Dómstólaleit

Dómkröfur

Stefnandi gerir þær dómkröfur, að stefndu verði dæmd in solidum til að greiða stefnanda 6.608.668 krónur ásamt 4,5% ársvöxtum frá slysdegi, 4. desember 2003 til 6. maí 2011 og með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er þess krafist að stefndu verði gert að greiða stefnanda málskostnað að skaðlausu líkt og mál þetta væri ekki gjafsóknarmál samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi. Við málskostnaðarákvörðun verði tekið tillit til þess að stefnandi er ekki virðisaukaskattskyldur. Stefndu krefjast aðallega sýknu, en til vara er þess krafist að dómkröfur stefnanda verði lækkaðar. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi stefnanda að skaðlausu eftir mati dómsins. Til vara þess krafist að málskostnaður falli niður.

Málavextir

Stefnandi þessa máls lenti í umferðarslysi þann 4. desember 2003, sem bótaskylt var úr lögboðinni ábyrgðartryggingu ökutækis hjá stefnda Tryggingamiðstöðinni hf.. Gengið var til uppgjörs hinn 13. apríl 2005 á grundvelli matsgerðar læknanna Leifs N. Dungal og Högna Óskarssonar,  dags. 21. mars 2005, sem aðilar öfluðu sameiginlega. Málið var gert upp með fyrirvara um mat á varanlegum afleiðingum, miska og örorku. Kveðst stefnandi hafa sett þennan fyrirvara vegna alvarleika slyssins og ungs aldurs síns, sem og vegna þess að hann taldi heilsu sinni enn vera að hraka vegna slyssins. Fjórum til fimm árum síðar hófst stefnandi handa við að afla sér gagna um heilsufar sitt og líkamstjón vegna slyssins með það í huga að láta meta það á nýjan leik og athuga þar með hvort það væri mat sérfræðimatsmanna og annarra lækna að heilsa hans væri verri en þegar hið fyrra mat fór fram, eða hvort hið fyrra mat hafi verið unnið í samræmi við gildandi lög um skaðabætum nr. 50/1993. Telur stefnandi, samkvæmt þeim gögnum sem hann aflaði á síðari stigum, að það sé mat sérfræðinga að heilsu hans hafi hrakað eftir að mat Leifs og Högna var gert. Stefndi kveðst hafa móttekið beiðni stefnanda um endurupptöku málsins hinn 23. júlí 2010, ásamt viðbótargögnum. Meðal þeirra gagna sem stefnandi aflaði var matsgerð Björns Daníelssonar lögfræðings og Stefáns Dalberg læknis. Er matsgerð þeirra dags. 4. maí 2011. Stefndi kveðst hafa hafnað aðkomu að þessu nýja örorkumati í málinu þar sem ekkert kæmi fram í framlögðum gögnum sem styddi við slíka beiðni. Er matsgerð þeirra Björns Daníelssonar og Stefáns Dalbergs lá fyrir gerði stefnandi bótakröfu á grundvelli matsgerðarinnar en stefndi Tryggingamiðstöðin hafnaði bótakröfunni með bréfi þann 7. júlí 2011. Stefnandi telur ljóst að það sé mat sérfræðinga að heilsu stefnanda hafi hrakað eftir að mat læknanna Leifs og Högna lá fyrir og hefur því höfðað mál þetta.

Málsástæður stefnanda og lagarök

Stefnandi byggir bótakröfu sína á hendur hinu stefnda félagi á 91. og 92. grein umferðarlaga, samanber 88. grein sömu laga. Til grundvallar kröfum sínum á tryggingafélagið vísar stefnandi einnig til 95. og 97. gr. umferðarlaga. Hvað varðar fjárkröfu stefnanda þá byggir stefnandi á að versnun hans hafi numið 15% á varanlegri örorku frá fyrra mati sem og miski hans sé að 10 stigum hærri en við fyrra mat. Ljóst sé því að stefnandi eigi kröfu á stefndu vegna versnunar um 10 stig í miska og 15% í varanlegri örorku. Byggir stefnandi á að hann hafi tekið við bótum með fyrirvara um miska samkvæmt 4. gr. skaðabótalaga og varanlega örorku samkvæmt. 5. gr. og eigi því rétt að þess að gera kröfu á stefndu vegna þeirrar versnunar sem hann hafi orðið fyrir frá fyrra mati. Stefnandi sundurliðar dómkröfu sína með eftirfarandi hætti:

Miskabætur. 8.933.000  x 10%                                                                       893.300 kr. Varanleg örorka 1.717.500 x 18,304 x 15%                                                4.715.568 kr. Miskabætur skv. 26. gr. skbl.                                                                      1.000.000 kr. Samtals krafa                                                                                              6.608.668 kr.

Aðalkrafa stefnanda sé þannig upp byggð.

1. Miskabætur samkvæmt 4. gr. skbl.. 4.000.000 x 10% x (7329/3282) hér sé miski reiknaður upp miðað við 2. mgr. 15. gr. skbl., sbr. 2. mgr. sömu greinar.
2. Varanleg örorka sé reiknuð út frá lágmarkslaunum uppreiknuðum miðað við lánskjaravísitölu til stöðugleikapunkts, sbr. 3 . mgr. 7. gr. skbl. 1.200.000 x (4697/3282) = 1.717.500 kr. margfaldað með aldursstuðli 18.304, sbr. 6. gr. skbl. sem sé margfölduð með 15% hækkun þeirri sem varð í slysinu.
3. Miskabætur samkvæmt 26. gr. skbl. sé rökstudd þannig að tjónvaldur sá er ók á bifreið þá sem stefnandi var í hafi valdið slysinu af stórkostlegu gáleysi og beri honum því að greiða bætur með vísan til 26. gr. skbl., sbr. dómur Hæstaréttar Íslands í máli nr. 449/2009, sbr. og 3. mgr. 90. gr. umferðalaga nr. 50/1987, með síðari breytingum. Sé um að ræða skaðabótakröfu sem fyrnist á 10 árum.

   Hvað varðar framkomnar röksemdir í bréfi stefnda, dags. 7. júní 2011, þá sé því hafnað að krafa stefnanda sé fyrnd. Ljóst sé að þegar stefnandi tók við bótum með fyrirvara hafi hann gert það á þeim grundvelli að hann taldi mögulegt að heilsa hans gæti versnað á næstu árum eða misserum. Slysið hafi verið gert upp með fyrirvara 13. apríl 2005. Stefnandi hafi notað árin þar á eftir í að láta reyna á vinnugetu sína og athuga hvort heilsa hans gæti orðið með þeim hætti að hann gæti unnið léttari störf. Tilraunir hans báru ekki árangur sem erfiði og hafi því svo farið að hann hafi látið núverandi lögmanni sínum í té umboð í júlí 2010 til þess að kanna mögulegan rétt sinn á bótum til viðbótar því sem hann tók við með fyrirvara á sínum tíma. Aflað hafi verið gagna frá sérfræðilæknum sem skiluðu vottorðum síðsumars 2010 og þá um haustið. Telur stefnandi að þá fyrst hafi komið í ljós sú versnun sem stefnandi hafði fundið á líkama sínum. Staðfesting á grun hans um versnun frá fyrra mati hafi verið staðfest af sérfræðingum seint á árinu 2010. Í framhaldi af því hafi verið farið í frekari gagnaöflun og síðan í kjölfarið beðið um sérfræðimat sem ekki hafi verið mótmælt né því hnekkt á einn né neinn hátt. Í seinni tíð sé margdæmt af Hæstarétti að fyrningarfrestur byrji ekki að líða fyrr en tjónþoli fái staðfesta breytingu á sínum högum með vottorði eða mati frá sérfræðingum, bæklunar- og taugalæknum. Vísað sé til dóma Hæstaréttar í málum nr. 300/2006, 259/2008, 418/2008, 536/2008 og 378/2009. Í viðkomandi dómum sé byggt á efni 99. gr. umferðarlaga hvað fyrningarfrest varðar. Er talið að viðkomandi frestur byrji í fyrsta lagi að líða þegar tjónþoli fær vitneskju um kröfu sína og á þess fyrst kost að leita fullnustu kröfunnar. Beri að miða upphafstíma fyrningarfests viðbótarkröfu þeirrar sem gerð sé í þessu máli við tímamark sérfræðimatsgerðar Björns Daníelssonar lögfræðings og Stefáns Dalberg læknis ellegar þegar vottorð bæklunarlæknis eða taugalæknis lá fyrir. Stefnandi ítreki að með samþykki hins stefnda félags hafi verið tekið við bótum fyrir miska og varanlega örorku með fyrirvara á sínum tíma. Hafi það verið gert vegna ungs aldurs stefnanda, þar sem meðal annars hafi ekki verið ljóst hver skerðing vinnugetu stefnanda yrði í kjölfar slyssins. Nú sé komið í ljós að bæði miski og varanleg örorka séu hærri en fyrr hafi verið miðað við. Í samræmi við þann fyrirvara sem var gerður hafi verið sé bæði réttmætt og sanngjarnt og í samræmið við meginreglur kröfuréttar að stefnandi krefjist nú réttra bóta fyrir líkamstjón það sem hann hlaut í slysinu 4. desember 2003. Til vara byggi stefnandi á því að 11. grein skaðabótalaga nr. 50/1993 eigi við þar sem um ófyrirséða verulega versnun sé að ræða. Stefnandi vísar til bótakafla umferðarlaga. Þá er einnig vísað til skaðabótalaga nr. 50/1993 með síðari breytingum, einkum til 1. greinar, 3. gr. 4. gr. 5. gr. 6. gr., 7. gr. og 10. gr.  Þá er vísað til þeirrar grundvallarreglu stjórnskipunarlaga að ágreiningur sé ekki undanþeginn dómstólum nema um slíkt séu skýr lagaákvæði. Þá skírskotar stefnandi til 24. greinar vátryggingasamningalaga nr. 20/1954. Krafa stefnanda byggist einnig á ákvæðum kröfuréttar um brostnar forsendur, sem og ákvæðum samningalaga. Stefnandi vísar einnig til reglna vátryggingaréttarins og upplýsinga og leiðbeiningaskyldu vátryggingafélaga. Þá byggir stefnandi á reglum kröfuréttarins um fyrirvara kröfuhafa til skuldara við greiðslu kröfu. Kröfu um málskostnað styður stefnandi við 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 og vaxtakröfu við lög nr. 38/2001.

Málsástæður stefnda og lagarök

Aðalkrafa

Um fyrningu

Stefnandi byggi málatilbúnað sinn á því að heilsufar hans hafi síðustu ár versnað og hann hafi því látið meta afleiðingar slyssins á nýjan leik.  Telji stefnandi að þau læknisfræðilegu gögn, sem aflað var á síðari stigum málsins, sýni að heilsu hans hafi hrakað. Stefndu mótmæla því að þau læknisfræðilegu gögn sem stefnandi aflaði á síðari stigum leiði í ljós versnun á einkennum, en ekki sé vikið nánar að því í stefnu í hverju versun er talin felast.  Læknisvottorð Boga Jónssonar greini frá skoðun læknisins 12. nóvember 2009 þar sem stefnandi sé með eymsli í hálsi og baki sem versni við ystu hreyfimörk.  Að undirlagi lögmanns síns leitaði stefnandi til Marínós P. Hafsteins til að athuga með taugaskaða og hvort ástæða væri til að biðja um taugasálfræðilegt mat vegna heilaskaða.  Hvorugt sé staðfest í vottorðinu. Þá sé að auki vísað til læknisvottorð Magnúsar Ólasonar vegna innlagnar stefnanda á Reykjalund á árinu 2004. Stefnandi telur að örorkumatsgerð þeirra Björns Daníelssonar og Stefáns Dalbergs staðfesti versnun á varanlegri örorku og miska.  Þessu mótmæli stefndu. Vegna mats á varanlegum miska meti þeir Björn og Stefán sömu áverka og einkenni og fyrri matsmenn, en ólíkt fyrri matsmönnum meti þeir stefnanda til 40 miskastiga en ekki 30 miskastiga.  Umkvörtunarefni stefnanda séu hins vegar svipuð á matsfundum 2005 og 2011 og læknisskoðun leiði til svipaðrar niðurstöðu í báðum tilvikum.  Stöðugleikapunktur sé metinn sá sami í báðum matsgerðum. Fyrri matsmenn mátu skerðingu á tekjuöflunarhæfi allverulega, eða um fjórðungsskerðingu.  Á því hafi verið  byggt að þá (2005) hafi stefnandi ekki treyst sér í vinnu né skóla og með öllu óljóst hvort af frekari námi yrði.  Þá myndu líkamlegar afleiðingar trufla hann til allra þyngri starfa.  Síðari matsmenn bendi á að óvíst sé um frekara nám en hann geti unnið léttari störf.  Meta þeir örorku hans að álitum 40%. Af framlögðum gögnum, sem aflað hafi verið, verði ekki ráðið að um versnun sé að ræða frá fyrri einkennum eða að afleiðingar séu aðrar en fyrri gögn og matsgerð báru með sér.  Þá verði ekki séð að sérstök læknismeðferð eða endurhæfing hafi farið fram á tímabilinu frá fyrra mati til þess síðara. Samkvæmt 99. gr. umferðarlaga fyrnist bótakröfur á grundvelli laganna á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar.  Með matsgerð á árinu 2005 hafi varanlegar afleiðingar umferðarslyss 4. desember 2003 verið staðfestar og gengið til uppgjörs á grundvelli þess mats.  Ástand stefnanda á matsfundi þá og áverkar sem metnir voru varanlegir séu þeir sömu og síðari gögn og matsgerð tiltaki.  Endurmat byggi því á sömu forsendum og fyrra mat þó svo að matsmenn komist að annarri tölulegri niðurstöðu. Á árinu 2005 hafi því fjögurra ára fyrningarfrestur umferðarlaga byrjað að líða í síðasta lagi.  Skipti þá það eitt og sér ekki máli hvort stefnandi sjálfur telji að ástand sitt hafi versnað á tímabilinu.

Um sönnunargildi

Í málinu liggi fyrir tvær matsgerðir.  Þeirrar fyrri hafi verið aflað sameiginlega af málsaðilum og sé hún dags. 21. mars 2005.  Þeirrar seinni hafi verið aflað einhliða af stefnanda, en stefndi Tryggingamiðstöðin hf., hafi mótmælt réttmæti endurmats á grundvelli sjónarmiða sem reifuð séu í bréfi hinn 17. janúar 2011.  Stefndu byggi á að fyrri matsgerð sem aflað var sameiginlega af aðilum hafi ekki verið hnekkt með matsgerð sem aflað sé síðar, einhliða. Þá sé áður vikið að því að í síðari matsgerð sé við mat á miska lagðir til grundvallar sömu áverkar og einkenni og metnir voru varanlega í fyrri matsgerð en þeir einfaldlega metnir til fleiri miskastiga.  Síðari matsmenn, þeir Björn og Stefán, heimafæri niðurstöður sínar undir núgildandi miskatöflur frá 2006 sem eðlilega hafi ekki verið í gildi þegar slysið varð, 4. desember 2003. Að auki telji stefndu að tengsl annars matsmanns í síðari matsgerð málsins, Björns Daníelssonar, við lögmann stefnanda sé til þess fallið til að rýra sönnunargildi matsgerðarinnar.  Á þriggja ára tímabili hafi lögmaður stefnanda verið með rúmlega 50 slysamál gagnvart stefnda Tryggingamiðstöðinni hf. á grundvelli skaðabótalaga og í ríflega 40 málum hafi lögmaður stefnanda leitað einhliða til Björns Daníelssonar vegna matsstarfa.  Aðstæður séu því þannig að draga megi óhlutdrægni matsmannsins í efa.

Um bætur fyrir miska skv. 26. gr. skaðabótalaga

Stefndu mótmæli sértaklega dómkröfu stefnanda um miskabætur á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga. Í fyrsta lagi hafi stefnandi engan fyrirvara gert um slíka kröfu þegar hann gekk til uppgjörs vegna slyssins 2005, heldur hafi fyrirvari hans takmarkast við mat á miska og varanlegri örorku. Í öðru lagi verði að telja slíka kröfu fyrnda á grundvelli 99. gr. umferðarlaga en líkt og áður sé getið um fyrnist allar bótakröfur samkvæmt XIII. kafla laganna á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitneskju um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar.  Um miska samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga fari líkt og um aðrar bótakröfur sem gerðar séu í lögboðna ábyrgðartryggingu ökutækis og rekja megi til ökutækis.  Krafan hafi því verið fyrnd þegar hún var gerð í kröfubréfi 6. maí 2011.

Varakrafa

Varanleg örorka

Með varakröfu sinni mótmæli stefndu tölulegri framsetningu á dómkröfu stefnanda og telji hana ekki í samræmi við þá aðferðafræði sem skaðabótalög bjóði. Ef miðað sé við þá hækkun á varanlegri örorku frá fyrri matsgerð, sem liggi fyrir í málinu, sé um 15% hækkun að ræða. Stöðugleikapunktur sé ákvarðaður sá sami í báðum matsgerðum, þ.e. 4. desember 2004. Í fyrsta lagi reiknist árslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr., sbr. 15. gr. sömu laga. Lánskjaravísitala á stöðugleikapunkti sé 4.697 stig. Lágmarkslaun skaðabótalaga þegar bótafjárhæð er ákvörðuð, sbr. 2. mgr. 15. gr. skaðabótalaga, sé þá 1.200.000 x 4.697/3.282 = 1.717.367 = 1.717.500 krónur. Í þriðja lagi reiknist aldurstuðull 18,304. Aldur á stöðugleikapunkti sé 18 ár og 141 dagur. Stuðull 18 ára sé 18,476 og 19 ára 18,031. Mismunur sé 0,445 til að finna hlutfall á milli 445/365 = 1,2192. 141 dagur x 1,2192 = 171,907. Stuðull þá 18,476-0,7179 = 18,304. Varanleg örorka reiknist þá (1.717.500 x 18,304 x 15%) 4.715.568.

Miskabætur skv. 26. gr. skaðabótalaga.

Stefndu mótmæla fjárhæð dómkröfu vegna miskabóta. Hún sé ekki í samræmi við það sem leiða megi af dómum Hæstaréttar í svipuðum málum.

Krafa um vexti

Stefndu mótmæli vaxtakröfu stefnanda og telja hana ekki samræmi við skaðabótalög eða lög um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda.  Í fyrsta lagi reiknast ekki vextir af bótum fyrir varanlega örorku fyrr en á stöðugleikapunkti sbr. 1. mgr. 16. gr. skaðabótalaga en ekki frá slysdegi. Í öðru lagi sé ljóst að krafa um vexti fyrnist á fjórum árum, sbr. 2. tl. 3. gr. laga um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda nr. 14/1905, en dómkrafa stefnanda taki ekki mið af þeirri staðreynd. Upphafstíma dráttarvaxta sé mótmælt og telur stefndi að miða eigi við síðara tímamark, sbr. 9. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Stefndu vísa til XIII. kafla umferðarlaga nr. 50/1987, einkum 99. gr. laganna; til I. kafla skaðabótalaga nr. 50/1993 og meginreglna skaðabótaréttar um sönnun skaðabótakröfu. Málskostnaðarkrafa stefndu styðst við XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Niðurstaða

Stefnandi lenti í bílslysi og slasaðist hinn 4. desember 2003. Eins og fram er komið tók stefnandi við bótum úr hendi stefnda 13. apríl 2005 en gerði fyrirvara um bætur vegna varanlegs miska og varanlegrar örorku. Samkvæmt 99. gr. umferðarlaga fyrnast kröfur á grundvelli laganna á fjórum árum frá lokum þess almanaksárs sem kröfuhafi fékk vitnesku um kröfu sína og átti þess fyrst kost að leita fullnustu hennar. Uppgjör bótanna fór fram á grundvelli matsgerðar læknanna Leifs Dungal og Högna Óskarssonar sem þá lá fyrir. Stefnandi aflaði síðar matsgerðar Björns Daníelssonar lögfræðings og Stefáns Dalberg læknis. Er á því byggt af hálfu stefnanda að með matsgerð þeirra sé sýnt fram á að heilsufar stefnanda hafi versnað frá fyrra mati sem nemi 10 stigum vegna varanlegs miska og 15% vegna varanlegrar örorku. Af hálfu stefndu er á því byggt að fyrri matsgerð Leifs og Högna hafi ekki verið hnekkt með matsgerð Björns og Stefáns sem aflað var einhliða af stefnanda og stefndi átti ekki aðkomu að. Þá sé í hinni síðari matsgerð lagðir til grundvallar sömu áverkar og einkenni er metin voru af Leifi og Högna en þeir einungis metnir til fleiri miskastiga auk þess sem niðurstöður Björns og Stefáns séu heimfærðar undir núgildandi miskatöflur frá 2006 sem hafi ekki verið í gildi þegar slysið varð 4. desember 2003. Þá byggir stefndi á því að kröfur stefnanda séu fyrndar, sbr. 99. gr. umferðarlaga. Í matsgerð Leifs og Högna segir í niðurstöðu að varanlegur miski miðist við tognunaráverka á hægri öxl, tognunaráverka á mjóbak og háls, í minna mæli á brjósthrygg, afleiðingar brota á mjaðmaspöðum og maráverka á mjaðmir og loks vegna áfallastreituröskunar. Heildarmiski vegna þessara áverka telst hæfilega metinn 30 stig og teljast um 2/3 hlutar vera vegna líkamlegs tjóns og 1/3 hluti vegna áfallastreituröskunar. Í matsgerð Björns og Stefáns segir í niðurstöðum um varanlegan miska: „Matsmenn miða við að tjónþoli hafi tognað í hálsi, brjóstbaki og mjóbaki, einnig hægri öxl, í umferðarslysinu 4. desember 2003. Þá hlaut hann brot á mjaðmagrind (mjaðmaspöðum) og maráverka á mjöðm. Einnig að hann hafi vegna afleiðinga slyssins glímt við áfallastreituröskun. Er því um að ræða sömu sjúkdómsgreiningar og liggja fyrir í matsgerð Leifs N. Dungal og Högna Óskarssonar, dags. 21. mars 2005, en þar var hann eins og áður segir metinn til 30 stiga varanlegs miska vegna afleiðinga tjónsatburðarins. Nánari sundurliðun á miskastigi og heimfærslu til töflu örorkunefndar er ekki að finna í matsgerðinni, þó er þess getið að 1/3 miskans sé vegna áfallstreituröskunar sem hlýtur þá að vera metin til 10 stiga. Ljóst er því önnur einkenni, líkamleg einkenni, eru metin til 20 stiga miska í matsgerðinni. Matsmenn miða við varanlegur miski tjónþola vegna afleiðinga umferðarslyssins 4. desember 2003 sé rétt metin eins og hér segir. Er þá til hliðsjónar horft til töflu örorkunefndar um miska sem þá var í gildi og þeirrar töflu sem nú er í gildi (frá 21. febrúar 2006): Miski vegna tognunareinkenna í hálsi og brjóstbaki er metinn til 7 stiga, sbr. liður VI.A.a.2 og VI.A.b.1 í töflu örorkunefndar frá 2006. Miski vegna tognunareinkenna í mjóbaki er metinn til 8 stiga, sbr. liður VI.A.c.2. í sömu töflu. Tekið er fram að tognunareinkenni tjónþola í mjóbaki eru verri samanborið tognunareinkenni í hálsi, og togunareinkenni í hálsi eru verri samanborið við tognunareinkenni í brjóstbaki. Tekið er tillit til samlegðaráhrifa við mat á framangreindu til lækkunar. Matsmenn miða síðan við að varanlegur miski tjónþola vegna tognunareinkenna frá hægri öxl sé rétt metin sem 5 stig, sbr. til hliðsjónar liður VII.A.a.1. í töflu örorkunefndar frá árinu 2006. Miski vegna einkenna í mjaðmagrind, brots og maráverka er metin til 10 stiga, sbr. til hliðarjónar liður VI.B.a.2. í sömu töflu. Þá er miski vegna áfallastreituröskunar metin til 10 stiga, sbr. til hliðsjónar dönsk tafla um miska frá árinu 2005, liður J1 (let posttraumatisk belastningsreaktion), og einnig matsgerð Leifs N. Dungal og Högna Óskarssonar, dags. 21. mars 2005. Samanlagður miski tjónþola skv. töflumati telst því vera 40 stig - fjörtíu af hundraði.“ Í matsgerð Leifs og Högna segir m.a. í umfjöllun um varanlega örorku að óljóst sé hvort stefnandi muni ljúka skólanámi og megi ætla að jaftnt líkamlegar sem og geðrænar afleiðingar umferðarslyssins geti hamlað honum verulega við skólanám. Þá megi ætla að líkamleg hömlun muni trufla hann til allra þyngri starfa. Telja matsmenn að varanleg örorka stefnanda sé mjög mikil en hún muni heldur fara minnkandi þegar fram í sæki. Ljóst sé þó að um allverulega skerðingu á tekjuöflunarhæfi Jónhanns muni verða að ræða. Meta þeir varanlega örorku 25%. Matsmennirnir Björn og Stefán miða við að stefnandi eigi, þrátt fyrir afleiðingar slyssins, að geta unnið ýmis léttari störf sem krefjast ekki mikils álags. Þá sé einnig líklegt að andleg einkenni komi til með að há honum talsvert í leik og starfi. Telja þeir varanlega örorku hans töluverða eða 40%. Fyrir liggur að fyrri matsgerðin var gerð í mars 2005 en sú síðari 4. maí 2011 og í síðara matinu var miðað við aðrar og nýrri miskatöflur. Enda þótt matsmennirnir Björn og Stefán meti varanlegan miska til fleiri stiga og varanlega örorku hærri en gert var í fyrra mati þykir ekki sýnt fram á annað en að sömu áverkar og einkenni, er stefnandi hlaut í slysinu, hafi verið metin, enda er skýrt er tekið fram í matsgerð Björns og Stefáns að greiningar matsmanna séu þær sömu og að sömu einkenni séu metin. Stefnandi þykir því ekki hafa sýnt fram á að ófyrirséðar breytingar hafi orðið á heilsufari hans frá fyrra mati og eru skilyrði 11. gr. skaðabótalaga því ekki uppfyllt. Við uppgjör bótanna 13. apríl 2005 var byggt á matsgerð sem aflað var semeiginlega af aðilum máls þessa. Ef stefnandi vildi ekki una því mati átti hann þess kost að bera matsgerðina undir örorkuefnd samkvæmt 1. mgr. 10. gr. skaðabótalaga eða setja fram beiðni um dómkvadda matsmenn. Það gerði stefnandi ekki en aflaði einhliða, án aðkomu stefnda, matsgerðar þeirra Björns og Stefáns. Er ekki fallist á að matsgerð sem aflað er með þeim hætti hnekki niðurstöðu fyrra mats sem aðilar öfluðu sameiginlega. Stefnandi byggir kröfur sínar í málinu á 91. og 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, sbr. 88. gr. sömu laga. Samkvæmt framansögðu er það niðurstaða dómsins að í árslok 2005 hafi legið fyrir allar upplýsingar um heilsufar hans sem gerðu honum kleyft að leita fullnustu kröfu sinnar, sbr. 99. gr. umferðarlaga. Mál þetta var höfðað 23. júní 2011.  Voru kröfur stefnanda þá þegar fyrndar, sbr. áðurgreinda 99. gr. umferðarlaga. Samkvæmt framansögðu ber því að sýkna stefndu af kröfum stefnanda í máli þessu. Eftir atvikum þykir rétt að hvor aðila beri sinn kostnað af málinu. Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.e. þóknun lögmanns hans, Þormóðs Skorra Steingrímssonar hdl, 500.000 krónur, og útlagður kostnaður, 775.557 krónur, eða samtals 1.275.557 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Kristjana Jónsdóttir héraðsdómari kvað upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Stefndu, Sigurlaug Bjarnadóttir og Tryggingamiðstöðin hf., skulu  vera sýkn af kröfum stefnanda, Jóhanns Arnar Jóhannssonar. Málskostnaður fellur niður. Gjafsóknarkostnaður stefnanda, þ.e. þóknun lögmanns hans, Þormóðs Skorra Steingrímssonar hdl, 500.000 krónur, og útlagður kostnaður, 775.557 krónur, eða samtals 1.275.557 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Kristjana Jónsdóttir