Dómstólaleit

Mál   þetta   höfðaði   Ólafur  Thorarensen,   Krókavaði   11,   Reykjavík,   með stefnu birtri 22. mars 2015 á hendur Midi.is ehf., Skaftahlíð 24, Reykjavík.  Málið var dómtekið að lokinni aðalmeðferð 2. desember sl. Stefnandi   krefst   þess   að   stefndi   verði   dæmdur   til   að   greiða   honum vangoldin laun að fjárhæð 4.684.680 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. vaxtalaga nr. 38/2001, af 2.310.000 krónum frá 31. maí 2013 til 31. maí 2014, en af 4. 684.680 krónum frá þeim degi til greiðsludags.  Hann krefst þess að dráttarvextir verði lagðir við höfuðstól á 12 mánaða fresti sbr. 12. gr. vaxtalaga.

Þá krefst stefnandi þess að viðurkennt verði að samningur stefnda við stefnanda   um   að   árangurstengdar   greiðslur   (bónus),   sem   geti   numið   allt   að þreföldum mánaðarlaunum verði EBITDA sem hlutfall af heildartekjum 7,4% samkvæmt endurskoðuðum ársreikningi, gildi einnig um þann hluta rekstrarársins 2014 sem stefnandi starfaði fyrir stefnda, þ.e. frá 1. janúar til 31. ágúst.

Loks krefst stefnandi málskostnaðar að mati dómsins að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda, til vara að þær verði lækkaðar.  Hann krefst málskostnaðar að mati dómsins.

Stefnandi starfaði hjá stefnda frá árinu 2005 og var framkvæmdastjóri frá því í maí 2008 uns hann lét af störfum í lok ágúst 2014.

Eigendur stefnda unnu að því að selja félagið frá því á árinu 2012.  Lauk þeim tilraunum með því að 365 miðlar ehf. keyptu félagið í maí 2013.  Stefnandi sagði í aðilaskýrslu sinni að eftir þetta hefði félagið orðið eins og deild innan 365 miðla.  Fór svo að hann sagði upp störfum 31. mars 2014.

Í   gr.   5.2   í   ráðningarsamningi   var   ákvæði   sem   hljóðar   svo   í   íslenskri þýðingu:  „Starfsmaðurinn á rétt á kaupaukagreiðslum eins og lýst er í viðauka 1 við samning þennan.“  Ekki var gengið frá þessum viðauka.

Stefnandi kvaðst hafa samið um að hann fengi kaupauka áfram eins og hann hefði fengið 2010 og 2011.  Það hefði ekki verið gengið frá samningnum skriflega. Eftir að 365 miðlar eignuðust stefnda kvaðst hann hafa ámálgað þetta við Svan Valgeirsson, sem sat í stjórn, en hann hefði hummað þetta fram af sér.  Hann kvaðst ekki hafa getað hafist handa um málshöfðun fyrr en eftir að hann var hættur störfum hjá félaginu.

Gísli Valur Guðjónsson, sem var stjórnarformaður stefnda áður en 365 miðlar keyptu félagið, bar að um kaupauka stefnanda hefði gilt samkomulag sem hann hefði gert við hann vegna ársins 2011.  Samist hefði svo um munnlega á milli þeirra að þetta samkomulag gilti áfram.  Sagði hann að ef félagið hefði ekki verið selt hefðu þeir greitt stefnanda kaupauka í samræmi við þetta samkomulag.

Þórður Már Jóhannesson gaf skýrslu fyrir dómi, en hann varð stjórnarformaður stefnda eftir kaup 365 miðla á félaginu.  Hann sagði að  rætt hefði verið um launakjör stefnanda, m.a. um árangurstengingu í tengslum við nýjan ráðningarsamning.  Ekki hefði verið gengið frá nýjum samningi.  Þórður sagði að sér hefði ekki verið kunnugt um kaupaukagreiðslur til stefnanda frá fyrri tíð.  Hann hefði ekki séð ráðningarsamning stefnanda og kaupaukagreiðslur hefðu ekki sést í bókum félagsins.

Þá gaf Svanur Valgeirsson skýrslu fyrir dómi, en hann sat í stjórn stefnda eftir kaup 365 miðla á félaginu.  Hann kvaðst ekki hafa komið að kaupum á félaginu eða skoðað gögn um félagið.  Hann sagði að aldrei hefði neitt komið fram um   óuppgerðar   kaupaukagreiðslur.  Það   hefði   verið   rætt   um   laun   stefnanda   á fundum, m.a. hefði örugglega verið talað um kaupauka.  Sú umræða hefði öll snúist um framtíðina, ekki uppgjör á eldri kröfum.

Gísli Valur Guðjónsson sagði að ráðningarsamningur stefnanda hefði verið á meðal þeirra gagna sem voru skoðuð við áreiðanleikakönnun við undirbúning kaupa 365 miðla á félaginu.  Hann hefði hins vegar ekki upplýst neitt um munnlegt samkomulag   þeirra   um   kaupaukagreiðslur.  Þá   hefði   þetta   ekki   verið   skráð   í fundargerðarbækur, enda hefðu engir formlegir fundir verið haldnir.

Í ráðningarsamningi stefnanda var ákvæði um að hann skyldi ekki vinna tiltekin störf í sex mánuði eftir að hann hætti störfum hjá stefnda.  Í greinargerð stefnda er fullyrt að stefnandi hafi unnið að því í samstarfi við nafngreindan mann að koma á fót nýjum miðasöluvef í beinni samkeppni við stefnda.  Í aðilaskýrslu sinni kvaðst stefnandi hins vegar hafa virt samkeppnisbann ráðningarsamningsins að fullu.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að í ráðningarsamningi hans, gr. 5.2 hafi verið samið um að hann ætti rétt á kaupauka ef ákveðin markmið um árangur í rekstri félagsins næðust.  Hann vísar til staðfestingar Gísla Vals Guðjónssonar, dags. 11. mars 2015, á því að samið hafi verið um tilteknar kaupaukagreiðslur.  Hafi hann átt að fá sem svaraði einum mánaðarlaunum aukalega ef EBITDA sem hlutfall af heildartekjum næmi 2,5%, tvöföldum mánaðarlaunum ef hlutfallið færi 4,8%, en þreföldum ef hlutfallið næmi 7,4%.

Stefnandi segir ljóst að launakjör hans, þ.m.t. kaupaukagreiðslur, hafi átt að endurspegla þær skyldur sem hann tók á sig.

Stefnandi kveðst hafa átt í viðræðum við stjórn félagsins um kaupaukagreiðslur, eftir að 365 miðlar höfðu keypt félagið vorið 2013.  Hann hafi við kaupin ekki verið búinn að fá greiddan kaupauka fyrir árið 2012, enda hafi ársreikningur ekki verið tilbúinn.  Ekki hafi orðið af því að kaupauki yrði greiddur. Hafi hann sent stefnda erindi skömmu eftir starfslok hans, en því hafi verið synjað.

Stefnandi segir að vegna rekstrarniðurstöðu stefnda á árunum 2012 og 2013 eigi hann rétt á greiðslu sem svari til þrefaldra mánaðarlauna hvort ár.  Hafi hún numið 2.310.000 krónum vegna ársins 2012 og 2.374.680 krónum fyrir árið 2013. Gjalddagi hafi verið í þeim mánuði sem endurskoðaður ársreikningur lá fyrir, í maímánuði bæði árin.  Krefst hann dráttarvaxta frá 31. maí hvort ár.

Stefnandi krefst viðurkenningar á rétti til kaupaukagreiðslu fyrir þann hluta ársins 2014, sem hann starfaði hjá stefnda.  Kveðst hann ekki geta reiknað fjárhæð kröfunnar þar sem endurskoðaður ársreikningur hafi ekki legið fyrir þegar mál þetta var höfðað.

Stefnandi   mótmælir   því   að   hann   hafi   brotið   gegn   þeirri   skyldu   sinni samkvæmt ráðningarsamningnum að starfa ekki hjá samkeppnisaðila eftir að hann léti af störfum.  Hann hafi verið atvinnulaus í sex mánuði eftir að hann hætti störfum hjá stefnda.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi   byggir   á   því   að   enginn   samningur   hafi   verið   gerður   um kaupaukagreiðslur fyrir umrædd ár.  Þótt stefnandi hafi fengið slíkar greiðslur fyrir vinnu sína árin 2010 og 2011, felist ekki í því samningur um áframhaldandi greiðslur.  Bendir   stefndi   á   að   gerður   hafi   verið   nýr   ráðningarsamningur   við stefnanda á árinu 2012, án þess að gengið væri frá ákvæðum um árangurstengingu launa.

Stefndi byggir á því að stefnandi hafi ekki rætt neitt við stjórn félagsins um kaupaaukagreiðslur frá því í maí 2013 og fram að því að hann hætti störfum haustið 2014.  Hann hafi ekki nefnt kaupauka þegar endurskoðaðir ársreikningar lágu fyrir.

Krafa um kaupauka hafi ekki komið fram fyrr en eftir að hann lét af störfum.

Stefndi bendir á að stefnandi hafi verið framkvæmdastjóri félagsins og því borið ábyrgð á samningu ársreiknings ásamt stjórn.  Í ársreikningum fyrir árin 2012 og 2013 sé þessara meintu kröfu stefnanda ekki getið.  Þeir hafi verið lagðir fyrir hluthafafund án þess að kröfunnar væri getið.  Telur stefndi þetta sönnun þess að krafan hafi aldrei stofnast, a.m.k. hafi stefnandi fyrirgert kröfunni með tómlæti sínu.

Stefndi byggir á því að það sé meginregla í vinnurétti að gera skuli skriflega ráðningarsamninga.  Vísar hann til Evróputilskipunar 91/533/EBE, sem hafi verið innleidd hér með kjarasamningum.  Stefnandi hafi ekki verið almennur starfsmaður, heldur framkvæmdastjóri.  Honum hafi því borið að tryggja að gengið væri frá slíkum samningum skriflega.

Stefndi segir yfirlýsingu Gísla Vals Guðjónssonar, fyrrverandi stjórnarformanns   stefnda,   að   engu   hafandi.  Hann   hafi   ekki   verið   bær   til   að skuldbinda félagið þegar hann sendi yfirlýsingu þessa, hann hafi verið meðstjórnandi í þáverandi móðurfélagi stefnda.  Þá komi fram í tölvupósti þeim sem vísað sé til, að hann eigi einungis við um árið 2010 og víki stuttlega að árinu 2011.  Þá hafi verið gerður sérstakur skriflegur ráðningarsamningur við stefnanda 7. maí 2012, án þess að árangurstengdar greiðslur væru útfærðar.  Þá sé ekki getið um þessa kröfu stefnanda í gerðabók stjórnar félagsins.  Loks hafi kröfunnar ekki verið getið við áreiðanleikakönnun sem gerð var á rekstri stefnda áður en 365 miðlar keyptu félagið.

Í greinargerð stefnda er fullyrt að rekstur félagsins undir stjórn stefnanda hafi verið með þeim hætti að fráleitt sé að reikna honum árangurstengdar greiðslur. Reksturinn hafi verið ein rjúkandi rúst.  Þá hafi hann unnið að því í samstarfi við annan aðila að koma upp nýjum miðasöluvef, í beinni samkeppni við stefnda.

Varakrafa um lækkun byggir á því að krafa stefnanda geti aðeins átt við árið 2012, en ekki árið 2013, eftir að eigendaskipti höfðu orðið á félaginu.  Því er einnig krafist sýknu af viðurkenningarkröfu vegna hluta ársins 2014.

Niðurstaða

Stefnandi samdi við stefnda um tiltekin launakjör og kaupaukagreiðslur. Um launin voru ákvæði í ítarlegum ráðningarsamningi og þar var sagt að semja skyldi sérstaklega og skriflega um kaupaukagreiðslur.  Það var gert, en einungis munnlega.  Leggja   verður   til   grundvallar   fullyrðingar   stefnanda   og   framburð fyrrverandi stjórnarformanns um að þeir hafi samið svo um að stefnandi fengi kaupaukagreiðslur eins og hann hafði fengið fyrir árin 2010 og 2011.  Við kaup 365 miðla á öllu hlutafé í stefnda urðu ekki aðilaskipti að ráðningarsamningi stefnanda.

Fram kom að ráðningarsamningur stefnanda hafi verið á meðal þeirra gagna sem kaupendum félagsins gafst færi á að skoða áður en gengið var frá kaupunum í maí 2013.  Í samningnum var að finna ákvæði um að samið skyldi sérstaklega um kaupaukagreiðslur.  Kaupendum   virðist   ekki   hafa   verið   kynnt   það   munnlega samkomulag sem stefnandi og stjórnarformaður stefnda höfðu gert sín á milli um kaupaukagreiðslur.  Stefnandi hlaut að gera sér grein fyrir því að gögn um þennan samning þeirra voru ekki skrifleg og því hafði hann sérstaka hagsmuni af því að upplýsa væntanlega kaupendur um efni samkomulagsins.  Þessi upplýsingaskylda hvíldi einnig á honum sem framkvæmdastjóra félagsins.

Krafa stefnanda um kaupauka vegna ársins 2012 féll í gjalddaga eftir að ársreikningur hafði verið samþykktur á aðalfundi 15. maí 2013.  Þá féll krafa um kaupauka vegna ársins 2013 í gjalddaga eftir aðalfund 2. maí 2014.  Stefnandi hætti störfum hjá stefnda í lok ágúst 2014 og þann 25. september setti hann fram formlega kröfu um kaupaukagreiðslur.  Stefndi hafnaði þeirri kröfu og mál þetta var eins og áður segir höfðað með stefnu birtri 23. mars 2015.

Kröfu   stefnanda   um   kaupaukagreiðslur   er   ekki   getið   í   ársreikningum stefnda, en stefnandi áritaði þá sem framkvæmdastjóri.

Stefnandi sagði að hann hefði rætt við Svan Valgeirsson um kaupaukagreiðslur,   eftir   að   365   miðlar   höfðu   keypt   félagið.  Frekari   gögn   um kröfugerð af hans hálfu liggja ekki frammi.  Er ósannað að hann hafi haft uppi kröfu um greiðslu kaupauka fyrr en með bréfi lögmanns hans, dags. 25. september 2014.  Sú skýring stefnanda að hann hefði ekki getað höfðað mál á hendur stefnda og verið áfram í starfi er haldlaus.  Honum bar að hafa uppi þær launakröfur sem hann taldi sig eiga.

Samkvæmt framansögðu tryggði stefnandi ekki að nýr eigandi alls hlutafjár í stefnda fengi tæmandi upplýsingar um rétt hans til kaupaukagreiðslna.  Hann hafði ekki uppi formlega kröfu um greiðslu fyrr en löngu eftir gjalddaga og eftir að hann   var   hættur   störfum.  Hann   tryggði   ekki   að   fram   kæmu   upplýsingar   um ógreiddar kröfur hans í ársreikningi stefnda.  Að öllu þessu virtu verður að fallast á þá málsástæðu stefnda að stefnandi hafi fyrirgert rétti sínum til kaupaukagreiðslna með þessu tómlæti sínu.  Á það bæði við um greiðslur vegna ársins 2012 og vegna áranna 2013 og 2014.  Verður stefndi því sýknaður af öllum kröfum stefnanda.

Þrátt fyrir þessa niðurstöðu um efni málsins er rétt að málskostnaður falli niður.

Jón Finnbjörnsson héraðsdómari kveður upp dóm þennan. Dómsuppkvaðning hefur dregist vegna anna dómara, veikindaforfalla og lokunar dómhússins, en lögmenn og dómari voru sammála um að endurflutningur væri óþarfur.

D ó m s o r ð

Stefndi, Midi.is ehf. er sýknaður kröfum stefnanda, Ólafs Thorarensen.

Málskostnaður fellur niður.