæði hans um slysatryggingu launþega sæti takmörkunum og undanþágum sem almennt gilda samkvæmt skilmálum slysatrygginga   hjá   vátryggingafélögum.   Þar   sem   stefnandi   var   tryggður   vegna slyssins lögboðinni slysatryggingu ökumanns verður ekki talið að stefnda hafi verið skylt   að   bæta   tjón   stefnanda   samkvæmt   kjarasamningi   og   verður   stefndi   því sýknaður af kröfu stefnanda.

Þrátt fyrir framangreinda niðurstöðu þykir rétt að málskostnaður milli aðila falli niður.

Barbara Björnsdóttir héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð :

Stefndi, Icelandair ehf., er sýkn af kröfu stefnanda, Ólafs Gylfa Gylfasonar.

Málskostnaður fellur niður.

Barbara Björnsdóttir