Dómstólaleit

Á kvaðst hafa orðið fyrir líkamsárás aðfaranótt 7. ágúst 1999 í Ingólfsstræti í Reykjavík. Fallist var á með héraðsdómi að ekki hefðu verið færðar að því sönnur að tjón Á umrædda nótt hafi leitt af broti á almennum hegningarlögum. Voru því ekki talin skilyrði fyrir bótaábyrgð ríkisins samkvæmt lögum nr. 69/1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota.

H hafði í starfi sínu sem dyravörður á hóteli lent í ryskingum við F, ölvaðan mann sem H hugðist vísa af hótelinu, og hlotið tjón af. H höfðaði mál á hendur íslenska ríkinu til greiðslu bóta samkvæmt lögum nr. 69/1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota. Var ekki dregið í efa að sú ákvörðun H, að vísa F af hótelinu, hafi verið réttmæt. Eins og atvikið bar að var ekki hægt að fallast á að um líkamsárás F hafi verið að ræða í skilningi 217. eða 218. gr. almennra hegningarlaga. Hins vegar varð að líta svo á, eins og framferði og athöfnum F var háttað, að H hafi mátt búast við því að hann léti ekki af þeim eignaspjöllum sem hann hafði þegar valdið. Var því á það fallist að H hafi, þegar hann varð fyrir tjóni, verið að afstýra refsiverðri háttsemi F og ætti því rétt á bótum úr ríkissjóði samkvæmt fyrrnefndum lögum. Þá var talið að umsókn H um bætur vegna tjónsins hafi borist innan þess frests sem settur var með bráðabirgðaákvæði laganna.

A höfðu verið dæmdar miskabætur í opinberu máli þar sem ákærði hafði verið sakfelldur fyrir að hafa margoft framið kynferðisbrot gegn A á tilteknu tímabili. Þar sem bótanefnd samkvæmt lögum nr. 69/1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota féllst ekki á að greiða henni nema hluta hámarksbóta samkvæmt lögunum höfðaði hún mál á hendur íslenska ríkinu og bótanefndinni til heimtu þeirrar fjárhæðar sem á vantaði til að ná hámarksfjárhæðinni samkvæmt lögunum jafnframt sem hún krafðist að úrskurður nefndarinnar yrði felldur úr gildi. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að íslenska ríkið, með dómsmálaráðherra í fyrirsvari, færi með aðild að þeim kröfum sem lúta að framkvæmd laga nr. 69/1995. Hefði því ekki verið þörf á að stefna bótanefndinni til sjálfstæðrar málsaðildar við hlið þess. Auk þess hefði A ekki sýnt fram á að hún hefði hagsmuni af því að lögum, að jafnframt úrlausn um greiðslukröfu hennar, yrði leyst sérstaklega úr kröfunni um að fella úrskurð nefndarinnar úr gildi. Var þessum kröfum því vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi. Þá þótti verða að skýra 1. gr. laga nr. 69/1995 þannig að slík framhaldandi röð brota sem um hefði verið að ræða í umræddu sakamáli teldust eitt brot í skilningi laganna. Væri þá nægilegt að broti hefði lokið innan þeirra tímamarka sem lögin miðuðu við til þess að allt tjónið fengist bætt samkvæmt lögunum. Var krafa A því tekin til greina.