Dómstólaleit

Stefnandi krefst þess að stefndi verði dæmdur til að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 817.900 kr. ásamt dráttarvöxtum af þeirri fjárhæð samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 18. mars 2013 til greiðsludags. Stefnandi krefst einnig málskostnaðar úr hendi stefnda samkvæmt mati dómsins.

Af hálfu stefnda er aðallega krafist sýknu af öllum kröfum stefnanda en til vara er þess krafist „að stefndi verði sýknaður á grundvelli skuldajöfnuðar, eins langt og dómkrafa stefnanda nær“. Í báðum tilvikum er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda að mati dómsins.

Stefndi gerði í greinargerð kröfu um að málinu yrði vísað frá dómi. Var sá þáttur málsins tekinn til úrskurðar í réttarhaldi 26. febrúar sl. eftir að málið hafði verið flutt sérstaklega um þá kröfu stefnda. Með úrskurði 10. mars sl. var frávísunarkröfu stefnda hafnað.

Málið var dómtekið að lokinni aðalmeðferð 15. apríl 2014.

I.

Málsatvik

Með umsókn um tékkareikning 14. mars 2006 stofnaði stefndi tékkareikning   nr.   [...]   við   útibú   stefnanda   að   Fjarðargötu   9,   220   Hafnarfirði. Yfirdráttarheimild á reikningnum rann út án þess að uppsöfnuð skuld reikningsins væri   greidd   og   var   reikningnum   lokað   af   þeim   sökum   30.   nóvember   2012. Uppsöfnuð   skuld   reikningsins   nam   þá   alls   817.900   kr.,   sem   er   stefnufjárhæð málsins. Stefnda var sent innheimtubréf 18. febrúar 2013. Stefnandi mun ekki hafa fengið skuldina greidda þrátt fyrir innheimtutilraunir og hefur því höfðað mál þetta til innheimtu.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að stefndi hafi stofnað til yfirdráttarskuldar í ofangreindu útibúi stefnanda. Stefndi hafi ekki brugðist við innheimtutilraunum stefnanda og hefur mál þetta verið höfðað af þeim sökum.

Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna kröfu- og samningaréttar um greiðsluskyldu   fjárskuldbindinga.   Kröfur   um   dráttarvexti   styður   stefnandi   við reglur III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001, einkum 3. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 6. gr. sömu laga. Krafan um málskostnað styðst við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988. Um varnarþing vísar stefnandi til 32. gr. laga nr. 91/1991.

III.

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir sýknukröfu sína á því að verulegur aðstöðumunur sé á honum sem neytanda annars vegar og stefnanda sem fjármálastofnun, hins vegar. Vísar stefndi í þessu samhengi sérstaklega til ákvæða laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu og bendir á að framlögð skjöl hafi verið einhliða útbúin af stefnanda. Af hálfu stefnda er einnig á því byggt að ekki liggi fyrir   neinn   skriflegur   lánssamningur   svo   sem   þó   hafi   verið   skylt   samkvæmt ákvæðum laga um neytendalán, sbr. ákvæði laga nr. 121/1994 um þau efni sem í gildi voru þegar stefndi stofnaði til umræddra reikningsviðskipta. Stefnandi hafi ekki lagt fram nein gögn sem sýni hvernig stofnast hafi til réttinda stefnanda gagnvart   stefnda.   Þá   hafi   stefnandi   ekki   heldur   fært   sönnur   á   þau   ætluðu kröfuréttindi sem um ræðir í máli þessu. Af hálfu stefnda er í þessu samhengi tiltekið að honum hafi ekki með samningi verið veittar upplýsingar um mörk yfirdráttarheimildar, vexti og annan kostnað, né heldur hvernig þeir vextir eða önnur umsamin gjöld gætu hugsanlega tekið breytingum á lánstímanum. Þá hafi stefnandi jafnframt vanrækt að veita upplýsingar um árlega hlutfallstölu kostnaðar í samræmi við ákvæði fyrrgreindra laga. Vísar stefndi til þess að séu vextir eða annar lántökukostnaður ekki tilgreindir í lánssamningi sé lánveitanda óheimilt að krefja neytanda um greiðslu þeirra. Stefndi telur ekkert liggja fyrir um það hvort uppfyllt séu skilyrði þess að stefnandi geti sett fram kröfur af ofangreindu tagi, enda sé engum lánssamningi til að dreifa í gögnum málsins.

Stefndi byggir jafnframt á því að krafa stefnanda sé fyrnd þar sem umsókn stefnda um tékkareikning hafi verið útbúin 14. mars 2006 og hafi því fyrnst fjórum árum síðar, sbr. ákvæði 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda.

Sýknukröfu sinni til stuðnings vísar stefndi til þess að ekkert liggi fyrir um upphaf viðskipta stefnda nema umsókn til LBI sem stefnandi hafi ekki tengst.

Stefndi hafi sótt um stofnun tékkareiknings hjá LBI, en þegar hún var gerð hafi stefnandi ekki verið til og geti því ekki átt aðild að máli þessu. Beri því að sýkna stefnda á grundvelli aðildarskorts stefnanda.

Auk ofangreinds hefur af hálfu stefnda verið sett fram gagnkrafa sem miðar að sýknu á grundvelli skuldajafnaðar. Við aðalmeðferð málsins gaf stefndi þær skýringar á gagnkröfum sínum að hann hafi talið sig mega vænta þess að stefnandi veitti honum vaxtalausa lánafyrirgreiðslu.

Auk   framangreinds   vísar   stefndi   um   lagarök   til   laga   nr.   7/1936   um samningsgerð, umboð og ólögmæta löggerninga, einkum 36. gr., og sérstaklega ákvæða í stafliðum a-d þeirrar greinar. Stefndi hefur einnig vísað til laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og til ákvæða stjórnarskrárinnar. Þá vísar stefndi til réttarreglna um aðild og forsvar, reglna kröfuréttar um fyrningarfrest, auk annarra reglna eftir því þær sem kunna að eiga við um málsatvik og hugsanlegan ágreining málsaðila. Þá byggir stefndi kröfur um málskostnað úr hendi stefnanda á 130. gr. og eftir atvikum 131. gr., sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Stefndi hefur flutt mál sitt sjálfur. Hann er ólöglærður og hefur lagt áherslu á aðstöðumun aðila, þar sem hann sé grandlaus neytandi andspænis fjármálastofnun.

IV.

Niðurstaða

Með   ákvörðun   Fjármálaeftirlitsins   9.   október   2008   var   eignum   og   skuldum Landsbanka Íslands hf, ráðstafað til stefnanda. Ákvörðun þessi var tekin með heimild í 100. gr. a laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. Aðild stefnanda að málinu telst samkvæmt þessu nægjanlega skýr og ber því að hafna vörnum stefnda um aðildarskort stefnanda.

Meðal   gagna   málsins   er   innheimtubréf   18.   febrúar   2013,   sem   stefndi mótmælir ekki að hafa móttekið. Þá hafa verið lögð fram í málinu reikningsyfirlit vegna   ofangreinds   bankareiknings   frá   stofnun   reikningsins   til   lokunar   hans. Reikningsyfirlit þau sem hér um ræðir geyma alls rúmlega 140 blaðsíður með nákvæmum og sundurliðuðum upplýsingum um innborganir og úttektir, þ. á m. vegna þjónustugjalda og vaxtakostnaðar, af greindum reikningi stefnda nr. [...] í útibúi stefnanda við Fjarðargötu 9 í Hafnarfirði. Yfirlitin eru öll stíluð á stefnda og bera með sér að hafa verið send honum frá stofnun reikningsins og fram til ársloka 2013. Neðst í öllum yfirlitunum er að finna eftirfarandi upplýsingar: „Athugasemdir óskast gerðar innan 20 daga frá viðtöku yfirlitsins, annars telst reikningurinn réttur. Upplýsingar eru gefnar í síma 410 4000. Vaxtamánuður er 21.- 20. næsta mánaðar.“ Af hálfu stefnda hefur því ekki verið mótmælt að hann hafi móttekið yfirlit þessi og fram kemur meðal annars í greinargerð stefnda að honum hafi „borist ómælt magn óumbeðinna póstsendinga frá stefnanda frá stofnun hans“. Andspænis þessu verður að hafna vörnum stefnda sem byggjast á grandleysi hans og skorti á skriflegum samningi aðila á milli. Með því að ekkert hefur komið fram um það að stefndi hafi á nokkru stigi málsins gert athugasemdir við útreikninga og gjaldfærslu stefnanda þykir stefndi hafa sýnt af sér verulegt tómlæti og með því glatað réttindum sem hann kynni mögulega að hafa átt á hendur stefnanda vegna þeirra viðskipta sem hér eru til umfjöllunar. Með sömu rökum verður að hafna gagnkröfum stefnda sem byggðar eru á óréttmætum vaxtaútreikningi stefnanda, enda þykir ofangreint athafnaleysi stefnda gagnvart þeim mikla fjölda yfirlita sem stefnandi hefur sent honum, með upplýsingum um vexti og kostnað stefnda, girða fyrir að gagnkröfur stefnda komi hér til nánari skoðunar.

Stefndi hefur borið fyrir sig að krafa stefnanda sé niður fallin fyrir sakir fyrningar. Krafa stefnanda er vegna peningaláns. Samkvæmt 4. gr. laga nr. 14/1905 sem í gildi voru þegar stefndi fyllti út áður greinda umsókn sína 14. mars 2006, sbr. nú 2. mgr. 5. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, fyrnast slíkar kröfur á 10 árum. Stefnda er því ekki hald í þessari málsástæðu.

Samkvæmt öllu framanskráðu ber að hafna málsástæðum stefnda og taka kröfu stefnanda til greina. Með hliðsjón af þeim úrslitum verður stefnda gert að greiða   stefnanda   málskostnað,   sem   þykir   hæfilega   ákveðinn   250.000   kr.   að meðtöldum virðisaukaskatti.

Dóm þennan kveður upp Arnar Þór Jónsson, settur héraðsdómari.

Dómsorð:

Stefndi,   A,   greiði   stefnanda,   Landsbankanum   hf.,   817.900   kr.,   ásamt dráttarvöxtum af þeirri fjárhæð samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 18. mars 2013 til greiðsludags.

Stefndi greiði stefnanda 250.000 kr. í málskostnað.

Arnar Þór Jónsson (sign.)