Dómstólaleit

Mál þetta, sem dómtekið var þann 23. maí sl., er höfðað með stefnu útgefinni þann 29. apríl 2014 af Arnari Arinbjarnar, Smárarima 68, 112 Reykjavík, á hendur Bjarkari ehf., Stigahlíð 59, 105 Reykjavík.

I.

Stefnandi krefst þess að stefndi greiði skuld að fjárhæð 3.240.647 kr. ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 af 3.240.647 kr. frá 12. febrúar 2014 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar samkvæmt mati dómsins, en málskostnaðarreikningur verður lagður fram við aðalflutning málsins ef til kemur. Stefndi krefst þess að hann verði sýknaður af kröfum stefnanda, en til vara að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega. Í öllum tilvikum gerir stefndi kröfu um málskostnað úr hendi stefnanda.

Í greinargerð krafðist stefndi þess aðallega málinu yrði vísað frá dómi. Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur þann 7. janúar 2015 var fallist á frávísunarkröfu stefnda, en með dómi Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 70/2015 var frávísunarúrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar

II.

Málsatvik Stefndi er eigandi fasteignarinnar að Álftamýri 7 í Reykjavík. Um er að ræða 500,9   fm   húsnæði,   tvær   hæðir   og   kjallara,   upphaflega   byggt   sem   íbúðar-   og verslunarhúsnæði, en síðustu árin var húsnæðið leigt fyrir skrifstofur umboðsmanns Alþingis. Þegar leigu umboðsmanns lauk var ákveðið að breyta húsnæðinu í hótel og er þar í dag rekið Hótel Lótus. Í júní 2013 leitaði stefndi til fyrirtækisins A. Arinbjarnar ehf. og óskaði eftir tilboði í málningu á húsnæðinu við Álftamýri 7 í tengslum við breytingu á rekstri þess í hótel. Fyrirsvarsmaður A. Arinbjarnar ehf. er stefnandi í máli þessu, en hann er húsamálari. Stefnandi skoðaði húsnæðið og gerði fast tilboð í verkið miðað við einingaverð. Samið var um eftirfarandi einingaverð:

1. Spörtlun og málun gifsveggja og gifslofta                      2.300 kr./fm
2. Endurmálum veggja                                                         1.300 kr./fm
3. Málun glugga                                                                   1.100 kr./m A. Arinbjarnar ehf. hóf vinnu við verkið 8. júlí 2013 og voru að jafnaði tveir starfsmenn fyrirtækisins að störfum. Greitt var inn á verkið eftir óskum stefnanda og í samræmi við framgang þess. Voru greiðslur sem hér segir:

   Dags.                           Greitt 31.07.2013                     500.000 kr. 31.08.2013                  1.200.000 kr. 26.09.2013                  1.600.000 kr. 01.11.2013                  1.000.000 kr. 13.12.2013                        40.000 kr. 13.01.2014                        40.000 kr. 18.12.2013                  1.000.000 kr. Samtals                       5.380.000 kr. Um   mánaðamótin   september/október   2013   hættu   umræddir   starfsmenn stefnanda störfum og eftir það var það fyrst og fremst stefnandi einn sem vann við verkið, uns því lauk í lok nóvember 2013. Fyrirtækið A. Arinbjarnar ehf. var úrskurðað gjaldþrota 31. október 2013 og hafði hætt rekstri um 20. október 2013. Ekki liggur fyrir hvernig aðilaskiptum að verkinu var háttað, en stefnandi hélt verkinu áfram eftir að A. Arinbjarnar ehf. varð gjaldþrota. Þann 12. febrúar 2014 gerði stefnandi reikning á stefnda að fjárhæð 3.240.647 kr. sem stefnandi kvað vera vegna eftirstöðva vegna tilboðsverksins og aukaverka að fjárhæð 3.363.697 kr. Á yfirlitsblaði sem fylgdi reikningi kemur fram að tilboðsverð hafi verið 5.256.950 kr. og samtals væri verkkostnaður með aukaverkum að fjárhæð 8.620.647 kr. en að inn á verkið hefðu verið greiddar 5.380.000 kr. af stefnda. Þá kom fram að vinna A. Arinbjarnar ehf. væri að fullu greidd. Einnig kom fram að kostnaður við vinnu stefnanda frá 14. október 2013 til 15. desember 2013 samkvæmt tilboðinu væri 3.798.290   kr.,   vinna   vegna   aukaverka   1.385.143   kr.   og   efniskostnaður   vegna aukaverka 137.214 kr. eða samtals 5.320.647 kr. Stefndi greiddi ekki reikninginn og var honum sent innheimtubréf þann 20. mars 2014. Mál þetta var síðan höfðað með stefnu útgefinni 29. apríl 2014.

III.

Málsástæður og lagarök stefnanda Stefnandi byggir kröfur sínar á reikningi að fjárhæð 3.240.647 kr., útgefnum 12.   febrúar   2014,   með   gjalddaga   sama   dag   og   sé   hann   vegna   eftirstöðva efniskostnaðar og vinnu stefnanda að Álftamýri 7 í Reykjavík. Stefnandi sé húsamálari og hafi átt fyrirtækið A. Arinbjarnar ehf., sem tekið hafi að sér verkefni fyrir stefnda í húsnæði hans að Álftamýri 7 í Reykjavík. Félag stefnanda hafi hætt rekstri um miðjan október 2013 og hann þá tekið við verkefnum þess. Í   málinu   liggi   fyrir   sundurliðun   á   heildarverkinu   vegna   efnis   og   vinnu stefnanda annars vegar og A .Arinbjarnar ehf. hins vegar. Þá liggi einnig fyrir skuld stefnda vegna efniskostnaðar og vinnu stefnanda, sbr. framlagt yfirlit þar sem nákvæm sundurgreining sé gerð á efni- og vinnuliðum og við hvað hafi verið unnið hverju sinni, ásamt mælingu á verkinu. Verk það sem stefnandi hafi tekið að sér, og um hafi verið samið, hafi falist í spörtlun og málun gifslofta, veggja og glugga innanhúss. Samkomulag hafi verið með aðilum um að fyrir spörtlun og málun lofta og veggja yrðu greiddar 2.300 kr. fyrir hvern fermetra og fyrir endurmálun 1.300 kr. Fyrir málun glugga innanhúss skyldi greiða 1.100 kr. fyrir hvern metra. Kostnaður fyrir tilboðsverkið hafi verið samtals   5.256.950   kr.,   sbr.   fyrirliggjandi   mælingar   stefnanda,   auk   þess   sem tímaskýrsla liggi fyrir í málinu ásamt yfirliti um efniskostnað. Stefndi hafi ekki mótmælt þessum mælingum eða hnekkt þeim með öðrum hætti, en stefnandi telur verðið hafa verið sanngjarnt og eðlilegt. Þá hafi verið unnin ýmis aukaverk sem upp hafi komið við verkið, sbr. framlagt yfirlit, en þar hafi aðallega verið um að ræða að steinrífa og mála steinveggi utanhúss, skröpun á sprungum og lausri pússningu, spörtlun, slípun og málun stokka og rennibrautaraufa í kjallara, lökkun á gluggakistum, gluggalistum og hurðakömrum, málun og slípun ofna og handriða í stigagangi ásamt tilheyrandi efnisnotkun. Samtals hafi kostnaður vegna aukaverka verið 3.363.697 kr., sbr. framlagt yfirlit. Af hálfu stefnda hafi ekki verið gerðar neinar athugasemdir við aukaverkin eða   kostnað   vegna   þeirra   og   inn   á   heildarverkið   hafi   stefndi   greitt   samtals 5.380.000 kr., sbr. sundurliðun á framlögðu heildaryfirliti. Þá hafi stefndi ekki gert neinar athugasemdir við verk stefnanda, en það hafi verið vel unnið og því væri lokið. Innborganir stefnda hafi verið framkvæmdar án nokkurra skilyrða eða áskilnaðar og verði að líta svo á að stefndi hafi samþykkt verkliði og verkkostnað eins og um var samið í upphafi og skv. reikningum. Öll aukaverk hafi verið unnin að beiðni forsvarsmanns stefnda og honum hafi verið ljóst hvað unnið var hverju sinni, enda hafi hann verið á verkstað allan tímann og ekki gert neinar athugasemdir við framlögð yfirlit sem afhent hafi verið meðan á verki stóð. Þar hafi verkefni verið sundurgreind eftir því við hvað hafi verið unnið hverju sinni. Stefnandi   byggir   á   því   að   verð   fyrir   verkið   verði   að   teljast   sanngjarnt, sérstaklega   þegar   horft   sé   til   þess   að   það   sé   nokkuð   lægra   en   skv.   taxta Málarameistarafélagsins, sbr. inntak reglu 28. gr. laga nr. 42/2000, um þjónustukaup.   Hið   sama   eigi   við   um   unnin   aukaverk.   Eftirstöðvar   verksins, 3.240.647 kr., hafi stefndi ekki greitt þrátt fyrir innheimtutilraunir og því hafi verið nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu eftirstöðvanna. Þá mótmælti stefnandi fram kominni frávísunarkröfu stefnda og kvað kröfugerð skýra og málatilbúnað í stefnu uppfylla öll skilyrði 1. mgr. 80. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Varðandi lagarök vísar stefnandi til meginreglu samninga- og kröfuréttarins, um loforð og efndir fjárskuldbindinga og að gerða verksamninga skuli efna. Þá vísar stefnandi til laga nr. 42/2000, um þjónustukaup, og laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Kröfur um dráttarvexti og vaxtavexti styður stefnandi við reglur 1. mgr. 6. gr. laga   nr.   38/2001   og   um   varnarþing   vísar   hann   til   33.   gr.   laga   um   meðferð einkamála nr. 91/1991. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.

Málsástæður og lagarök stefnda Varðandi sýknukröfu sína þá vísar stefndi til þess að stefnandi hafi ekki gert tilboð í umrætt verk, heldur fyrirtækið A. Arinbjarnar ehf. Stefndi hafi aldrei samþykkt að stefnandi gengi inn í verkið og eftir því hafi aldrei um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. verið leitað. Stefnandi sé því ekki réttur aðili að þessu máli og beri þegar af þeirri ástæðu að sýkna stefnda, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Verði ekki fallist á aðildarskort stefnanda byggir stefndi kröfu sína um sýknu á því að hann sé skuldlaus við stefnanda. Það er óumdeilt að stefnandi hafi gert bindandi tilboð í tiltekið verk, sem stefndi hafi samþykkt. Þannig hafi komist á samningur um heildarmálun gifsveggja og lofta og endurmálun veggja og glugga í Álftamýri 7. Stefndi vísar til þess að það sé meginregla verktakaréttar og eðli verksamninga og inntak þeirra að verktaki skili verkkaupa tilteknu verki. Stefndi leitaði eftir tilboði í heildarmálun gifsveggja og lofta, endurmálun veggja og glugga. Tilboð stefnanda hafi tekið mið af því og stefnandi tók að sér verk sem fólst í því að ljúka þeirri málun. Í tilboði stefnanda sé enginn fyrirvari gerður um að önnur einingaverð ættu að gilda um tiltekna þætti þess verks sem hann tók að sér. Stefndi gerir athugasemdir við útreikninga stefnanda á verkþáttum skv. tilboði. Þótt   stefnandi   hafi   gert   tilboð   í   spörtlun   og   málun   gifsflata   2.300   kr./m2   og endurmálun veggja 2 umferðir 1.300kr./m2 séu notuð allt önnur einingaverð í þeim útreikningum sem búi að baki kröfu hans. Þannig krefji hann stefnda um 1.200 kr. hærra einingaverð vegna lofta á baðherbergjum (3.500 kr./m2) og geri kröfu um greiðslu aukaumferðar á veggi herbergja á 1. og 2. hæð. Þessum málatilbúnaði sé mótmælt sem röngum. Á 1. og 2. hæð leggi stefnandi saman flatarmál allra veggja, bæði gifsveggja og eldri veggja og deili í með 2 í stað þess að mæla hvern flöt sérstaklega og finni þannig út meðaltalseiningaverð 1.800 kr./m2. Það sé ekki í samræmi við samning aðila   og   sé   útreikningunum   andmælt   sem   röngum.   Þá   reikni   stefnandi   hærra einingaverð á það sem hann kalli dökka veggi og það sé ekki heldur í samræmi við tilboð hans. Samtals nemi krafa stefnanda fyrir það sem hann kalli tilboðsverk 5.256.950 kr. og er þeirri fjárhæð mótmælt sem rangri. Sú þumalfingursregla sé notuð við uppmælingu á flatarmáli veggja og lofta að margfalda flatarmál húss með stuðlinum 2,8 og þá fáist magn málaðra flata. Skv. þeirri viðmiðunarreiknireglu myndu málaðir fletir í Álftamýri 7 reiknast 500m2 x 2,8 = 1400 m2. Ef miðað er við, eins og stefnandi geri, að helmingur málaðra flata hafi verið endurmálun þá ætti heildarkostnaður að hafa verið sem hér segir: 700 fm. x 1.300                          910.000 kr. 700 fm. x 2.300                      1.610.000 kr. Samtals veggir                        2.520.000 kr. Gluggar áætlað                       1.306.750 kr. Samtals                                   3.656.750 kr. Samkvæmt framansögðu telur stefndi sig hafa ofgreitt stefnanda þar sem reikningar hans, einingaverð og mælingar séu rangar. Þá beri stefnandi því við að ófyrirséðar kringumstæður hafi valdið því að hann eigi rétt á viðbót eða álagi á umsamin einingaverð og eftir atvikum rétt á að krefjast sérstakrar greiðslu vegna aukaverka. Stefnandi beri sönnunarbyrðina fyrir því að ófyrirséðar aðstæður hafi komið upp og hefði við slíkar kringumstæður átt, skv. meginreglu í verktakarétti og 31. gr. laga um þjónustukaup, að upplýsa stefnda um það og leita eftir samþykki hans. Það hafi stefnandi ekki og geti því ekki krafist viðbótargreiðslu fyrir verkið. Stefndi byggir á því að krafa stefnanda sé því alltof há og ekki í samræmi við samning aðila. Samkvæmt almennum reglum beri stefnandi sönnunarbyrðina fyrir því að honum beri hærra verð en um var samið. Stefndi gerir athugasemdir við aukaverk stefnanda. Auk viðbótargreiðslna fyrir þá verkþætti sem féllu innan tilboðs stefnanda geri hann kröfu um greiðslu fyrir aukaverk að fjárhæð 3.347.577 kr. Þessari kröfu sé að meginstefnu til mótmælt sem rangri og órökstuddri. Það sé grundvallarregla í verktakarétti að verktaki megi engin aukaverk vinna nema samkvæmt staðfestum fyrirmælum verkkaupa, sbr. t.d. gr. 16.6. í ÍST 30. Það hafi verið fyrst í lok verktíma að stefnandi gerði kröfu um að fá sérstaklega greitt fyrir aukaverk. Fram að þeim tíma hafi ekkert verið sem gaf stefnanda tilefni til að ætla að stefnandi teldi sig vanhaldinn þar sem umfang verksins væri meira en áætlað var skv. samningi. Aukaverk stefnanda séu talin upp í dskj. nr. 5 og séu í 13 liðum (merktum 1-5, 7-9 og 11-15). Kröfum stefnanda um viðbótargreiðslur vegna þeirra sé mótmælt sem röngum, utan fjögurra, þ.e. tl. 7 (málun utanhúss), tl. 12 (ofnar), tl. 13 (handrið) og tl. 15 (vatnsrör). Stefndi geti fallist á greiðsluskyldu sína hvað varðar málun utanhúss, málun handriðs og ofna, þar sem þau verk voru unnin að beiðni hans. Ekki séu gerðar athugasemdir við fjárhæðir þeirra verka utan málningarvinnu utanhúss (tl. 7), en stefndi telur tímafjölda þar óhæfilegan. Þá geti hann fallist á að greiða   fyrir   málun   á   vatnsröri   þótt   hann   hafi   hvorki   beðið   um   það   verk   né samþykkt, enda um óverulega viðbót að ræða sem hann hefði ekki gert athugasemd við. Um önnur „aukaverk“ byggir stefndi annars vegar á því að þau hafi  verið innan umsamins tilboðs og því ekki breyting eða viðbót, og hins vegar á því að stefnandi   uppfylli   ekki   skilyrði   verktakaréttar   til   þess   að   eiga   kröfu   til viðbótargreiðslu. Umsamið hafi verið að stefnandi myndi spartla og mála veggi, loft og glugga innandyra miðað við tiltekið einingaverð. Stefnandi geri viðbótarkröfu í tl. 1, um tiltekt. Um það verk hafi ekki verið beðið, það tilkynnt eða samþykkt og krafan ekki komið fram fyrr en vinnu var lokið. Í tl. 2, 3, 4, 5, 8, 9 og 14, í aukaverkum, virðist stefnandi telja sig eiga rétt á viðbótargreiðslu þar sem verkið hafi verið umfangsmeira en hann gerði ráð fyrir. Því sé alfarið hafnað að stefnandi eigi viðbótarkröfur   samkvæmt   þessum   liðum.   Ekki   hafi   verið   gerð   krafa   um viðbótargreiðslu áður en vinnu var lokið. Þessi „aukaverk“ hafi því hvorki verið tilkynnt af stefnanda né samþykkt af stefnda. Í tl. 11 geri stefnandi kröfu upp á tæplega 700 þ.kr. vegna frágangs í kringum hurðarkarma. Svo virðist sem stefnandi hafi hér seilst inn á verksvið trésmiða án þess að hafa áður leitað samþykkis stefnda. Stefndi verði því ekki í verklok krafinn um viðbótargreiðslu vegna vinnu sem honum hvorki hafi verið kunnugt um né samþykkt af honum. Stefndi gerir þá varakröfu að kröfur stefnanda verði lækkaðar verulega og byggir það á því að krafa hans sé alltof há og bersýnilega ósanngjörn. Reikningur hans sé rangur, bæði tölulega og efnislega. Um helstu lagaákvæði sem stefndi byggir á er vísað til umfjöllunar hér að framan. Krafa stefnda um málskostnað styðst við ákvæði 21. kafla laga nr. 91/1991, sbr. einkum 130. gr. þeirra.

IV.

Niðurstaða Undir rekstri málsins óskaði stefndi eftir mati dómkvadds matsmanns til að meta   tiltekin   atriði.   Örvar   Ingólfsson,   matstæknir   og   húsasmíðameistari,   var dómkvaddur til að framkvæma umbeðið mat, en matsspurningar voru eftirfarandi: A. Tilboðsverk. Þess er óskað að hinn dómkvaddi matsmaður mæli upp verk matsþola og gefi álit sitt á því.:

1. Hvert var magn spartlaðra og málaðra gifsveggja og gifslofta í Álftamýri 7, Reykjavík, og hver hafi verið eðlilegur heildarkostnaður við það verk miðað við að umsamið einingaverð hafi verið 2.300 kr. á fermetra?
2. Hvert var magn endurmálaðra veggja í Álftamýri 7 og hver var eðlilegur heildarkostnaður við það verk miðað við að umsamið einingaverð hafi verið 1.300 kr. á fermetra?
3. Hvert var heildarmagn málaðra glugga í Álftamýri 7 og hver var eðlilegur heildarkostnaður við það verk miðað við að umsamið einingaverð hafi verið 1.100 kr. á metra. B. Aukaverk.
4. Þess er óskað að matsmaður gefi álit sitt á því hver hafi verið hæfilegur vinnustundafjöldi   málarameistara   við   að   steinrífa,   grunna   og   mála   steinveggi utanhúss.
5. Þess er óskað að matsmaður gefi álit sitt á því hver hafi verið hæfilegur vinnustundafjöldi málarameistara við að spartla og slípa stokka í kjallara. Varðandi matsspurningar 2 í B-lið áréttar matsbeiðandi að hann telur að það verk hafi verið innan umsamins tilboðs og því ekki breyting eða viðbót. Í   matsgerð   dómkvadds   matsmanns,   dags.   15.   maí   2015,   voru   svör   við matsspurningum sem hér segir: A. Tilboðsverk. 1.1. 694 fermetrar x 2300 = 1.596.169 2.1. 730 fermetrar x 1.300 = 949.000 3.1. 342,5 m sem skiptist í 240,7 m póstar og 101,8 m karmar. 342,5 x 1.100 = 376.750 B. Aukaverk 1.1. 22 klst. vegna vestur- og norðurhliðar 20 klst. vegna austurhliðar, alls 42 klst. 2.1. 46 klst. Stefnandi lagði síðan fram yfirmatsbeiðni og voru dómkvaddir, sem hæfir og óvilhallir yfirmatsmenn, Már Guðmundsson málarameistari og Jón Hrafn Jónsson málarameistari,til að meta að hluta þau atriði sem óskað var mats á samkv. liðum A/1-3 og B/2 í undirmatsbeiðni. Matsmenn skiluðu yfirmatsgerð, dags. 4. janúar 2016, og var hún lögð fram í þinghaldi þann 22. mars 2016. Þá hafði verið strikað yfir svör yfirmatsmanna við spurningu A/1-2. Svar yfirmatsmanna við spurningu A/3 var að heildarmagn málaðra lengdarmetra á gluggum væri 628,67 m. Svar við spurningu B/2 var að stokkarnir teldust vera 19,34 fm og hæfilegur vinnustundafjöldi 2,5 vinnustundir á fm vegna þess hve flóknir þeir væru eða 48,35 vinnustundir. Við aðalmeðferð málsins kom fyrir dóminn Örvar Ingólfsson og staðfesti matsgerð sína. Þá kom annar yfirmatsmanna, Már Guðmundsson, einnig fyrir dóm að staðfesti yfirmatsgerð. Við aðalmeðferð málsins kom fyrir dóminn Örvar Ingólfsson og staðfesti matsgerð sína. Þá kom annar yfirmatsmanna, Már Guðmundsson, einnig fyrir dóm að staðfesti yfirmatsgerð. Ekki er fallist á málsástæðu stefnda um sýknu vegna aðildarskort. Fyrir liggur að stefndi greiddi tvívegis inn á persónulegan reikning stefnanda vegna verksins, 1.000.000   kr.   1.   nóvember   2013   og   síðan   18.   desember   2013   1.000.000   kr. Starfsmenn sem voru á vegum A.Arinbjarnar ehf. fóru af verkinu í október 2013 og stefnandi fór sjálfur að vinna verkið. Þá var óskað var eftir því að framangreindar greiðslur yrðu inntar af hendi á persónulegan reikning stefanda. Telja verður því að stefnda hafi mátt vera ljóst að stefndi hefði tekið við verkinu. Samkvæmt samþykktu tilboði í verkið voru einingaverð 2.300 kr./fm við spörtlun og málun gifsveggja og gifslofta, 1.300 kr./fm við endurmálun veggja og 1.100 kr./lengdarmeter við málun glugga. Samkvæmt undirmatsgerð eru liðurinn spörtlun og málun gifsveggja og lofta 694 fm og liðurinn endurmálun veggja 730 fm.   Þessi   niðurstaða   undirmatsgerðar   hefur   ekki   verið   hrakinn.   Samkvæmt framansögðu ber því stefnda að greiða fyrir spörtul og málum gifsveggja og lofta 694x2.300 eða samtals 1.596.200 kr. (margfölun ekki rétt í matsgerð). Þá ber stefnda að greiða fyrir endurmálun veggja 730x1.300 eða samtals 949.000 kr. Samkvæmt yfirmati var magn málaðra lengdarmetra í gluggum 628,67 metrar. Samkvæmt framburði yfirmatsmanns við aðalmeðferð voru gluggar aðeins mældar að innan en sama lengd sé að utan. Samtals er því um 1.257,34 metra að ræða. Umsamið verð fyrir lengdarmeter var 1.100 kr. og ber stefnda að greiða 1.383.074 kr. fyrir þennan verkþátt. Samtals bar stefnda því að greiða 3.928.274 kr. vegna samningsverksins. Stefnandi gerir kröfu um greiðslu auka- og viðbótarverka í tölusettum liðum 1-5 og7-1515 liðum, sbr. dskj. nr. 5. Stefndi hefur samþykkt að hann eigi að greiða 4 af þessum liðum. Þeir eru liður 7, steinrífa, grunna og mála steinveggi utanhúss, liður 12 slípa og mála ofna, 13 hreinsa, slípa og mála handrið í stigagangi, og liður 15, grunna og mála vatnsrör við brunakassa. Í yfirmatsgerð segir varðandi lið 7 að vinna við þennan þátt sé alls 42 klst. Leggja verður til grundvallar það tímagjald sem stefnandi notar í útreikningum sínum pr. klst. 4.895 kr. sem ekki hefur verið mótmælt eða 205.590 kr. Liður 12 sem er samþykktur er að fjárhæð 102.784 kr., liður 13 sem er samþykktur er að fjárhæð 127.257 kr., og liður 15 er að fjárhæð 4.895 kr. Stefndi hefur því samþykkt kröfur vegna auka- og viðbótarverka samtals að fjárhæð 440.526 kr. Varðandi lið 11 teipa, ulla, pulsa, kítta og laga í kringum hurðarkarma þá neitar stefndi því að hann hafi samþykkt að stefnandi framkvæmdi þetta verk þar sem það hafi verið smiðir sem unnu við hurðir sem hafi átt að framkvæma verkið. Almenna reglan í verktakarétti er að verkkaupi eigi að hafa val um hvort ráðist sé í dýrari útfærslu eða veigameiri framkvæmdir en til stóðu í upphafi en ekki hefur verið sýnt fram á að stefndi hafi beðið stefnanda um verkið né hafi stefnandi leitað samþykkis stefnda á að hann gengi inn í verk smiða og ber því að hafna þessum lið. Ekki er fallist á að liðir 1, 2, 4, 8, 9 og 14 geti talist til aukaverka heldur séu hluti samningsverks enda gat stefnandi kynnt sér umfang og eðli þeirra þegar hann skoðaði verkið í upphafi.

   Þá verður að telja að stefnda beri að greiða lið 3, spartla og slípa stokka í kjallara, sem samkvæmt yfirmatsgerð metur vera 19,34 fermetra og hæfilegur vinnustundafjöldi 48,35 vinnustundir, tímagjald 4.895 kr. eða samtals 236.673 kr og   jafnfram   ber   stefnda   að   greiða   lið   5   spartla,   slípa,   grunna,   kítta   og   mála loftræstistokka 1 hæð og taka niður gardínur að upphæð 112.574.  Telja verður að umfang og eðli verksins hafi ekki legið fyrir við samningsgerð og rúmist ekki innan þeirra liða sem samið var um og því beri stefnda að greiða fyrir þessa vinnu, enda kemur verkið stefnda til góða. Samkvæmt því sem rakið hefur verið er fallist á að stefnda beri að greiða vegna auka- og viðbótarverka 789.773 kr. Vegna samningsverka bar stefnda því að greiða 3.928.274 kr. Samtals ber stefnanda því að greiða 4.718.047 kr. Til frádráttar komi innborgarnir stefnda samtals að fjárhæð 5.380.000 kr.   Stefndi hefur því ofgreitt verklaun til stefnanda að upphæð 661.953 kr. Að fenginni þessari niðurstöðu ber stefnanda að greiða stefnda málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn eins og nánar er kveðið á um í dómsorði, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Þórður Clausen Þórðarson héraðsdómari ásamt sérfróðu meðdómendunum, Ágústi Þórðarsyni byggingafræðingi, og Jóni Ágústi Péturssyni, byggingatæknifræðingi, kveður upp dóminn.

Dómsorð Stefndi, Bjarkar ehf., er sýkn af kröfum stefnanda, Arnar Arinbjarnar. Stefnandi greiði stefnda 900.000 kr. í málskostnað. Þórður Clausen Þórðarson Ágúst Þórðarson Jón Ágúst Pétursson