Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Héraðsdómur Reykjavíkur

Mál nr. E-1886/2008:

D Ó M U R

máli nr. E-1228/2008:

Saga verktakar ehf.

(Þórður Heimir Sveinsson hdl)

gegn

Dögg Pálsdóttur

(Þyrí Halla Steingrímsdóttir hdl)

Matsgerð. Verksamningur.

Fallist var á stefnukröfu verktaka sem krafði stefndu um eftirstöðvar reikninga vegna endurnýjunar og viðbyggingar við íbúðir.

Mál þetta, sem dómtekið var 19. nóvember sl., höfðuðu Saga verktakar ehf., Gauksási 8, Reykjavík, á hendur Dögg Pálsdóttur, Laugarnesvegi 89, Reykjavík, með stefnu birtri 26. febrúar 2008. Stefnandi krefst þess að stefndu verði gert að greiða honum skuld að fjárhæð 31.860.042 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 11.847.238 krónum frá 15.06.2007 til 16.07.2007, af 21.026.886 krónum frá 16.07.2007 til 05.12.2007, af 31.774.768 krónum frá 05.12.2007 til 26.01.2008, en af 31.860.042 krónum frá 26.01.2008 til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum 7. júní 2007 að fjárhæð 9.000.000 króna og 17. júlí 2007 að fjárhæð 7.000.000 króna miðað við stöðu skuldarinnar á innborgunardegi. Stefnandi krefst og málskostnaðar að mati dómsins.

Endanlegar dómkröfur stefndu eru þær aðallega að hún verði sýknuð af kröfum stefnanda en til vara að þær verði stórlega lækkaðar. Þess er og krafist að dráttarvaxtakröfu stefnanda verði vísað frá dómi. Þá krefst stefnda og málskostnaðar úr hendi stefnanda verði aðalkrafan tekin til greina, en að málskostnaður verði látinn niður falla verði varakrafan tekin til greina.

I.

Stefnandi tók að sér með munnlegu samkomulagi við stefnda, líklega undir lok ársins 2006, að annast umfangsmiklar breytingar á efstu hæð fjölbýlishússins að Hátúni 6, Reykjavík, jafnframt því að reisa viðbyggingu á  hæðinni. Um er að ræða tvær íbúðir á 9. hæð sem stefnda og sonur hennar, Páll Ágúst Ólafsson, höfðu þá nýlega keypt. Hófust framkvæmdir í janúar 2007. Í máli þessu krefur stefnandi stefndu um greiðslu sex reikninga samtals að fjárhæð 15.860.041 króna sem hann kveður eftirstöðvar heildarkostnaðar við verkið sem alls hafi numið 60.895.854 krónum. Gaf stefnandi alls út tíu reikninga vegna verksins og voru greiðslur vegna þeirra með eftirgreindum hætti:

Reikn.nr.         Útgáfudagur   Fjárhæð                       Greiðslur 14                    15.03.2007      7.573.686        21.03.2007      8.517.993 15                    03.04.2007      8.656.439        13.04.2007      7.712.132 17                    05.05.2007      7.586.154        15.05.2007      7.586.154 19                    10.06.2007    11.847.238        07.06.2007      9.000.000 23                    11.07.2007      9.179.648       17.07.2007      7.000.000 28                    02.08.2007      5.219.534        09.08.2007      3.000.000 51                    30.11.2007         498.579        15.08.2007      2.219.533 52                    30.11.2007      2.762.284 53                    30.11.2007      7.487.019 67                    21.01.2008           85.274 _____________________________________________________________________ Samtals                                    60.895.854                              45.035.812 Stefnda hefur mótmælt kröfum stefnanda og haldið því fram að hún sé með innborgunum sínum búin að fullgreiða skuldina.

II.

Undir rekstri málsins fór stefnda fram á að dómkvaddur yrði sérfróður matsmaður til að meta: „Hvaða heildarverð, sbr. 28. gr. laga nr. 42/2000, telst sanngjarnt og eðlilegt fyrir vinnu þá sem starfsmenn stefnanda og undirverktakar á hans vegum inntu af hendi í íbúðum stefndu og sonar hennar í húsinu nr. 6 við Hátún í Reykjavík, frá janúar til ágúst 2007 með hliðsjón af umfangi vinnunnar og hvers eðlis hún var. Allar matsfjárhæðir skulu miðast við verðlag framkvæmdatímabilsins sem var janúar til ágúst 2007.“ Kemur fram í matsbeiðni að það heildarverð sem stefnda sé búin að greiða, liðlega 45.000.000 króna, sé bæði sanngjarnt og eðlilegt fyrir þá vinnu sem starfsmenn stefnanda hafi innt af hendi í íbúðunum tveimur.

Til að framkvæma hið umbeðna mat var dómkvaddur Hjalti Sigmundsson, byggingartæknifræðingur og húsasmíðameistari. Í matsgerð hans, dags. 22. júní 2009, kemur fram, undir liðnum matsfundur, að farið hafi verið yfir það sem meta skyldi. Skuli matið, auk vinnuliðar, ná til efnisliðar verksins. Þá er í sérkafla lýst vettvangsskoðun og hvað komið hafi þar fram um það sem gert hafi verið í íbúð matsbeiðanda.

Í  niðurstöðukafla matsins er meðal annars greint frá því að matsmaður hafi skoðað þá verkliði sem óskað hafi verið að metinn væri kostnaður við og vísað hafi verið til á matsfundi. Matsmaður hafi ekki séð það sem rifið hafi verið úr húsinu eða það sem verið hafi innan þilja. Sé við mat á umfangi stuðst við lýsingu matsbeiðanda og matsþola sem fram hafi komið á matsfundi og afrit af teikningum frá byggingarfulltrúa. Þá sé stuðst við verðupplýsingar frá efnissölum, verðbanka, s.s. Hannar og Hönnunar, og reynslutölur. Tekið hafi verið tillit til umfangs verks og aðstæðna á verkstað. Þá segir svo: „Það er háð ýmsum breytuþáttum hversu margar vinnustundir fara í verk s.s. afköstum þess sem vinnur verkið, reynslu og færni, líkamlegu atgervi o.fl. Aðstæður á verkstað ráða þar einnig miklu, t.d. hvort unnið er á jarðhæð eða á efri hæðum í húsi, hvort aðstæður eru þröngar eða ekki. Þá hefur það áhrif hvort unnið sé við eign þar sem gæta þarf þess að skaða ekki byggingarhluta sem á að nota áfram eða hvort ekkert slíkt sé til staðar. Vel er þekkt að viðhaldsverkefni og endurbyggingarverkefni eru tímafrekari en önnur verk. Þau vinnast oft ekki eins og nýbyggingarverkefni og oft þarf að stöðva vinnu við verkliði og kalla til aðra iðnaðarmenn og/eða hönnuði áður en hægt er að halda áfram, nema þá að viðkomandi sé nægilega fjölhæfur til að geta unnið sjálfur við það sem upp kemur. Engu að síður valda slíkar aðstæður töfum og því eðlilegt að gera ráð fyrir þeim. Einnig geta komið í ljós atriði sem ekki var búist við eða gerðar eru breytingar á eða bætt við verkefnin í miðju kafi. Í hverju verki er töluverður tími óvirkur vegna m.a. efnisútvegunar, útvegunar tækja og tóla, biðtíma vegna ákvarðana hönnuða/eiganda, samráð við hönnuði/eiganda o.s.frv. en einnig vegna eðlilegra biðtíma á milli verkþátta s.s. vegna þess að efni þurfa að þorna og/eða harðna. Í verki sem þessu koma upp ótal minni og stærri atriði sem ekki er hægt að sjá fyrir eða koma fram í sundurliðun í áætlun sem þessari. Tekið er tillit til þess við mat á kostnaði.

Af þessum ástæðum telur matsmaður að eðlilegt verð fyrir verk af því tagi sem hér um ræðir geti verið hærra um 20 til 25% eða lægra sem nemur 10 til 15%. Frávik niður á við er lægra vegna þess að við mat á kostnaði er allt tekið til sem vitað er um og það sem ekki er vitað um eða sést við áætlanagerð er yfirleitt til viðbótar en ekki til minnkunar á verkum.

Þegar unnið er að verkum á tímagjaldi og verktaki leggur á efni er eðlilegt að öll vinna og kostnaður við efnisaðföng séu innifalin í álagningu en sé ekki greidd sérstaklega.

Niðurstaða matsmanns

Matsmaður telur að hæfilega metinn kostnaður við að framkvæma þá verkliði sem fram kom á matsfundi að hafi verið unnir sé eins og fram kemur í samantektartöflu hér á eftir. Verð getur verið 20 til 25% hærra eða 10 til 15% lægra og samt talist sanngjarnt og eðlilegt að áliti matsmanns.

Verkþáttur @ efni og tæki @ vinna Upphæð
1. Rif
1.1 Taka niður innréttingar, hurðir og tæki (eldhús, forstofa, svefnherbergi og baðherbergi) 4.000 232.000 236.000
1.2. Taka niður forskallaða milliveggi. 4.000 217.000 221.000
1.3. Taka niður forskallaða klæðningu af útveggjum 4.000 232.000 236.000
1.4. Taka niður forskölluð loft ásamt einangrun úr þaki 4.000 263.000 267.000
1.. Taka niður steypta milliveggi 66.000 266.000 332.000
1.6 Taka úr glugga 6.000 130.000 136.000
1.7 Taka niður útvegg að norðanverðu og klæðningu af suðurvegg - timburgrind, asbestplötur að utan. 40.000 297.000 337.000
Aukakostnaður vegna meðferðar asbests og förgunar.
1.8 Hreinsa upp gólfefni - dúkar. 13.000 294.000 307.000
1.9 Brjóta rásir í ílög fyrir stofnlögnum hitalagna að tengigrindum og neysluvatnslögnum að salernum og eldhúsi. 7.000 81.000 88.000
1.10 Brjóta upp ílög á gangi framan við lyftu. 3.000 31.000 34.000
1.11 Taka niður ofna og ofnalagnir og neysluvatnslagnir. Blinda lagnir. 2.000 93.000 95.000
1.12 Aftengja raflagnir og draga úr að tengidósum 39.000 39.000
1.13 Skera sundur járnhandrið á svölum og brjóta ofan af kanti þar sem viðbygging er ofan á. 2.000 39.000 41.000
1.14 Krani að lyfta niður rusli í sílói. 325.000 139.000 464.000
1.15 Förgun á rusli. 232.000 232.000
2. Varsla og bráðabirgðalausnir
7.000 1.10 Brjóta upp ílög á gangi framan við lyftu. 81.000 88.000
3.000 1.11 Taka niður ofna og 31.000 34.000
2.000 93.000 95.000
2.1 Setja upp knekti úr stáli á veggi fyrir vinnupall. Gert úr krana. 503.000 116.000 619.000
2.2 Byggja skýli úr timburstoðum og fjölum með ástrengdum plastdúk meðfram norðurhlið. Taka niður aftur. 77.000 139.000 216.000
2.3 Byggja skýli við suðurhlið yfir tengigrindur úr krossviði og trégrind. Taka niður aftur. 23.000 85.000 108.000
2.4 Seta upp bráðabirgðastoðir til að halda þaki uppi meðan burðarveggir voru fjarlægðir og nýr burður settur í þak. Reim var sett undir sperrur í norðurhlið og stoðir undir. Tveir vírar strengdir frá hverjum bita með strekkjara, festir í gólf og í bita. 23.000 62.000 85.000
2.5 Lyfta upp timbri, plötum, o.þ.h. með krana. Miðað er við að samnýta krana þegar hann er að fjarlægja rusl sbr. lið 1. 39.000 54.000 93.000
3. Viðbygging, þak, frágangur að utan
23.000 85.000 108.000
23.000 62.000 85.000
39.000 54.000 93.000
3.1. Breyta burðargrind í útvegg að sunnanverðu vegna glugga og hurða. Klæða að utan með 12 mm krossviði. Listar undir klæðningu. 77.000 116.000 193.000
3.2 Útveggir viðbyggingar til suðurs út á svalir. Trégrind klædd utan með 12 mm krossviði. Lista utan á krossvið undir endanlega klæðningu (ófullgert). 298.000 447.000 745.000
3.3 Þak á viðbyggingu til suðurs - sperrur, klæðning. 325.000 272.000 597.000
3.4 Þak á viðbyggingu til suðurs - þakpappi, þakjárn. 162.000 170.000 332.000
3.5 Setja upp IPE180 stálbiti undir þak í norðurhlið með RHS100x50x4 stoðum undir. Setja upp IPE120 bita í þak með RHS100x50x4 stoðum undir. Setja upp IPE160 bita í þak. Bitar sem fyrir voru rafsoðnir við nýjan bita þar sem þeir mætast. 1.097.000 691.000 1.788.000
3.6 Byggja nýjan útvegg að norðanverðu. Timburgrind og krossviðarklæðning. 153.000 230.000 383.000
3.7 Steypa undir glugga á vesturhlið og austurhlið, múrhúða að utan og ganga frá vatnshöllum. Steypa járnbent. Efni lyft upp með bílkrana. Steypa undir glugga á svölum á norðurhlið. 77.000 310.000 387.000
3.8 Setja nýja glugga í íbúðir. Álgluggar frá Gluggasmiðjunni í suðurhlið. Gluggar í norðurhlið eru frá JG-gluggum. Á austur- og vesturhlið eru gluggar settir í stein en festir við trégrind í suður- og norðurvegg. Gluggum og gleri lyft upp með krana. 3.406.000 697.000 4.103.000
3.9 Þakgluggi settur á baðherbergi í báðum íbúðunum. Rafdrifnir Velux gluggar. Frágangur við þakklæðningu úti er ekki hluti af verkinu. 170.000 46.000 216.000
3.10 Smíða trékassa fyrir loftstokka fyrir útblástur þar sem stokkar 39.000 116.000 155.000
77.000 310.000 387.000
3.406.000 697.000 3.9 Þakgluggi settur á baðherbergi í báðum íbúðunum. Rafdrifnir Velux gluggar. Frágangur við þakklæðningu úti er ekki hluti af verkinu. 4.103.000
170.000 3.10 Smíða trékassa 46.000 216.000
39.000 116.000 155.000
ganga upp úr þaki viðbyggingar. Klæða með blikki.
3.11 Lyfta upp timbri, plötum, stálbitum með krana. 39.000 39.000 78.000
4. Frágangur að innan
4.1 Einangra útveggi norðan og sunnan og viðbyggingu með steinull í trégrind veggja. Rakavörn, lagnagrind og klæða með 2x13 mm gifsplötum. 201.000 362.000 563.000
4.2 Einangra útveggi austan og vestan með steinull í blikkgrind sem fest er á steypta veggi. Rakavörn, lagnagrind og klæða með 2x13 mm gifsplötum. 156.000 330.000 486.000
4.3 Síkka sperrur með 50x50 cm listum sem skrúfaðir voru neðan á sperrur. 105.000 186.000 291.000
4.4 Einangra þak með þakull. 25x25 mm listar ofan við til að mynda loftbil. 1.006.000 1.805.000 2.811.000
39.000 39.000 78.000
4. Frágangur að innan
201.000 362.000 563.000
156.000 330.000 486.000
105.000 186.000 291.000
Rakavörn. Lagnagrind úr blikki fest upp í sperrur með vinklum og klætt í loft með 2x13 mm gifsplötum. Skuggafúga með öllum veggjum.
4.5 Setja upp innveggi. 70 mm blikkgrind (90 mm í baðherbergi vegna lagna), klætt með 2x13 mm gifsi á báðar hliðar. 293.000 691.000 984.000
4.6 EI-60 veggir við geymslur og stigahús. Grind, 2x13 gifsklæðning. 106.000 236.000 342.000
4.7 EI-90 veggur milli geymsla og klæðning á loftstokka. Grind, 2x13 gifsklæðning, steinull fest í grind. 108.000 248.000 356.000
4.8 Klæða veggi að stigahúsi með 2x13 mm gifsplötum á blikkgrind yfir lagnir. 54.000 104.000 158.000
293.000 691.000 984.000
106.000 236.000 342.000
108.000 248.000 356.000
54.000 104.000 158.000
4.9 Smíða hillur fyrir innfelld ljós. Klæða skot yfir innréttingar. Gera stokka fyrir rafdrifnar gardínur. 39.000 348.000 387.000
4.10 Klæða með gifsplötum á blikkgrind kringum eldstæði. 12.000 77.000 89.000
4.11 Byggja út veggi yfir salerniskassa og gera úrtök í vegg aftan við baðker. Klæða aukalega vegg bakvið baðker vegna eldvarna. Íbúð 902. 23.000 70.000 93.000
4.12 Leggja í raufar með stofnlögnum með sementsbundinni flotílögn sem hrærð er á staðnum. 15.000 38.000 53.000
4.13 Leggja í gólf með anhydrid ílögn 5-7 cm yfir gólfhitalagnir. 488.000 232.000 720.000
39.000 4.10 Klæða með 348.000 387.000
12.000 4.11 Byggja út veggi 77.000 89.000
23.000 4.12 Leggja í raufar 70.000 93.000
15.000 4.13 Leggja í gólf 38.000 53.000
488.000 232.000 720.000
4.14 Byggja undir gólf í sturtu og þvottarými í íbúð 0901 með vikurhellum. Tekið úr hellum fyrir lögnum að tækjum. 35.000 39.000 74.000
4.15 Bera inn sandspartl með málurum. 23.000 23.000
4.16 Lyfta upp timbri, plötum, stálbitum með krana. 62.000 77.000 139.000
5. Lagnir
5.1 Stofnlagnir hita og neysluvatns lagðar frá tengiklefa í kjallara hússins upp eftir lagnaskakti við lyftukjarna og upp í tengigrindur fyrir íbúðir. Samtals eru 6 stofnlagnir frá kjallara. 271.000 274.000 545.000
5.2 Bora 6ø60 mm göt í hver hæðarskil og í gegnum veggi í kjallara fyrir lögnum. 31.000 255.000 286.000
62.000 77.000 139.000
5. Lagnir
271.000 274.000 545.000
31.000 255.000 286.000
5.3 Viðgerðir á raflögnum sem borað var í. Ekki áætlað - umfang óþekkt.
5.4 Gólfgeislalögn lögð á ílögn sem fyrir var undir flotílögn. 464.000 584.000 1.048.000
5.5 Tengikistur gólfhitalagna 155.000 170.000 325.000
5.6 Tengigrindur eru frá Danfoss. Neysluvatn á forhitara. 1.429.000 116.000 1.545.000
5.7 Segullokar og stoppkranar á stofna hitakerfis og neysluvatnskerfis. 116.000 35.000 151.000
5.8 Ganga frá frárennslislögnum út úr veggjum tilb. til tenginga. 23.000 116.000 139.000
5.9 Neysluvatnslagnir að tengistöðum frá tengigrindum. 356.000 263.000 619.000
5.10 Innbyggðir salerniskassar. 155.000 39.000 194.000
5.11 Ídráttarpípur og tengidósir fyrir raflagnir og smáspennulagnir. Töfluskápar. 85% ídregið. 542.000 1.982.000 2.524.000
464.000 5.5 Tengikistur gólfhitalagna 584.000 1.048.000
155.000 170.000 325.000
1.429.000 116.000 1.545.000
116.000 35.000 151.000
23.000 116.000 139.000
356.000 5.10 Innbyggðir salerniskassar. 263.000 619.000
155.000 5.11 Ídráttarpípur og 39.000 194.000
542.000 1.982.000 2.524.000
6. Annað
6.1 Álag vegna aðstæðna. 1.100.000 1.100.000
6.2 Aðstaða fyrir starfsmenn. 39.000 155.000 194.000
Samtals metinn kostnaður kr. með vsk. 13.504.000 15.898.000 29.402.000
6.1 Álag vegna aðstæðna.
6.2 Aðstaða fyrir starfsmenn. 1.100.000 1.100.000
39.000 155.000 194.000

Metinn kostnaður innifelur allan kostnað verktaka við að vinna viðkomandi verklið og innifelur virðisaukaskatt. Miðað er við að verkið sé unnið í einum áfanga og sé unnið af faglærðum mönnum með aðstoðarmönnum. Tekið er tillit til umfangs verkliða og aðstæðna á verkstað. Metinn kostnaður er á verðlagi janúar til ágúst 2007 í samræmi við það sem farið er fram á í matsbeiðni.

III.

Stefnandi kveður skuld sína byggða á eftirgreindum sex reikningum vegna framkvæmda við íbúðirnar að Hátúni 6:

Nr.       Útgáfudagur   Gjalddagi        Fjárhæð 1          10.06.2007      15.07.2007      11.847.238 2          11.07.2007      16.07.2007        9.179.648 3          30.11.2007      05.12.2007        2.762.284 4          30.11.2007      05.12.2007        7.487.019 5          30.11.2007      05.12.2007           498.579 6          21.01.2008      26.01.2008             85.274 Verkið hafi hafist í janúar 2007 og lokið í september sama ár. Heildarkostnaður við verkið hafi numið 60.895.854 krónum og hafi stefnda greitt 45.035.813 krónur. Eftirstöðvar skuldarinnar séu því 15.860.041 króna.

Framangreindir reikningar séu byggðir á munnlegu samkomulagi við stefndu um að verkið yrði unnið á grundvelli tímagjalds. Þá hefði um það samist að stefnanda væri heimilt að innheimta 10% álag ofan á efniskaup og vinnu undirverktaka. Stefnda hefði greitt reikninga stefnanda, útbúna á þessum forsendum, án athugasemda allt þar til í júní 2007. Eftirstöðvar skuldarinnar hafi ekki fengist greiddar þrátt fyrir innheimtutilraunir og hafi því verið nauðsynlegt að höfða mál til greiðslu þeirra.

Stefnandi mótmælir mati hins dómkvadda matsmanns og telur það haldið slíkum ágöllum að það hafi ekkert sönnunargildi um hvað teljist vera sanngjarnt og eðlilegt heildarverð fyrir verk stefnanda og undirverktaka hans í þágu stefndu. Í matsbeiðni sé vísað til 28. gr. laga um þjónustukaup en það lagaákvæði nái eingöngu til vinnu en ekki til kostnaðar vegna efniskaupa. Matsmaður hafi hins vegar tekið það fram á matsfundi að einnig yrði metinn kostnaður vegna efniskaupa. Matsmaður hafi þó ekki tekið mið af raunverulegum útlögðum kostnaði vegna efniskaupa, með hliðsjón af þeim nótum vegna efniskaupa sem fyrir liggi. Á sama hátt hefði verið langeðlilegast að horfa til fyrirliggjandi gagna um fjölda vinnustunda við verkið. Ljóst sé að matið sé eingöngu byggt á upplýsingum sem matsmaður hafi fengið á matsfundi. Ómögulegt hafi verið fyrir stefnanda að lýsa því á einum matsfundi hvað gert hefði verið þar sem um mjög umfangsmikla og flókna framkvæmd væri að ræða. Þá hefðu ekki verið þar á staðnum allir þeir undirverktakar sem að verkinu komu. Þannig hafi pípulagningarmeistarinn og rafvirkjameistarinn ekki verið á þeim fundi til að veita upplýsingar hvað þetta varði. Hafi stefnandi staðið í þeirri trú að matsmaður myndi meta verkið með hliðsjón af fyrirliggjandi gögnum og að hann myndi verða í sambandi við stefnanda til frekari upplýsingagjafar.

Um lagarök vísar stefnandi til reglna samninga- og kröfuréttar um loforð og efndir fjárskuldbindinga auk þess að vísa til laga um þjónustukaup nr. 42/2000, einkum VI. og VII. kafla laganna.

IV.

Stefnda kveðst byggja sýknukröfu sína á því að um samningssamband málsaðila gildi VII. kafli laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Telji stefnda að stefnandi hafi við upphaf verksins gefið upp bindandi verðáætlun, sbr. 29. gr. laganna. Stefnda sé þegar búin að greiða stefnanda kostnað í samræmi við þá verðáætlun og meira til. Fyrir liggi að stefnda hafi þegar greitt stefnanda 45.035.812 krónur vegna þeirrar vinnu sem stefnandi hafi innt af hendi áður en stefnda sagði upp samningi sínum við stefnanda. Sé kostnaður vegna vinnu stefnanda þá orðinn liðlega 176.000 kr./m2. Sé það umtalsvert hærri upphæð en verðáætlun stefnanda hafi hljóðað upp á því ekki sé inni í því kostnaður vegna innréttinga, málningar og gólfefna. Þá liggi fyrir að þótt stefnandi krefji stefndu um kostnað vegna raflagna upp á sjöundu milljón króna þá hafi vantað mikið upp á framkvæmdir við raflagnir þegar stefnda hafi sagt upp samningi aðilanna. Hafi stefnda síðan þá þurft að greiða á fjórðu milljón króna vegna raflagna. Miðað við kröfur stefnanda og síðari kostnað stefndu vegna raflagna sé kostnaður vegna þeirra þannig orðinn kringum tíu milljónir króna í íbúðunum tveimur, án ljósa. Miðað við mat tæknifræðings sem stefnda hafi leitað til ætti heildarkostnaður raflagna með ljósunum að nema samtals fjórum milljónum króna. Sama komi í ljós þegar kostnaður við pípulagnir sé skoðaður. Umkrafinn kostnaður undirverktaka stefnanda sé talsvert hærri en verðmat verkfræðings þess sem teiknað hafi pípulagnir geri ráð fyrir.

Ljóst sé af 29. gr. laga um þjónustukaup að láti seljandi þjónustu neytanda í té verðáætlun megi verðið ekki fara verulega fram úr þeirri áætlun. Stefnanda hafi borið að gera stefndu aðvart um að kostnaður væri að fara fram úr verðáætlun þeirri sem stefnandi hafi gefið í upphafi, sbr. 31. gr. tilvitnaðra laga. Engar þær breytingar hafi verið gerðar á verkinu eftir að stefnandi setti fram verðáætlun sína sem orðið hafi til þess að áætlunin raskaðist, enda hafi stefnandi aldrei gert fyrirvara þar um þótt breytingar væru gerðar.

Fallist dómurinn ekki á framangreinda málsástæðu um verðáætlun vísar stefnda til 28. gr. laganna um þjónustukaup til stuðnings sýknukröfu sinni. Komi þar fram að hafi ekki verið samið um verð fyrir keypta þjónustu skuli neytandi greiða það verð sem teljast megi sanngjarnt með hliðsjón af því hve vinnan hafi verið mikil og hvers eðlis hún hafi verið. Ljóst sé að kröfur stefnanda geti með engu móti talist sanngjarnar miðað við þekktan og viðurkenndan kostnað á hvern fermetra við endurbyggingar á þessum tíma. Þessu til stuðnings vísar stefnda til matsgerðar dómkvadds matsmanns sem hún aflaði undir rekstri málsins. Hafi matsmaðurinn komist að þeirri niðurstöðu að sanngjarnt heildarverð, sbr. 28. gr. laga nr. 42/2000, vegna vinnu stefnanda og undirverktaka hans við íbúðirnar, auk efniskostnaðar við framkvæmdina, nemi alls 29.402.000 krónum. Matsgerð þessari hafi ekki verið hnekkt með yfirmatsgerð og beri því að leggja hana til grundvallar við mat á því hvaða endurgjald skuli teljast sanngjarnt í skilningi framangreinds ákvæðis. Stefnda hafi samtals greitt stefnanda 45.035.812 krónur. Samkvæmt því hafi hún ofgreitt verulega til stefnanda en ekki öfugt og beri því að sýkna hana af kröfum stefnanda.

Stefnda kveðst styðja varakröfu sína, um að lækka beri kröfur stefnanda stórlega, við sömu málsástæður um verðáætlun og sanngirnissjónarmið sem sýknukrafa hennar byggist á og rakin hafi verið. Stefnda vísar einnig til þess að lækka beri dómkröfur stefnanda vegna 10% aukaálags sem félagið hafi lagt á allan efniskostnað undirverktaka. Um það hafi aldrei verið samið og stefnanda því verið óheimilt að innheimta það hjá stefndu. Þá hafi hún ekki fengið að njóta afsláttar hjá efnissölum sem hún hefði sjálf getað samið um.

Stefnda kveðst loks mótmæla sérstaklega dráttarvaxtakröfu stefnanda og krefjast þess að henni verði vísað frá dómi þar sem hún sé hvorki mörkuð með því að tilgreina ákveðinn vaxtafót né með vísun til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001.

V.

Niðurstöður

Fram er komið að málsaðilar gerðu með sér munnlegt samkomulag, síðla hausts eða í lok ársins 2006, um að stefnandi tæki að sér að annast viðbyggingu og breytingar á tveimur íbúðum stefndu og sonar hennar á 9. hæð hússins að Hátúni 6. Heldur stefnda því fram að Sumarliði Már Kjartansson, annar forsvarsmanna stefnanda, hafi þá gefið henni bindandi verðáætlun, sbr. 29. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Kostnaður við verkið hafi farið fram úr þeirri áætlun af ástæðum sem stefnandi beri einn ábyrgð á án þess að forsvarsmenn hans hafi gert stefndu aðvart um í hvað stefndi.

Í skýrslu stefndu fyrir dómi kom fram að Sumarliði Már hefði lýst því yfir að stefnandi ynni eingöngu samkvæmt tímagjaldi og því gæti félagið ekki tekið verkið að sér á grundvelli tilboðs. Hún hefði þá spurt hvort verðið yrði nálægt 150.000 kr./m2 en hann svarað því til að það yrði nær 180.000 kr./m2. Sonur stefndu, Páll Ágúst Ólafsson, sem jafnframt er eigandi annarrar íbúðarinnar, bar á sama veg. Sumarliði Már og Orri Blöndal, stjórnarmaður stefnanda, báru hins vegar að stefnda hefði spurt ítrekað hver kostnaðurinn yrði á m2 en Sumarliði sagst ekki geta svarað því. Stefnda hefði spurt hvort kostnaðurinn yrði nærri 150.000 kr./m2 en hann þá svarað að kostnaðurinn yrði að lágmarki 180.000 kr./m2 og líklega vel yfir það. Verður ekki annað ráðið af skýrslum aðila og öðrum gögnum en að á þeim tíma sem fundurinn var haldinn hafi nánast eingöngu legið fyrir að fjarlægja ætti allt úr íbúðunum tveimur, endurnýja þær frá grunni og reisa viðbyggingu. Engar teikningar að innréttingum eða önnur hönnunargögn hafi þá legið fyrir um í hverju verkið yrði í raun fólgið. Virðist sem umræddar endurnýjunarframkvæmdir hafi verið hannaðar eftir að stefnandi tók verkið að sér. Þannig kom fram hjá stefndu að endanleg útfærsla sérteikninga hefði fyrst verið afhent í byrjun mars. Þar sem engra annarra gagna nýtur við en framburðar stefndu sjálfrar og sonar hennar um þá staðhæfingu stefndu að stefnandi hafi gefið henni verðáætlun í skilningi tilvitnaðrar 29. gr. þjónustukaupalaga verður ekki talið að fyrir liggi sönnun þar um. Verður heldur ekki séð að unnt hafi verið á faglegan máta að gera slíka áætlun þegar haft er í huga hve lítið lá fyrir á framangreindum fundi um umfang og eðli framkvæmdanna.

Í samræmi við meginreglu kröfuréttar ber stefndu að greiða það verð fyrir verkið sem stefnandi setur upp nema það verði talið ósanngjarnt, sbr. 28. gr. laga um þjónustukaup nr. 42/2000 og 45. gr. laga um lausafjárkaup nr. 50/2000. Hefur stefnda vísað til framangreinds ákvæðis 28. gr. til stuðnings sýknukröfu sinni. Með beiðni sinni um dómkvaðningu matsmanns hinn 24. júní 2008 leitaðist stefnda við að undirbyggja sýknukröfu sína með því að fá mat á því hvað teldist sanngjarnt og eðlilegt heildarverð fyrir þá vinnu sem innt var af hendi í greint sinn. Ekki er þó að finna í matsbeiðni nákvæma lýsingu á þeim verkþáttum sem fólust í verki stefnanda og undirverktaka hans í umræddum íbúðum. Var það þó brýnt þegar litið er til umfangs og sérstöðu þess verks sem hér um ræðir. Hefur stefnandi vísað til þess að því fari fjarri að matsmaður hafi tekið tillit til allra þátta verksins í mati sínu. Fram kom í skýrslu matsmanns fyrir dómi að ekki hefði verið tekið tillit til kostnaðar við hönnunar raflagnar íbúðanna sem stefnandi annaðist, enda ekkert um það upplýst á matsfundi. Þá virðist mega ráða af framburði hans að ekki hafi í matinu verið tekið tillit til álags aðalverktaka á vinnu og efni undirverktaka, svokallað aðalverktakaálags, sem matsmaðurinn kannaðist þó við að væri viðtekin venja í slíkum tilvikum.

Fyrir liggur að við mat á umfangi verks stefnanda hafi matsmaður einungis stuðst við þá lýsingu málsaðila sem fram kom á matsfundi auk teikninga frá byggingarfulltrúa. Kvaðst matsmaðurinn við matið í engu hafa horft til reikninga stefnanda vegna aðkeypts efnis og vinnu og þeirra tímaskýrslna stefnanda sem fyrir liggja í málinu eða borið þessi gögn saman við verkið sjálft. Var það þó að mati dómsins nauðsynlegt til upplýsingar um það hvernig verkinu vatt fram, sérstaklega þegar til þess er litið að í upphafi þess virðast ekki hafa legið fyrir neinar hönnunarteikningar og verklýsingar og þær virðast hafa borist stefnanda smám saman eftir því sem á verktímann leið, auk fyrirmæla um breytingar og aðlaganir. Hafa hönnunarteikningar vegna verksins reyndar ekki verið lagðar fram í málinu.

Niðurstaða matsgerðarinnar er sú að hæfilega metinn kostnaður vegna efnis, tækja og vinnu við „þá verkliði sem fram kom á matsfundi“ sé 29.402.000 krónur, en stefnda kvaðst sjálf í matsbeiðni sinni byggja á því „að það heildarverð sem hún sé þegar búin að greiða stefnanda, liðlega 45.000.000 kr., sé bæði sanngjarnt og eðlilegt fyrir þá vinnu sem starfsmenn stefnanda inntu af hendi í íbúðunum“.

Þegar framangreint er virt telur dómurinn að umrædd matsgerð gefi ekki rétta mynd af umfangi og eðli verks stefnanda sem um er deilt í máli þessu. Sé því ekki unnt að horfa til hennar við mat á því hvort endurgjald stefnanda sé sanngjarnt og eðlilegt fyrir þá þjónustu sem félagið lét stefndu í té í greint sinn.

Ekki verður talið að stefnanda hafi verið óheimilt að leggja 10% álag, svokallað aðalverktakaálag, ofan á efniskaup undirverktaka. Telja sérfróðir meðdómendur það viðtekna venju að aðalverktaki verks innheimti slíkt álag á efni og vinnu undirverktaka og nemi það yfirleitt frá 10% og upp í 20%. Sé þar meðal annars um að ræða þóknun fyrir yfirverkstjórn, umsjón og ábyrgð á verki, samningsgerð við undirverktaka, kostnað við vinnuaðstöðu og tryggingar. Þá verður, gegn andmælum stefnanda, ekki talin komin fram sönnun um að stefnda hafi gefið stefnanda þau fyrirmæli að efni til verksins yrði eingöngu keypt þannig að hún nyti þeirra afsláttarkjara sem hún hefði sjálf í tilgreindum byggingavöruverslunum, enda greiddi stefnda reikninga stefnanda athugasemdalaust, meðal annars vegna efniskaupa, allt þar til í júní 2007.

Samkvæmt framangreindu og vegna þeirrar sönnunarbyrði sem stefnda ber í málinu verður ekki talið að það endurgjald, samtals 60.895.854 krónur, sem stefnandi áskildi sér samkvæmt reikningum sínum fyrir efni og vinnu við umræddar íbúðir, sé svo ósanngjarnt að því verði hrundið. Verður því fallist á dómkröfur stefnanda um að stefnda greiði honum eftirstöðvar kröfu hans samkvæmt reikningum á hendur stefndu.

Stefnda hefur mótmælt dráttarvaxtakröfu stefnanda og krefst þess að henni verði vísað frá dómi þar sem stefnandi hafi einungis vísað í III. kafla laga nr. 38/2001 en ekki 1. mgr. 6. gr. laganna. Stefnandi leiðrétti framangreinda lagatilvísun við aðalmeðferð málsins gegn mótmælum stefndu. Enda þótt framangreind lagatilvísun í stefnu hafi ekki verið svo nákvæm sem skyldi þykja ekki efni til að vísa dráttarvaxtakröfunni frá dómi af þeim sökum. Verður stefnukrafan dæmt með dráttarvöxtum eins og í dómsorði greinir.

Stefnda verður dæmd til að greiða stefnanda málskostnað eins og greinir í dómsorði.

Dómsuppsaga hefur dregist fram yfir lögbundinn frest en lögmenn töldu endurflutning óþarfan.

Dóm þennan kveður upp Ásgeir Magnússon héraðsdómari sem dómsformaður, ásamt meðdómendunum Frey Jóhannessyni byggingartæknifræðingi og Jóni Ágústi Péturssyni, byggingartæknifræðingi og húsasmíðameistara.

Dómsorð:

Stefnda, Dögg Pálsdóttir, greiði stefnanda, Saga verktökum ehf., 31.860.042 krónur ásamt dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu af 11.847.238 krónum frá 15.06.2007 til 16.07.2007, af 21.026.886 krónum frá 16.07.2007 til 05.12.2007, af 31.774.768 krónum frá 05.12.2007 til 26.01.2008, en af 31.860.042 krónum frá 26.01.2008 til greiðsludags, allt að frádregnum innborgunum 7. júní 2007 að fjárhæð 9.000.000 króna og 17. júlí 2007 að fjárhæð 7.000.000 króna.

Stefnda greiði stefnanda 1.400.000  krónur í málskostnað.

Ásgeir Magnússon Jón Ágúst Pétursson Freyr Jóhannesson

Heimildaskrá