Dómstólaleit

Ágreiningur málsaðila laut að lögmæti innheimtu H á farþegagjaldi samkvæmt 2. tölul. 2. mgr. 17. gr. hafnalaga nr. 61/2003 af G ehf. frá 2016 til 2023 og hvort grundvöllur gjaldtökunnar hefði verið í samræmi við ákvæði laganna og reglur um innheimtu þjónustugjalda. Landsréttur vísaði til þess að fjárhæð gjaldsins hefði í fyrstu byggst á samkomulagi stefnda við þriðja aðila sem kvað á um að gjaldið skyldi ákvarðast í tilteknu hlutfalli við tekjur viðkomandi vegna hvalaskoðunar. Taldi Landsréttur að slík tilhögun hefði ekki átt sér stoð í lögum og hefði stangast á við meginreglur laga um töku þjónustugjalda, þar sem krafist væri samhengis milli gjaldtöku og veittrar þjónustu. H bar því við að síðar hefði fjárhæð gjaldtöku af G ehf. tekið mið af því að umfang tengt hvalaskoðun næmi tilgreindu hlutfalli af heildarrekstrarkostnaði hafnarinnar. Landsréttur vísaði til þess að í hafnalögum væri í engu vikið að því að heimilt væri að haga gjaldtöku með þeim hætti. Þvert á móti væri þar miðað við að hvert gjald stæði undir tilteknum kostnaðarliðum sem lýst væri í 17. gr. laganna. Hefði H ekki rennt nægum stoðum undir málatilbúnað sinn um að gjaldtakan hefði á þessum tíma samrýmst ákvæðinu. Að þeirri niðurstöðu fenginni taldi Landsréttur að taka bæri til greina endurgreiðslukröfu áfrýjanda. Taldi Landsréttur að krafa áfrýjanda hefði ekki verið fyrnd, enda hefði áfrýjandi haft hluta hennar uppi sem skuldajafnaðarkröfu í fyrra dómsmáli milli aðila, og höfðað mál þetta innan sex mánaða frá því að því máli lyktaði, og hinn hluti kröfunnar hefði einnig verið ófyrndur þegar mál þetta var höfðað. Var aðalkrafa áfrýjanda því tekin til greina og aðalstefnda gert að greiða honum málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

H er í eigu N og annast rekstur hafna á Húsavík, Kópaskeri og Raufarhöfn og innheimtir gjöld samkvæmt gjaldskrám sem sjóðurinn setur. H gaf út reikninga til G ehf., sem rekur ferðaþjónustu með hvalaskoðun að meginstarfsemi, vegna farþegagjalda á árunum 2008 til 2019. Ágreiningur reis milli aðila um greiðslu gjaldanna og höfðaði H mál á hendur G ehf. Héraðsdómur féllst á það með G ehf. að málið lyti að kröfum H vegna ógreiddra reikninga vegna áranna 2008, 2010 og 2015. Kröfur vegna áranna 2008 og 2010 voru taldar fyrndar þegar málið var höfðað og sýknaði héraðsdómur G ehf. því af aðalkröfu H en dæmdi G ehf. til greiðslu á reikningi vegna ársins 2015 í samræmi við varakröfu H. Landsréttur tók til skoðunar hvort H hefði haft aðildarhæfi. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt 13. gr. hafnalaga nr. 61/2003 skyldi höfn í eigu sveitarfélags sem hefur sérstaka hafnarstjórn rekin sem opinbert fyrirtæki. Þá lægi fyrir að rekstri og efnahag hafnar skyldi haldið aðgreindum og tekjum og eignum hennar eingöngu varið í þágu hafnarinnar samkvæmt 16. gr. hafnalaga. Samkvæmt þessu yrði að leggja til grundvallar að H væri sjálfstæður lögaðili sem annaðist rekstur hafna í eigu sveitarfélagsins N í samræmi við hafnalög og gæti því borið skyldur og átt réttindi samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Fyrir Landsrétti var einungis til úrlausnar krafa N, sem tekið hafði við aðild málsins af H, samkvæmt reikningi vegna ársins 2015. Deildu aðilar um það hvort krafa N vegna farþegagjalda á árinu 2015 hefði verið fyrnd þegar málið var höfðað 29. desember 2019. Í dómi Landsréttar kom fram að miða yrði við að fyrningarfrestur á kröfu N vegna farþegagjalda hefði byrjað að líða strax í kjölfar mánaðarlegs skilafrests á upplýsingum um farþegafjölda samkvæmt 22. gr. gjaldskrár H. Allar kröfur N vegna farþegagjalda fyrir fyrstu 11 mánuði ársins 2015 hafi því verið fyrndar er málið var höfðað. Þá lægju engar upplýsingar fyrir um það í málinu að G ehf. hefði flutt farþega í desember 2015 og í reikningnum væri enga sundurgreiningu að finna á farþegafjölda eftir mánuðum. Var G ehf. því sýknaður af kröfum N.