Dómstólaleit

Ár 2006, mánudaginn 25. september, er dómþing Héraðsdóms Reykjavíkur háð í Dómhúsinu við Lækjartorg af Jónasi Jóhannssyni héraðsdómara og dómur kveðinn upp í máli nr. S-872/2005: Ákæruvaldið gegn Lofti Jens Magnússyni, sem dómtekið var 13. sama mánaðar.

Málið er höfðað með ákæru Ríkissaksóknara, útgefinni 10. júní 2005 og ákæru Lögreglustjórans í Reykjavík, útgefinni 10. október 2005, á hendur ákærða, Lofti Jens Magnússyni, kt. 000000-0000, Reykjavegi 54, Mosfellsbæ.

Með fyrri ákærunni er krafist refsingar á hendur ákærða samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. lög nr. 20/1981 og lög nr. 82/1998, „fyrir stórfellda líkamsárás sem leiddi til dauða með því að hafa, aðfara nótt sunnudagsins 12. desember 2004, á veitingahúsinu Ásláki, Mosfellsbæ, slegið Ragnar Björnsson, kennitala 000000-0000, hnefahögg efst í háls vinstra megin, með þeim afleiðingum að brot kom í hliðartind fyrsta hálshryggjarliðar og slagæð við hálshrygg rofnaði. Við þetta varð mikil blæðing inn í höfuðkúpu, sem leiddi til þess að Ragnar lést af völdum blæðingar á milli heila og innri heilahimna.“

Í málinu gera ekkja Ragnars og eftirgreind börn þeirra svohljóðandi skaðabóta kröfur á hendur ákærða, í öllum tilvikum með vöxtum og dráttarvöxtum samkvæmt lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu: Ásta Jónsdóttir, kt. 000000-0000, krefst 9.306.386 króna. Jóhann Óskar, kt. 000000-0000, krefst 3.357.634 króna. Jón Davíð, kt. 000000-0000, krefst 3.000.000 króna. Björn Ingi, kt. 000000-0000, krefst 3.000.000 króna.

Með seinni ákærunni er krafist refsingar á hendur ákærða fyrir brot á 1. mgr. 48. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, með því að hafa, að morgni laugardagsins 10. september 2005, ekið bifreiðinni UY-765, sviptur ökurétti, um Jónsgeisla í Reykjavík.

Ákærði krefst sýknu af refsikröfu samkvæmt ákærunni 10. júní 2005, en ellegar verði hann dæmdur til vægustu refsingar sem lög leyfa. Komi til sakaráfellis er þess jafnframt krafist að ákærða verði ekki gerð sérstök refsing fyrir umferðarlagabrot samkvæmt ákærunni 10. október 2005, en ella verði hann dæmdur í vægustu refsingu sem lög leyfa fyrir þá háttsemi. Þá er þess krafist að nefndum skaðabótakröfum verði vísað frá dómi, til vara er krafist sýknu, en að því frágengnu verði bætur lækkaðar verulega og upphaf vaxta miðað við dómsuppsögu.

Ákæra útgefin 10. október 2005.

Ákærði hefur viðurkennt fyrir dómi að hafa ekið bifreiðinni UY-765 laugardaginn 10. september 2005, svo sem rakið er í nefndri ákæru, þrátt fyrir að hann væri sviptur ökurétti. Með hliðsjón af þeirri játningu, sem samrýmist rannsóknargögnum málsins, er umrædd háttsemi sönnuð og þykir hún rétt færð til refsiákvæða í ákæru.

Ákæra útgefin 10. júní 2005.

I.

Aðfaranótt sunnudagsins 12. desember 2004 kl. 02:51 barst lögreglu tilkynning um að maður hefði verið sleginn niður og lægi meðvitundarlaus á veitingastaðnum Ásláki í Mosfellsbæ. Sæmundur Örn Sveinsson og Magnús Vignir Guðmundsson lögreglumenn héldu á vettvang og voru komnir þangað kl. 03, um það leyti sem verið var að loka staðnum. Sjúkralið var þá að störfum innandyra, en fyrir utan húsið stóð hópur fólks, þar á meðal ákærði, Sigurlaug Rósa Auðunsdóttir sambýliskona hans og Birgir Björnsson. Ákærði var ölvaður og íklæddur jólasveinabúningi.

Í frumskýrslu Sæmundar Arnar, sem hann staðfesti fyrir dómi, segir að Birgir hafi tjáð lögreglu að ákærði hefði kýlt Ragnar Björnsson inni á veitingastaðnum og hlaupið út, en Birgir farið og sótt hann. Í viðræðum við ákærða hafi hann kannast við að hafa lent í átökum og sagt að hann hefði verið „skallaður“. Sigurlaug Rósa hafi borið að hún hefði ekki orðið vitni að átökunum. Í skýrslunni er einnig lýst aðkomu lögreglumannanna innandyra, en þar hafi sjúkralið verið að gera lífgunar tilraunir á Ragnari, sem legið hefði á gólfi í anddyri hússins. Hjá honum hafi verið eiginkona hans, Ásta Jónsdóttir og sonurinn Björn Ingi. Skömmu síðar hafi Ragnar verið fluttur á slysadeild Landspítala Háskólasjúkrahúss (LSH), en í kjölfar þess hafi vettvangur verið afgirtur og lögreglumennirnir rætt við sjónarvotta. Guðmundur Halldór Halldórsson eigandi veitingastaðarins hafi tjáð Sæmundi Erni að hann hefði staðið fyrir innan barinn og séð ákærða greiða Ragnari hnefahögg í anddyrinu. Augnabliki síðar hefði Ragnar legið á gólfinu. Guðmundur hefði rokið fram, séð að Ragnar andaði ekki og því veitt honum skyndihjálp á meðan beðið hefði verið eftir sjúkrabíl. Í viðtali Magnúsar Vignis við Herdísi Svövu Hjaltadóttur dyravörð hafi komið fram að hún hefði haldið að Ragnar og eiginkona hans væru að dansa í anddyrinu þegar ákærði hefði troðið sér framhjá þeim, fellt glas á gólfið og það brotnað við fætur Ragnars. Ragnar hefði „hellt sér yfir“ ákærða og hann svarað með því að gefa manninum fast hnefahögg ofarlega á bringu eða háls, þannig að Ragnar hefði dottið og skollið með höfuðið á gólfið. Fyrir dómi staðfesti Magnús efni viðtalsins og bar að ummælin innan gæsalappa hefðu verið höfð orðrétt eftir Herdísi.

II.

Ákærði var handtekinn og færður á lögreglustöð, þangað sem Sveinn Magnússon læknir kom um kl. 04:30 og framkvæmdi líkamsskoðun og -rannsókn á honum. Mun ákærði hafa verið rólegur og samvinnufús á meðan. Í læknisvottorði er haft eftir ákærða að hann fyndi lítillega til eymsla yfir nefi, en væri að öðru leyti verkjalaus. Hann hafi sagst vera rétthentur. Ákærði hafi mælst 174 sm og vegið 79,3 kg, verið vöðvastæltur og vel á sig kominn líkamlega. Við skoðun hafi komið í ljós áberandi þroti yfir miðju nefi, þrútin efri vör og brotin framtönn í efri gómi. Einnig um 2,5 sm roðablettur yfir vinstra kinnbeini, roðasvæði með grunnum húðafrifum við hægri olnboga og lítill skurður á vinstri hendi, sem hafi ekki virst alveg nýr. Fram kemur í vottorðinu að allir áverkar hafi verið ljósmyndaðir og eru þær myndir meðal framlagðra gagna. Ákærði lét lækninum í té blóð- og þvagsýni kl. 05 um nóttina. Samkvæmt niðurstöðum rannsókna á nefndum sýnum mældist alkóhól 2,19‰ í blóði ákærða og 2,92 ‰ í þvagi.

III.

Víkur þá sögunni að Ragnari Björnssyni, en gögn málsins bera með sér að hann hafi komið meðvitundarlaus á slysadeild kl. 03:44 sömu nótt. Í ljós hafi komið útbreidd blæðing milli heila og heilahimna með bjúgmyndun. Ragnari hafi hrakað þegar leið á daginn og hann verið úrskurðaður látinn kl. 14:20.

Þóra Steffensen réttarmeinafræðingur framkvæmdi réttarkrufningu á líki Ragnars 14. desember. Í krufningarskýrslu hennar 12. maí 1005 er því lýst að engir ytri áverkar hafi greinst á hálsi eða höfði Ragnars. Innri skoðun hafi leitt í ljós 5x4 sm blæðingu í höfuðleðri á miðjum hnakka, örlítinn blóðsega milli heilahimna yfir fremri pól vinstra ennisblaðs og 11x7 sm blæðingu í mjúkvefjum háls og vöðva, neðan við vinstra kjálkabarð og eyra og á ská niður eftir hálsinum fram á við. Einnig hafi sést 3x1 sm blæðing í vöðva, hliðlægt á hálsinum vinstra megin og um 3,5x2 sm blæðing á aftanverðum hálsi, aðlægt og umhverfis vinstri þvertind (hliðartind) efsta hálshryggjarliðar. Röntgenskoðun á nefndum hálslið og smásjárskoðun nærliggjandi æða hafi leitt í ljós brot í þvertindinum og rifu á aftari hálsslagæð. Við skoðun á heila hafi greinst mikil blæðing undir innri heilahimnur yfir heilastofni, efri hluta litla heila og undir- og hliðarfleti hjarna, heilabjúgur og haulmyndun. Alkóhól hafi mælst 1,14‰, miðað við sýni tekið kl. 03:50 aðfaranótt 12. desember, sem bendi til þess að Ragnar hafi þá verið undir áhrifum áfengis.

Að krufningu lokinni var það niðurstaða réttarmeinafræðingsins að Ragnar hafi hlotið högg efst á háls vinstra megin við kjálkabarð, sem hafi valdið broti í þvertindi efsta hálshryggjarliðarins og rifu á aftari hálsslagæðinni, fyrir sakir togs og snúnings og sú ákoma leitt til banvænnar blæðingar upp eftir slagæðinni og inn í höfuðkúpu, milli heila og innri heilahimna. Fyrir dómi staðfesti Þóra þetta álit. Hún kvað örlitla „fyrirferð“, sem hefði greinst utan á hálsi, neðan við vinstra eyra, styðja ályktun sína um að Ragnar hafi hlotið þungt eða meðalþungt högg á þann stað. Aðspurð sagði Þóra að engin blæðing hefði fundist í mjúkvefjum á enni Ragnars, að blæðingin í hnakkastað samrýmdist því að hann hefði fallið á hnakkann og það högg valdið lítilsháttar blæðingu við fremri pól vinstra ennisblaðs. Hún kvað því ekkert í niðurstöðum krufningar benda til þess að Ragnar hefði skallað einhvern skömmu fyrir andlát. Þá kom fram í vitnisburði Þóru að við krufningu hafi ekki fundist nein merki um undirliggjandi sjúkdóma eða hrörnun í æða- og stoðkerfi Ragnars, sem hafi gert hann óvenju viðkvæman fyrir umræddu höggi.

Aron Björnsson sérfræðingur í heila- og taugaskurðlækningum og Elías Ólafsson prófessor í taugasjúkdómafræði voru dómkvaddir til að skoða og endurmeta greindar niðurstöður um dánarorsök Ragnars. Í matsgerð læknanna 14. júní 2006, sem þeir staðfestu fyrir dómi, er tekið undir niðurstöður réttarmeinafræðingsins í öllum meginatriðum, það er að segja, að dánarorsök Ragnars hafi verið kröftug slagæðablæðing á milli heila og heilahimna, sem hafi klárlega orsakast af höggi vinstra megin á háls og kjálkabarð mannsins, valdið broti í þvertindi efsta hálshryggjarliðar og meðfylgjandi rifu á aftari hálsslagæð milli hálsliðarins og höfuðkúpubotns. Ennfremur, að ekkert bendi til þess að aðrir samverkandi þættir, svo sem beinþynning eða önnur heilsufarsvandamál, hafi stuðlað að andlátinu. Aðspurðir kváðu matsmenn hina smávægilegu blæðingu í hnakka og ennisblaði Ragnars alls óskylda umræddu höggi á háls, sögðu ólíklegt að þær blæðingar hafi hlotist af því að hinn látni hefði stangað eða skallað einhvern, en töldu það þó ekki útilokað. Hins vegar útilokuðu matsmenn að hið banvæna högg hafi lent annars staðar en á hálsi Ragnars, svo sem á andliti eða höfði.

IV.

Meðal gagna málsins er vettvangsskýrsla tæknideildar lögreglu, ásamt afstöðu teikningum og ljósmyndum af veitingastaðnum Ásláki. Samkvæmt þeim er gengið inn á staðinn um anddyri í viðbyggingu á suðurhlið hússins, en þar muni ætlað brot hafa verið framið. Anddyrið sé um 9m² á stærð, með flísalögðu gólfi. Í suðausturhorni þess hafi verið sófastóll og borð fyrir miðjum austurvegg. Í norðvesturhorni anddyrisins hafi verið glerbrot á gólfinu og þar einnig legið sópur. Á norðurhlið viðbyggingarinnar eru tvær vængjahurðir, sem opnast inn í anddyrið, en þaðan er gengið inn í veitingasal. Samkvæmt frásögn lögreglumannanna tveggja, sem fyrstir komu á vettvang umrædda nótt, hafi Ragnar heitinn legið á bakinu í anddyrinu, fætur hans snúið í norður og þeir verið upp við hurðarnar tvær. Þaðan munu hafa mælst um þrír metrar að barborði í veitingasalnum. Af nefndum rannsóknargögnum er ljóst að frá barnum að gættinni inn í anddyri er nánast bein sjónlína.

V.

Víkur þá enn sögunni að ákærða, sem var yfirheyrður af lögreglu laust fyrir hádegi sunnudaginn 12. desember. Hann kvaðst hafa verið að ræða við einhvern í anddyri veitingahússins þáliðna nótt og verið mjög ölvaður þegar hann hefði fengið óvænt högg á nefið og hann svarað með því að slá eitt högg til baka. Að sögn ákærða hefði hann ekki þekkt viðkomandi aðila og minntist ekki orðaskipta þeirra í milli. Ákærði var sama dag leiddur fyrir dómara og úrskurðaður í gæsluvarðhald til 16. desember. Þann dag var gæsluvarðhald framlengt til 27. janúar 2005 á grundvelli almannahagsmuna, en fyrir lá bráðabirgðaskýrsla áðurnefnds réttarmeinafræðings um dánarorsök Ragnars. Með dómi Hæstaréttar 20. desember í máli nr. 502/2004 var úrskurður héraðsdóms felldur úr gildi og ákærði látinn laus sama dag.

Ákærði sætti tveimur öðrum yfirheyrslum hjá lögreglu, 15. desember 2004 og 19. maí 2005. Í þeirri fyrri kom ekkert nýtt fram af hálfu ákærða um atburði í anddyrinu umrædda nótt, en hann sagðist lítið muna eftir atvikum sökum ölvunar. Í hinni seinni voru ákærða birtar bótakröfur ekkju og barna Ragnars.

VI.

Í þágu rannsóknar málsins voru í desember 2004 teknar skýrslur af eftirgreindum vitnum, en tölustafir innan sviga sýna dagsetningu skýrslna hvers og eins: Guðmundi Halldóri Halldórssyni eiganda Ásláks (12.), Herdísi Svövu Hjaltadóttur dyraverði (13.), Ragnheiði Þorvaldsdóttur (14.) og Róberti Arnarsyni (15.) vinafólki ákærða og Sigurlaugar Rósu Auðunsdóttur, sem skoraðist undan að bera vitni (15.), Daníel Þór Gunnarssyni (12.), ekkjunni Ástu Jónsdóttur (14.), syni hennar Birni Inga Ragnarssyni (14.) og unnustu hans Lovísu Rut Jónsdóttur (14.), en þrjú síðasttöldu höfðu verið að skemmta sér með Ragnari heitnum og Sigríði Bjarnadóttur frænku Ástu (13.), Júlíönu Sigríði Viktorsdóttur (12.), Birgi Björns syni (13.) og Andrési Páli Hallgrímssyni (14.), sem voru málkunnug hinum látna og loks Hönnu Stellu Georgsdóttur (12.), Sigurði Ólafssyni (12.), Gylfa Viðari Ægissyni (15.) og Pétri Fjalari Baldvinssyni (17.), sem kunnu hvorki deili á ákærða né Ragnari.

Verður nú vikið að því helsta, sem fram kom við skýrslugjöf vitnanna og varpað getur ljósi á aðdraganda þess atburðar, sem ákæran er sprottin af.

Ragnheiður og Róbert báru að þau hefðu verið í samkvæmi á heimili ákærða og Sigurlaugar í Mosfellsbæ að kvöldi laugardagsins 11. desember og hópur fólks farið þaðan á veitingastaðinn Áslák um miðnætti. Sumir hefðu verið í grímu búningum, þeirra á meðal ákærði, sem hefði brugðið sér í gervi jólasveins, Sigurlaug, sem hefði verið engill, Róbert, sem hefði verið „gulur kjúklingur“ og bróðir hans, sem hefði verið í bangsabúningi. Er þessi frásögn í samræmi við framburð ákærða. Ragnheiði og Róberti bar einnig saman um að ákærði hefði lent í útistöðum við Róbert um kl. 02 og sagði Róbert að bróðir sinn hefði blandast inn í þær stimpingar. Ákærði hefði verið áberandi drukkinn og æstur að mati Ragnheiðar, sem kvað Herdísi Svövu Hjaltadóttur dyravörð hafa tvívegis þurft að stilla til friðar og róa ákærða. Herdís staðfesti þetta í vitnisburði sínum og bar að ákærði hefði látið ófriðlega og verið mjög ör. Guðmundur Halldór Halldórsson tók í sama streng og kvað ákærða hafa verið æstan þegar vitnið hefði séð hann rífast og stimpast við „gula kjúklinginn“. Ákærði hefði skömmu síðar komið á barinn og keypt sér bjór, rætt þar við mann í kanínubúningi og verið heitt í hamsi. Daníel Þór Gunnarsson og Hanna Stella Georgsdóttir báru að þau hefðu veitt jólasveininum athygli um kl. 02:30, þar sem hann hefði látið ófriðlega við barinn og sparkað í stóla. Vitnin kváðust hafa verið nánast allsgáð. Sigríður Bjarnadóttir bar að hún hefði veitt jólasveininum athygli milli kl. 02 og 02:30 og þá fyrir mikla ölvun og óspektir. Að sögn Sigríðar hefði hún verið undir lítilsháttar áhrifum áfengis. Ásta Jónsdóttir bar á svipaðan veg og sagði að „sláttur“ hefði verið á jólasveininum og hann virst vera afar drukkinn. Ekkert kom fram í máli nefndra vitna eða annarra, sem bendir til þess að atburðarás hafi verið á annan veg eða að lýsingu einstakra atburða skeiki, svo nokkru nemi. Af framansögðu má og ráða að ekki hafi liðið langur tími frá því að vitni sáu ákærða við barinn og þar til hringt var í lögreglu kl. 02:51.

Vitnin voru öll kvödd fyrir dóm við aðalmeðferð málsins, að frátöldum Lovísu Rut Jónsdóttur og Hönnu Stellu Georgsdóttur, sem sáu ekki atburði í anddyri veitingahússins. Í vitnisburði Róberts Arnarsonar kom fram að hann hefði farið heim um kl. 02:40, eða áður en dró til tíðinda í anddyrinu. Verður nú rakinn framburður annarra vitna. Sum þeirra mundu ekki nákvæmlega eftir atvikum, en í þeim tilvikum var lesinn vitnisburður þeirra hjá lögreglu um sömu atburði, frá orði til orðs og staðfestu þau hvert og eitt réttmæti fyrri frásagnar.

VII.

Guðmundur Halldór Halldórsson bar með líkum hætti og hjá lögreglu um að hann hefði séð ákærða í útistöðum við félaga sinn inni á veitingastaðnum og Herdís Svava dyravörður tekið hann afsíðis og veitt honum aðvörun. Guðmundar hefði einhverju síðar verið í eldhúsi fyrir aftan barinn þegar hann hefði heyrt glas brotna frammi í anddyri. Hann hefði náð í sóp og fægiskóflu og verið á leið fram til að þrífa þegar hann hefði hitt Herdísi og afhent henni áhöldin. Að sögn Guðmundar hefði hann því næst farið inn fyrir barinn og verið að afgreiða þegar hann hefði, augnabliki síðar, heyrt hávaða og læti berast frá anddyrinu. Hann hefði litið upp og séð Ragnar kunningja sinn standa í gættinni milli anddyris og veitingasalarins og vera að rífast við ákærða. Ragnar hefði snúið í átt að Guðmundi með útrétta hönd, eins og hann væri að stöðva einhvern frá því að koma nær, og ákærði staðið við hlið hans. Á meðan hefði Herdís verið krjúpandi á milli þeira og verið að sópa upp glerbrotum af gólfinu. Í þeirri andrá kvaðst Guðmundur hafa séð ákærða greiða Ragnari „þungt“ hnefahögg með hægri hendi, sem hefði lent neðst við vinstri kjálka og háls. Ragnar hefði riðað við höggið, skjögrað til hliðar og því næst hnigið niður á gólfið í anddyrinu. Í kjölfar þessa hefði ákærði ruðst framhjá Ragnari og hlaupið rakleitt út af veitingastaðnum. Guðmundur bar að hann hefði ekki séð ákærða lenda í útistöðum við annað fólk í anddyrinu.

Herdís Svava Hjaltadóttir bar einnig með líkum hætti og hjá lögreglu um fyrri afskipti sín af ákærða inni í veitingasal Ásláks. Hún kvaðst síðan hafa verið að ræða við Ragnar vin sinn frammi í anddyri þegar eiginkona hans hefði komið og boðið honum upp í dans. Í framhaldi hefðu hjónin stigið nokkur spor í anddyrinu. Ákærði hefði svo komið inn á veitingastaðinn „í miklu kasti“, rekið sig utan í glas á nálægu borði og það splundrast á gólfi í anddyrinu. Við þetta hefði Ragnar hætt að dansa og rétt út hendur, eins og hann væri að varna því að fólk stigi á glerbrotin. Jafnframt hefði hann skammað ákærða fyrir að brjóta glasið. Að sögn Herdísar hefðu fylgt einhver orðaskipti milli mannanna, en sjálf hefði hún flýtt sér að ná í sóp, tekið við honum úr hendi Guðmundar Halldórs og því næst byrjað að hreinsa upp af gólfinu. Á meðan hefði hún orðið vör við stimpingar milli mannanna, hún litið upp og séð hönd ákærða á lofti. Herdís tók fram að atburðarás hefði verið afar hröð og að hún hefði næst séð Ragnar liggjandi á gólfinu og ákærða standa við hlið hans. Hún kvaðst strax hafa gripið í ákærða og sett hann með valdi út fyrir dyr. Aðspurð kvaðst hún ekki hafa séð áverka í andliti ákærða á þeim tímapunkti og sagðist ekki minnast þess að Ragnar hefði áður sýnt minnstu tilburði til að leggja hendur á manninn. Ákærði hefði síðan verið sóttur á ný og færður inn í anddyri og bar Herdís að eftir það hefði honum og syni Ragnars lent saman.

Sigurður Ólafsson bar að hann hefði setið á barnum og snúið baki í anddyri veitingastaðarins þegar hann hefði heyrt brothljóð og meðfylgjandi háreysti berast frá anddyrinu. Hann hefði því litið þangað og séð gráhærðan mann standa í gættinni milli anddyris og veitingasalar, snúa í átt að barnum og baða út höndum, eins og hann væri að banda manni í jólasveinabúningi frá sér. Sá hefði virst taka þessu handapati illa. Lýsti Sigurður þessu nánar á þann veg, að sér hefði fundist sem gráhærði maðurinn væri að koma í veg fyrir að fólk færi inn í anddyrið. Honum hefði hins vegar ekki fundist maðurinn vera ógnandi í framkomu og kvaðst ekki hafa séð nein átök milli hans og jólasveinsins fyrr en sá síðarnefndi hefði slegið gráhærða manninn eitt högg, að því er virtist á vanga. Sá hefði fallið niður á stól og hrotið þaðan á gólfið í anddyrinu, en jólasveinninn farið út af staðnum.

Sigríður Bjarnadóttir bar að hún hefði setið við borð, á milli barsins og and dyrisins, þegar hávær orðaskipti frá anddyrinu hefðu dregið athygli hennar þangað. Hún hefði séð mann í jólasveinabúningi hreyta einhverju til Ragnars og hann svara á móti, en upp úr því hefðu mennirnir farið að rífast. Því næst hefði jólasveinninn, án nokkurs fyrirvara, greitt Ragnari „mjög fast“ högg með krepptum hnefa hægri handar, sem komið hefði vinstra megin í andlit Ragnars. Að sögn Sigríðar hefði Ragnar riðað við höggið, stigið nokkur skref aftur á bak, inn í anddyrið og því næst hnigið niður. Aðspurð kvaðst Sigríður geta fullyrt að Ragnar hefði ekki slegið til jólasveinsins á meðan hún hefði verið að fylgjast með þeim. Sá hefði farið út af veitingastaðnum í kjölfar höggsins, en komið aftur inn í anddyri þegar Sigríður hefði staðið við hlið Ragnars á gólfinu. Á þeim tímapunkti hefði sonur ákærða misst stjórn á sér, ráðist á jólasveininn og bæði kýlt hann og skallað í andlit.

Ásta Jónsdóttir bar að hún hefði farið fram í anddyri veitingastaðarins laust fyrir kl. 03 og beðið Ragnar eiginmann sinn um að dansa. Hann hefði sagst vera of þreyttur til þess og viljað fara heim. Ásta hefði því snúið aftur að borði Sigríðar frænku sinnar og verið að ná í veski og yfirhöfn þegar henni hefði verið litið í átt að anddyrinu og hún séð mann í jólasveinabúningi greiða Ragnari hnefahögg í andlitið. Ragnar hefði horft til hennar með undrunarsvip, skjögrað lítillega og því næst hnigið niður á gólf. Ásta kvaðst ekki hafa orðið vör við neinn aðdraganda að þeirri árás. Aðspurð sagðist hún ekki minnast þess að hafa skömmu áður stigið dans við Ragnar í anddyrinu, þótt hún þrætti ekki fyrir það.

Júlíana Sigríður Viktorsdóttir bar að hún hefði setið við borð nálægt anddyrinu og verið að ræða við Ástu og fleira fólk þegar hún hefði séð mann í jólasveinabúningi kýla Ragnar eitt högg og hann falla niður á gólf. Að sögn Júlíönu hefði hún ekki séð hvar höggið lenti, en Ásta hefði sprottið samstundis á fætur og rokið fram í anddyri. Aðspurð kvaðst Júlía ekki minnast þess að hafa séð mennina rífast eða takast á fyrir umrætt högg og tók fram að fyrir þann atburð hefði hún verið í samræðum við sessunauta sína og því ekki verið að fylgjast með öðru fólki. Júlía gat þess að hún hefði verið undir áhrifum áfengis um nóttina.

Daníel Þór Gunnarsson bar að hann hefði setið við borð við hlið anddyrisins og snúið að barnum þegar hann hefði séð mann í jólasveinabúningi ganga að barnum og ræða við mann í smástund. Í framhaldi hefði jólasveinninn farið fram að anddyri. Næst hefði Daníel séð hvar jólasveinninn hefði sveiflað hægri hendi og látið hana vaða í átt að Ragnari, sem staðið hefði fyrir framan hann við anddyrið. Daníel kvaðst ekki hafa orðið var við orðaskipti eða stimpingar milli mannanna áður en hönd jólasveinsins hefði farið á loft og tók fram að hann hefði ekki séð hvort og þá hvar ætlað högg hefði komið í Ragnar. Hann hefði hins vegar heyrt öskur frá öðrum hvorum mannanna. Örskömmu síðar hefði Ragnar legið á gólfinu og jólasveinninn horfið út af veitingastaðnum.

Birgir Björnsson bar að hann hefði verið í veitingasalnum, í gættinni rétt fyrir innan anddyri, og Ragnar vinur hans staðið við hlið hans í um eins metra fjarlægð. Þeir hefðu báðir snúið í átt að barnum og ekki verið að talast við þegar Birgir hefði heyrt dynk eða smell, líkt og einhver hefði verið sleginn. Í sömu andrá hefði Birgi verið litið í átt til Ragnars og séð hann hníga niður á gólf. Að sögn Birgis hefði hann verið nokkuð ölvaður þegar þetta gerðist. Hann kvaðst ekki hafa orðið var við neinn aðdraganda að falli Ragnars og ekki hafa veitt ákærða athygli í margnefndum jólasveinabúningi fyrr en einhver hefði kallað: „Náið jólasveininum.“ Í framhaldi hefði Birgir séð ákærða fyrir utan húsið, hlaupið á eftir honum og haldið, uns Andrés Páll félagi Birgis hefði komið að. Þeir hefðu síðan leitt ákærða inn í anddyri. Aðspurður sagðist Birgir muna eftir syni Ragnars í anddyrinu á þeim tímapunkti, en kvaðst ekki minnast þess að til átaka hefði komið milli hans og ákærða. Þó hefði komið til einhverra ryskinga í anddyrinu, Birgir fallið á gólfið og dyravörður skakkað leikinn.

Andrés Páll Hallgrímsson bar að hann hefði staðið við barinn, allsgáður, þegar hann hefði heyrt smell og verið litið í átt að anddyrinu. Ragnar hefði þá legið á gólfinu og hópur fólks safnast í kringum hann. Í framhaldi hefðu hann og Birgir hlaupið út á eftir manni í jólasveinabúningi og fært hann inn í anddyrið. Þar hefði Björn Ingi sonur Ragnars komið til þeirra, öskrað á jólasveininn eitthvað á þá leið: „Hvað varstu að gera, hvað varstu að spá?“ og því næst skallað manninn í ennið. Í kjölfar þessa hefðu orðið einhver læti og Andrés, Birgir og ákærði fallið í eina kös á gólfinu.

Ragnheiður Þorvaldsdóttir bar að hún hefði ekki séð átök eða önnur samskipti milli ákærða og Ragnars í anddyrinu, en verið þar stödd þegar Ragnar lá á gólfinu og í framhaldi séð son hans, öskureiðan, skalla ákærða í andlitið. Hefði mikil þvaga þá verið búin að myndast í anddyrinu og ákærði, Sigurlaug Rósa sambýliskona hans og fleiri fallið í gólfið af þeim sökum. Ragnheiður kvaðst ekki hafa séð áverka í andliti ákærða fyrir atlögu sonarins, en í kjölfar hennar hefði ákærði verið með stóra kúlu á nefinu, sem hún taldi vera afleiðingu af umræddu höggi.

Björn Ingi, sonur Ragnars heitins, bar að hann hefði komið á veitingastaðinn um kl. 02 ásamt unnustu sinni og þau hitt foreldra hans. Kvaðst Björn hafa verið fremur drukkinn. Hann hefði ekki orðið var við samskipti Ragnars og mannsins í jólasveinabúningum, en frétt að faðir hans hefði verið sleginn og því farið fram í anddyri. Ragnar hefði þá legið á gólfinu og nærstaddir verið að reyna að lífga hann við. Að sögn Björns hefði hann heyrt að jólasveinninn hefði slegið Ragnar, hann litið í kringum sig og hvergi séð manninn. Skömmu síðar hefði jólasveinninn gengið inn um útidyrnar, komið aftan að Birni og sagt eitthvað við hann. Kvaðst Björn hafa snúið sér við um leið, spurt „hvað gerðirðu“ og því næst skallað hann fyrirvaralaust í andlitið. Aðspurður bar Björn að allt hefði orðið „svart“ í huga hans eftir þetta og því myndi hann óljóst eftir öðrum atburðum. Hann kvaðst ekki minnast þess að hafa kýlt jólasveininn, kvað einnig ólíklegt að sá hefði kýlt hann og sagðist telja að hann myndi muna eftir slíku hefði það gerst á annað borð.

Pétur Fjalar Baldvinsson bar að hann myndi eftir manni í jólasveinabúningi, sem hefði verið æstur inni á veitingastaðnum umrædda nótt. Seinna hefði Pétur setið á barnum og snúið baki í anddyrið þegar hann hefði heyrt eitthvað gerast fyrir aftan sig. Hann hefði þá farið fram í anddyrið, séð Ragnar á gólfinu og fólk þyrpast í kringum hann. Að sögn Péturs hefði hann ekki orðið var við nein átök í anddyrinu.

Gylfi Viðar Ægisson var í bifreið á leið til Akraness umrædda nótt ásamt vinkonu sinni, en kom við fyrir utan veitingastaðinn svo að hún kæmist á salerni. Gylfi bar að hann hefði lagt þétt upp við útidyr staðarins og setið í bifreiðinni á meðan frúin hefði skroppið inn. Að sögn Gylfa hefði hann síðan fylgst með dyraverði eða öðrum álíka henda út manni í jólasveinabúningi, sem hefði streist á móti. Á hæla hans hefði fylgt stúlka í englabúningi, sem hefði spurt jólasveininn eitthvað á þá leið: „Af hverju gerðir þú þetta?“ og hann svarað í þá veru: „Af því að hann skallaði mig og þá sló ég hann.“ Skömmu síðar hefði frúin komið út og Gylfi ekið á brott.

Sigurlaug Rósa Auðunsdóttir óskaði eftir að bera vitni fyrir dómi. Hún kvað ákærða hafa verið mjög ölvaðan umrædda nótt og bar að hann hefði lent í smávægi legum útistöðum við Róbert vin sinn. Sigurlaug kvaðst ekkert geta borið um samskipti ákærða og Ragnars, en sagðist hafa farið fram í anddyri veitingahússins, eftir að þvaga hefði myndast, og séð son Ragnars skalla ákærða. Í framhaldi hefði dyravörður reynt að henda ákærða út af staðnum, hann streist á móti og Sigurlaug veitt konunni aðstoð við að koma honum út. Þá fyrst hefði hún séð Ragnar á gólfinu. Sigurlaug hefði síðan farið út á eftir ákærða og spurt hann af hverju hann hefði verið að „þessu“. Tók Sigurlaug fram í þessu sambandi að hún hefði ekki vitað til þess að ákærði hefði gert annað af sér en að streitast á móti dyraverðinum. Ákærði hefði svarað: „Af því hann skallaði mig, þá kýldi ég hann.“ Að sögn Sigurlaugar hefði hún ekki skilið umrætt svar, því ákærði hefði aldrei lyft hönd á móti þeim, sem hún hefði séð skalla hann.

VIII.

Í þinghaldi 21. júní 2006 var bókað eftir ákærða að hann viðurkenndi að hafa slegið ókunnan mann inni á veitingastaðnum Ásláki umrædda nótt, en greint sinn hefði hann upplifað árás af hálfu þess manns og brugðist til varnar með því að slá frá sér einu sinni. Ákærði sagðist muna óljóst eftir nefndum atburðum og gaf þá skýringu að hann hefði verið talsvert ölvaður um nóttina.

Við aðalmeðferð málsins kvaðst ákærði ekki treysta sér til að staðfesta ofan greinda bókun og sagðist ekki muna lengur hvort atvik hefðu verið með þeim hætti. Ákærði skýrði annars frá því að hann hefði verið búinn að drekka áfengi frá því um miðjan dag á laugardegi 11. desember 2004 og verið ölvaður þegar farið hefði verið á Áslák um miðnætti. Þar hefði hann drukkið bæði bjór og romm og verið mjög ölvaður þegar leið á nóttina. Sökum þessa myndi hann afar takmarkað eftir samneyti við annað fólk á veitingastaðnum. Hann sagðist þó minnast deilna við félaga sinn, en varla muna eftir að hafa átt samskipti við Ragnar Björnsson eða aðra í anddyri staðarins. Ákærði lýsti þessu nánar þannig að það væri „eins og allt detti út þarna í anddyrinu“ og hann myndi næst eftir sér fyrir utan húsið. Aðspurður kvaðst ákærði ekki muna eftir að hafa slegið Ragnar, en sagðist ekki draga í efa framburð vitna þar að lútandi. Hann hefði sjálfur borið áverka eftir atburði næturinnar, en kvaðst ekki muna hvernig hann hefði hlotið þá. Ákærði kvaðst muna eftir sér á göngustíg nálægt veitingastaðnum, að einhver hefði komið til hans, þeir talast við og orðið samferða að Ásláki, þar sem ákærði hefði verið færður inn í lögreglubifreið. Hins vegar myndi hann ekki eftir að hafa farið aftur inn í anddyri veitingastaðarins. Borinn var undir ákærða sá framburður hans hjá lögreglu 12. desember 2004 að hann hefði verið að ræða við einhvern í anddyrinu þegar hann hefði skyndilega fengið högg á nefið frá ókunnum aðila og hann svarað með því að slá eitt högg til baka. Aðspurður sagðist ákærði ekki minnast þeirra orða og ekki vera með þetta atriði á hreinu, enda hefði hann reynt eftir megni að þurrka út minningar um atburði næturinnar.

IX.

Samkvæmt 1. mgr. 135. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála skulu röksemdir dómara lúta að því hvað teljist sannað og með hverjum hætti. Um sönnun fer annars eftir reglum 45.-48. gr. laganna. Í því sambandi ber að meta skynsamlegan vafa til hagsbóta fyrir ákærða, bæði um atriði er varða sekt hans og önnur, sem telja má honum í óhag. Sönnunarbyrði hvílir á ákæruvaldinu, sbr. 45. gr., en sönnunarmat dómara er frjálst, þó þannig að dómur skal fyrst og fremst reistur á sönnunargögnum, sem færð eru fram við meðferð máls fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 48. gr. Þegar framburður ákærða er virtur heildstætt virðist helst mega ráða að hann muni ekki lengur hvort og þá hver samskipti hann hafi átt við Ragnar Björnsson inni á veitingastaðnum Ásláki umrædda nótt. Hefur ákærði einkum borið fyrir sig mikla ölvun til skýringar á minnisleysi og getur það samrýmst frásögn vitna um ölvunar ástand hans og niðurstöðum alkóhólrannsókna á blóð- og þvagsýnum, sem ákærði lét í té um tveimur klukkustundum eftir handtöku. Óháð ætluðu minnisleysi er lítið hald í frásögn ákærða, enda hefur lýsing hans á atburðum, sem hér máli skipta, verið ærið takmörkuð og hann ekki verið stöðugur í þeim framburði fyrir dómi. Við úrlausn málsins verður því að líta til frásagnar sjónarvotta, skýrslna sérfræðinga um dánarorsök Ragnars og vitnisburðar þeirra fyrir dómi.

Vitnunum Guðmundi Halldóri Halldórssyni, Sigurði Ólafssyni, Sigríði Bjarna dóttur, Ástu Jónsdóttur og Júlíönu Sigríði Viktorsdóttur bar saman um fyrir dómi að þau hefðu verið stödd nálægt anddyri veitingastaðarins og séð ákærða slá Ragnar eitt hnefahögg með þeim afleiðingum að Ragnar hefði hnigið niður á gólf í anddyrinu. Fær þetta stoð í vætti Herdísar Svövu Hjaltadóttur og Daníels Þórs Gunnarssonar, sem báru fyrir dómi að þau hefðu séð hönd ákærða á lofti, þeim virst sem hann hefði slegið til Ragnars og hann örskömmu síðar fallið á gólfið. Er ekkert fram komið í málinu, sem hnekkir frásögn nefndra vitna eða veikir, svo nokkru nemi. Samkvæmt því er hafið yfir allan skynsamlegan vafa að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi að greiða Ragnari heitnum hnefahögg með fyrrgreindum afleiðingum.

Guðmundur bar fyrir dómi að umrætt högg hefði komið á vinstri kjálka og háls Ragnars, Sigríður nefndi vinstri hlið andlits í þessu sambandi, Sigurður gat um vanga og Ásta um andlit eiginmanns síns. Hvað sem líður þessum vitnisburði er sannað, með hliðsjón af krufningarskýrslu Þóru Steffensen réttarmeinafræðings, matsgerð Arons Björnssonar sérfræðings í heila- og taugaskurðlækningum og Elíasar Ólafssonar sérfræðings í taugasjúkdómafræði og samhljóða vitnisburði sérfræðinganna þriggja fyrir dómi, að dánarorsök Ragnars hafi verið högg efst á háls, vinstra megin við kjálkabarð, sem valdið hafi broti í þvertindi (hliðartindi) efsta (fyrsta) hálshryggjarliðarins og rifu á aftari hálsslagæð og sú ákoma leitt til banvænnar blæðingar á milli heila og heilahimna. Ber í þessu sambandi að hafa í huga það samdóma álit sérfræðinganna að ekkert hafi komið fram við skoðun þeirra, sem bendi til þess að aðrir samverkandi þættir, svo sem beinþynning, æðakölkun eða önnur heilsufarsvandamál, hafi stuðlað að andlátinu. Að þessu virtu er fullsannað að ákærði hafi gerst sekur um þá háttsemi, sem honum er gefin að sök í ákæru og þar þykir rétt færð til refsiákvæða.

Refsing og önnur viðurlög.

I.

Ákærði er 27 ára. Samkvæmt sakavottorði hefur hann, frá því hann náði 18 ára aldri, hlotið tíu refsingar fyrir umferðarlagabrot. Skipta hér einkum máli svokölluð sviptingarakstursbrot samkvæmt 1. mgr. 48. gr. umferðarlaga. Þannig var ákærði sektaður 18. maí 1998 fyrir sviptingarakstur, enn 23. febrúar 1999 og hlaut þriggja mánaða fangelsisdóm fyrir ölvunar- og sviptingarakstur 17. október 2000, en hann átti þá að baki fjórar refsingar fyrir ölvunarakstur. Næst var ákærði dæmdur í tveggja mánaða fangelsi 26. mars 2001 fyrir sviptingarakstur og loks í þriggja mánaða fangelsi fyrir sams konar brot með dómi 4. desember 2002. Að virtum þessum sakaferli ætti refsing ákærða fyrir sviptingarakstur 10. september 2005, sem hann hefur verið sakfelldur fyrir samkvæmt ákæru lögreglustjóra 10. október sama ár, ein sér að varða sex mánaða óskilorðsbundnu fangelsi samkvæmt dómvenju.

Við ákvörðun refsingar ber annars að taka mið af þeim hagsmunum, ákærða til refsiþyngingar, sem hann braut gegn og því tjóni, sem hann olli með hinni banvænu líkamsárás, sbr. 1. og 2. töluliður 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sem og þeirri hegðun hans að aka bifreið sviptur ökurétti á meðan líkamsárásarmálinu er ólokið, sbr. 5. töluliður 1. mgr. Á hinn bóginn þykir mega horfa til þess að ákærði var, að því er telja verður, ofurölvi þegar hann veittist að Ragnari heitnum með fyrrgreindum afleiðingum, að fráleitt verður að telja að hann hafi haft vilja til að valda Ragnari meiri háttar líkamstjóni og því síður að bana honum og ósannað er að hann hafi borið ásetning til að slá í háls Ragnars fremur en andlit, sbr. 3., 6. og 7. töluliður 1. mgr. 70. gr. nefndra laga. Að þessu sögðu er óhjákvæmilegt að taka skýrt fram að ölvun ákærða getur aldrei réttlætt framferði hans, en hún gæti horft til skýringar á verknaðinum, sem beindist að manni, sem hann vissi engin deili á og átti ekkert sökótt við þegar þeir mættust fyrsta sinni.

Kemur þá til álita hvort ákærði eigi sér einhverjar málsbætur í því að líkamsárásin hafi verið unnin í áflogum eða átökum milli hans og Ragnars eða hinn látni hafi átt upptök að árásinni með ertingum eða líku, þannig að lækka megi refsingu ákærða af þeim sökum, sbr. 3. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga með áorðnum breytingum. Sem fyrr verður hér lítt stuðst við framburð ákærða, en hann sagði í sinni fyrstu skýrslu um málið, 12. desember 2004, að hann hefði verið að tala við einhvern í anddyri veitingahússins þegar hann hefði skyndilega fengið högg á nefið frá ókunnum þriðja aðila og hann svarað með því að slá eitt högg til baka. Ákærði staðfesti þann framburð fyrir dómara við fyrirtöku gæsluvarðhaldskröfu sama dag, en treysti sér ekki til hins sama við aðalmeðferð málsins. Sú lýsing atburða, ef rétt væri, samrýmist engan veginn frásögn vitna af samskiptum ákærða og Ragnars heitins í eða við anddyrið. Á hinn bóginn ber vitnunum Guðmundi Halldóri Halldórssyni, Herdísi Svövu Hjaltadóttur, Sigurði Ólafssyni og Sigríði Bjarnadóttur saman um að ekkert í fari Ragnars fyrir árásina hafi bent til þess að hann hefði átt upptök að árásinni. Fær sú frásögn stoð í vætti Júlíönu Sigríðar Viktorsdóttur, Daníels Þórs Gunnarssonar og Birgis Björnssonar fyrir dómi. Meta verður vitnisburð Sigurlaugar Rósu Auðunsdóttur sambýliskonu ákærða og Gylfa Viðars Ægissonar í þessu ljósi, en fyrir liggur að þau urðu ekki vör við nein samskipti milli ákærða og Ragnars. Breytir engu í þessu sambandi samhljóða frásögn þeirra um orðaskipti Sigurlaugar og ákærða fyrir utan veitingahúsið, enda óvíst hvenær í atburðarásinni þau orð féllu, þótt ráða megi af vætti Sigurlaugar að hún hefði skömmu áður séð Ragnar liggja á gólfi í anddyrinu og í kjölfarið séð son hans skalla ákærða. Vitnisburður Herdísar, Sigríðar, Daníels, Birgis Björnssonar og Andrésar Páls Halgrímssonar styður eindregið þá ályktun, en vitnunum ber saman um að ákærði hafi horfið út af staðnum í kjölfar árásarinnar á Ragnar, en síðan komið aftur inn í anddyrið, þá lent saman við soninn og í kjölfar þess verið hent út af staðnum.

Samkvæmt framansögðu er það álit dómsins að ekkert það hafi komið fram í málinu, sem réttlætt geti árás ákærða á Ragnar heitinn í skilningi 3. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga. Að því virtu, öðru framansögðu, sem og því hve langt er liðið frá árásinni, því hve óvægna umfjöllun ákærði hefur sannanlega hlotið fyrir atlöguna hjá einstökum fjölmiðlum, þrátt fyrir að sök hans teljist ósönnuð til þessa dags og loks með hliðsjón af 77. gr. hegningarlaganna og dómi Hæstaréttar 23. mars 2006 í máli nr. 508/2005, þykir refsing hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár. Eru engin þau rök fyrir hendi, sem réttlætt geta skilorðsbindingu refsingarinnar að hluta eða í heild, en til frádráttar henni skal koma níu daga gæsluvarðhald, sem ákærði sætti frá 12.-20. desember 2004, sbr. 76. gr. títtnefndra laga.

II.

Ákærða hefur verið dæmt refsiáfall í málinu. Ber því að dæma um framlagðar bótakröfur, sbr. 1., 2. og 4. mgr. 172 gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Kröfuhafar eru Ásta Jónsdóttir, ekkja Ragnars og synir þeirra Jón Davíð, fæddur 1973, Björn Ingi, fæddur 1976 og Jóhann Óskar, fæddur 1988. Þau krefjast hvert um sig 3.000.000 króna miskabóta samkvæmt 2. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, sbr. 13. gr. laga nr. 37/1999, en samkvæmt téðri lagagrein má dæma þann, sem af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi veldur dauða annars manns, til að greiða maka, börnum eða foreldrum miskabætur. Með hliðsjón af hinni alvarlegu og tilefnislausu árás á Ragnar heitinn er skilyrðum laganna fullnægt í máli þessu og telst ákærði samkvæmt því bótaskyldur gagnvart eftirlifandi ekkju og sonum. Engin efni eru til að verða við kröfu ákærða um lækkun miskabóta með vísan til ákvæðis 1. mgr. 24. gr. skaðabótalaganna. Að því virtu og með hliðsjón af aldri sonanna þriggja, sem allir eru fullveðja þykja bætur til Jóns Davíðs og Björns Inga hvors um sig hæfilega ákveðnar 1.000.000 krónur og bætur til Jóhanns Óskar 1.500.000 krónur, en hann er nýlega orðinn 18 ára. Bætur til ekkjunnar þykja hæfilega metnar 2.000.000 króna.

Af hálfu ekkjunnar er einnig krafist 5.107.936 króna í bætur fyrir missi fram færanda og 1.148.650 króna í útfararkostnað, eða samtals 6.256.586 króna. Þá krefst sonurinn Jóhann Óskar 315.134 króna í bætur fyrir missi framfæranda. Eru kröfur ekkjunnar reistar á 12. gr. skaðabótalaga, en samkvæmt henni skal sá, sem skaðabótaábyrgð ber á dauða annars manns, greiða hæfilegan útfararkostnað. Auk þess skal hann greiða þeim sem misst hefur framfæranda bætur fyrir það tjón, sem ætla má að af því leiði fyrir hann, en um frádrátt af slíkum kröfum er vísað til 4. mgr. 5. gr. laganna. Krafa sonarins styðst á hinn bóginn við 14. gr. sömu laga, en samkvæmt því ákvæði skulu bætur til eftirlifandi barns, sem hinum látna var skylt að framfæra, vera jafnháar heildarfjárhæð þeirra barnalífeyrisgreiðslna, sem barnið á rétt á eftir lögum um almannatryggingar frá tjónsdegi til 18 ára aldurs.

Krafan um útfararkostnað er studd viðhlítandi gögnum og hefur fjárhæð hennar verið samþykkt af hálfu ákærða. Verður hann því dæmdur til að greiða ekkjunni þá kröfu með 1.148.650 krónum, enda engin efni til að lækka þá fjárhæð á grundvelli 1. mgr. 24. gr. skaðabótalaganna Ákærði hefur einnig fallist á fjárhæð bóta vegna missis framfæranda, þó þannig að hann telur að við ákvörðun slíkra bóta til ekkjunnar beri að nota 4,05% ávöxtunarkröfu í stað þeirra 4,5%, sem mælt er fyrir um í 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaganna. Þá beri að beita sömu viðmiðun við ákvörðun bótanna til sonarins. Ekki eru fyrir hendi lagarök til að fallast á nefnd sjónarmið ákærða. Ber því samkvæmt framansögðu og með vísan til útreiknings Helga Bjarnasonar tryggingastærðfræðings að dæma ákærða til að greiða ekkjunni 5.107.936 krónur vegna missis framfæranda. Þá bera syninum 315.134 krónur úr hendi ákærða (19 x 16.586 krónur), sbr. 14. gr. skaðabótalaganna. Sem fyrr eru engin efni til lækkunar téðra krafna vegna sjónarmiða 24. gr. sömu laga.

Ekkjan hefur einnig krafist 49.800 króna vegna öflunar útreiknings tryggingastærð fræðingsins og sonurinn Jóhann Óskar 42.500 króna vegna öflunar sálfræðilegrar greinargerðar til stuðnings fyrrnefndri miskabótakröfu sinni. Styðjast þær kröfur við 4. mgr. 172. gr. laga um meðferð einkamála. Krafnanna er ekki getið sérstak lega í framlögðum bótakröfum og því síður tilgreindar með ótvíræðum hætti í ákæru, svo sem áskilið er 171. gr. sömu laga. Ákærði hefur engu síður samþykkt að kröfurnar komist að í málinu og hefur ekki mótmælt fjárhæð þeirra. Verður hann því einnig dæmdur til greiðslu þeirra.

Í ákæru er ekki tekin upp krafa ekkjunnar og sona hennar um bætur vegna lög mannskostnaðar, sbr. 4. mgr. 172. gr. títtnefndra laga, en samkvæmt framlögðum kröfum er farið fram á málskostnað samkvæmt reikningi, en ellegar að mati dómsins. Engin gögn liggja fyrir um fjárhæð lögmannskostnaðar, að frátöldum 150.645 króna reikningi vegna réttargæslu, sem ákæruvaldið telur til sakarkostnaðar. Þá hefur ákærði ekki samþykkt að krafa vegna lögmannsaðstoðar komist að í málinu. Í ljósi þessa og fyrrnefnds áskilnaðar 171. gr. laganna um að bótakröfu skuli tilgreina ótvírætt í ákæru þykir óhjákvæmilegt að vísa nefndri kröfu frá dómi.

Af hálfu ekkju Ragnars og sonarins Jóhanns Óskars er í framlögðum bótakröfum krafist vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga af kröfum um missi framfæranda frá 12. desember 2004 til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu krafnanna, en dráttarvaxta samkvæmt 1. mgr. 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá þeim degi til greiðsludags. Þá krefst ekkjan vaxta af kröfu sinni um útfararkostnað og hún og aðrir bótakrefjendur vaxta af miskabótakröfum samkvæmt 8. gr. laganna um vexti og verðtryggingu frá dánardægri Ragnars til þess dags er mánuður er liðinn frá birtingu krafnanna, en dráttarvaxta samkvæmt framansögðu frá þeim degi til greiðsludags.

Fyrir liggur í málinu að bótakröfurnar voru birtar ákærða 19. maí 2005. Með réttu ættu þær því allar að bera dráttarvexti frá og með 19. júní sama ár, en fyrir þann tíma aðra og lægri vexti í samræmi við kröfugerð fjölskyldunnar. Í ákæru er hins vegar ekki tilgreint hver upphafsdagur vaxtakrafna skuli vera og ekki vísað til vaxta samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga, heldur aðeins gerð krafa um vexti og dráttarvexti samkvæmt lögunum um vexti og verðtryggingu. Hefur ákærði mótmælt þesum annmarka á ákærunni og krafist þess að upphafstími dráttarvaxta verði miðaður við dómsuppsögudag. Í ljósi þeirra mótmæla og enn með vísan til áskilnaðar 171. gr. laganna um meðferð einkamála þykir eigi hjá því komist að fallast á sjónarmið ákærða. Samkvæmt því og með skírskotun til niðurlagsákvæðis 9. gr. vaxtalaganna skulu dæmdar bætur til ekkju Ragnars heitins og sona bera dráttarvexti frá og með dómsuppsögudegi, svo sem nánar greinir í dómsorði.

III.

Samkvæmt greindum málsúrslitum og með vísan til 1. mgr. 165. gr. laga um með ferð opinberra mála ber að dæma ákærða til greiðslu sakarkostnaðar, en til hans teljast óhjákvæmileg útgjöld vegna rannsóknar máls og meðferðar fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 164. gr. laganna. Samkvæmt sundurliðuðu sakarkostnaðaryfirliti nemur áfallinn kostnaður vegna rannsóknar málsins 623.289 krónum, sem telja verður óhjákvæmilegan kostnað í skilningi 1. mgr. 164. gr. Þá telst útlagður matskotnaður að fjárhæð 520.000 krónur óhjákvæmilegur, enda krafðist ákærði sjálfur dómkvaðningar matsmanna. Loks liggur fyrir að búið er að greiða Birni Ólafi Hallgrímssyni hæstaréttarlögmanni, verjanda ákærða á rannsóknarstigi málsins, 512.880 krónur í þóknun ásamt 125.656 króna virðisaukaskatti, eða samtals 638.536 krónur. Telst sá kostnaður einnig til sakarkostnaðar og verður ákærði því dæmdur til að greiða hann. Samkvæmt þessu ber ákærði að greiða 1.781.825 krónur í áfallinn sakarkostnað. Við þá fjárhæð bætast málsvarnarlaun nefnds lögmanns, sem skipaðs verjanda ákærða hér fyrir dómi. Með hliðsjón af eðli og umfangi máls og að teknu tilliti til fjölda þinghalda og tímaskýrslu verjandans þykja máls varnarlaunin hæfilega ákveðin 1.095.600 krónur, sem tiltekin eru í dómsorði að meðtöldum virðisaukaskatti.

Ragnheiður Harðardóttir vararíkissaksóknari sótti málið af hálfu ákæruvaldsins.

Dómari tók við málinu 1. febrúar 2006, en fyrir þann tíma hafði hann engin afskipti af meðferð þess. Óhóflegur dráttur hefur orðið á málsmeðferð fyrir dómi, sem rekja má til öflunar matsgerðar og ekki hefur fengist viðhlítandi skýring á.

DÓMSORÐ:

Ákærði, Loftur Jens Magnússon, sæti fangelsi í tvö ár. Til frádráttar refsingunni komi níu daga gæsluvarðhald, sem ákærði sætti frá 12.-20. desember 2004.

Ákærði greiði eftirtöldum neðangreindar bætur með dráttarvöxtum samkvæmt 9. gr., sbr. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá dómsuppsögu til greiðsludags:

Ástu Jónsdóttur, 8.306.386 krónur, Jóhanni Óskari Ragnarssyni, 1.857.634 krónur, Birni Inga Ragnarssyni, 1.000.000 krónur, og Jóni Davíð Ragnarssyni, 1.000.000 krónur.

Ákærði greiði 2.877.425 krónur í sakarkostnað, þar með talin 1.095.600 króna máls varnarlaun skipaðs verjanda síns, Björns Ólafs Hallgrímssonar hæstaréttarlög manns, vegna verjandastarfa hér fyrir dómi.

Jónas Jóhannsson Rétt endurrit staðfestir, Héraðsdómi Reykjavíkur, 25. september 2006.