Dómstólaleit

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Ásgerður Ragnarsdóttir, Eiríkur Jónsson og Jón Höskuldsson kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 29. maí 2026 sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum sama dag. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 26. maí 2026 í málinu nr. R-[…]/2026 þar sem sóknaraðila var veitt heimild til að rannsaka efnisinnihald farsíma og fartölvu sem lögregla lagði hald á. Kæruheimild er í g- og i-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
2. Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.
3. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Niðurstaða

1. Í dómaframkvæmd hefur 1. mgr. 70. gr. og 1. mgr. 84. gr. laga nr. 88/2008 verið beitt með lögjöfnun um þau tilvik þegar lögregla hyggst rannsaka efnisinnihald raftækja. Þarf þannig úrskurð dómara til slíkrar rannsóknar, fáist samþykki ekki, auk þess sem rannsóknin þarf að lúta að broti sem varðað getur fangelsisrefsingu að lögum. Þá er skilyrði að ástæða sé til að ætla að upplýsingar, sem skipt geta miklu fyrir rannsókn málsins, fáist með þessum hætti, sbr. 1. mgr. 83. gr. laganna.
2. Sóknaraðili hefur til rannsóknar ætluð kynferðisbrot varnaraðila gegn stjúpdóttur sinni og eru brotin talin varða við 194. gr. og 1. mgr. 202 gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við húsleit hjá varnaraðila var lagt hald á farsíma og fartölvu og telur sóknaraðili brýnt að rannsaka efnisinnihald þeirra. Að virtum gögnum málsins þykir ástæða til að ætla að upplýsingar sem skipt geta miklu fyrir rannsókn málsins fáist með umbeðinni rannsóknaraðgerð. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Úrskurður Héraðsdóms Norðurlands eystra 26. maí 2026

Mál þetta var þingfest og tekið til úrskurðar 26. maí 2026. Sóknaraðili er Lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra. Varnaraðili er X, kt. […].

Dómkröfur

Þess er krafist að Héraðsdómur Norðurlands eystra úrskurði að lögreglustjóranum á Norðurlandi eystra sé heimil rannsókn á rafrænu efnisinnihaldi eftirfarandi muna: Iphone snjallsíma, svartur, munur í munaskrá lögreglu nr. […], og fartölvu af gerðinni Apple, munur í munaskrá lögreglu nr. […], sem lögregla fann í fórum X kt. […], á heimili hans að […] og haldlagði við húsleit á heimili hans þann 28. apríl 2026. Þess er krafist að heimildin nái til leitar, skoðunar og afritunar á þeim rafrænu gögnum sem hinir haldlögðu munir kunna að geyma og þeim skýjaþjónustum sem hafa verið notaðar með símanum hvort sem um er að ræða samfélagsmiðla, samskiptaforrit, tölvupósta eða gagnageymslur.

Málsatvik

Í greinargerð sóknaraðila er atvikum lýst svo: "Í apríl á þessu ári hófst rannsókn lögreglu vegna meints kynferðisbrots sakbornings gegn stjúpdóttur hans A, kt. […], sem er í dag […] ára. Rannsóknin hófst þegar nafnlaus tilkynning barst til barnaverndar sem tók brotaþola af heimilinu og upplýsti lögreglu um málið. Brotaþoli hefur sagt frá meintum brotum á þá leið að meint brot sakbornings gegn henni hafi hafist þegar hún var […] til […] ára. Hann hafi fyrst haft við hana samfarir þegar hún var […] eða […] ára. Brotaþoli segir að sakborningur hafi eitt skipti gefið sér áfengi þannig að hún man ekki eftir einu kvöldi, en þá hafi hún vaknað í herbergi sakbornings. Brotaþoli segir öll tilvikin hafi gerst þegar móðir hennar og [hálfsystkini] voru ekki heima. Brotaþoli segir að sakborningur hafi sýnt henni klámefni af fólki að stunda kynlíf, þar sem leikararnir þóttust vera með stjúptengsl. Brotaþoli sagði að sakborningur hefði sýnt henni þetta efni til að sannfæra hana um að þessar athafnir hans væru í lagi þar sem þau væru ekki með blóðtengsl. Á heimilinu eru eftirlitsmyndavélar samkvæmt frásögn brotaþola og sakborningur er með stjórnandaaðgang (admin) að þeim. Brotaþoli mun hafa slökkt á eftirlitsmyndavélunum þegar meint brot á að hafa átt sér stað. Móðir brotaþola er með skoðunaraðgang að myndavélunum."

Lagarök

Í greinargerð er krafa sóknaraðila rökstudd þannig: "Tilgangurinn með því að rannsaka gögn úr farsíma og fartölvu sakbornings er að sannreyna frásagnir brotaþola og sakbornings. Brotaþoli segir að sakborningur hafi sýnt sér klámefni með tilteknu efnisinnihaldi og hann hafi stjórnað eftirlitsmyndavélunum með tilteknum hætti. Lögreglan í rannsóknartilgangi vill skoða vafrasögu sakbornings og appið eða það sem sakborningur notar til að stjórna myndavélunum. Sakborningur var spurður um heimild fyrir þessari rannsókn strax og húsleitin var gerð og tækin voru haldlögð. Það var rækilega útskýrt fyrir honum hver tilgangur rannsóknarinnar var og að upplýsingar sem fengjust með þessari rannsókn gætu verið honum og hans frásögn til hagsbóta. Hann var strax mótfallinn rannsókn á tækjunum. Það var aftur haft samband við hann í gegnum verjanda hans í síðustu viku. Afstaða hans hafði ekki tekið neinum breytingum."

Niðurstaða

Samkvæmt 1. mgr. 70. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála má leggja hald á bréf, skeyti, símbréf, tölvubréf eða aðrar sendingar sem eru í vörslum fjarskiptafyrirtækis, enda sé það gert vegna rannsóknar út af broti sem varðað getur fangelsisrefsingu að lögum. Skal rannsókn á efni slíkra sendinga einungis fara fram samkvæmt úrskurði dómara. Samkvæmt 1. mgr. 84. gr. sömu laga þarf úrskurð dómara til þeirra aðgerða sem taldar eru upp í 80.-82. gr. sömu laga. Þá er það skilyrði fyrir aðgerð að ástæða sé til að ætla að upplýsingar sem skipt geta miklu máli fyrir rannsókn máls fáist með aðgerðinni, sbr. 1. mgr. 83. gr. laganna. Hefur ákvæðum 1. mgr. 70. gr. og 1. mgr. 84. gr. í dómaframkvæmd verið beitt með lögjöfnun um heimild til rannsóknar á rafrænu innihaldi síma og tölva. Með vísan til rannsóknargagna er fallist á að rökstuddur grunur sé um að varnaraðili hafi gerst sekur um alvarleg brot gegn stjúpdóttur sinni. Varða þau brot fangelsisrefsingu. Af hálfu varnaraðila er m.a. byggt á því að krafa sóknaraðila sé of víðtæk, ekki þurfi að afrita og skoða allt innihaldi umræddra raftækja til að afla þeirra gagna sem sóknaraðili telur ástæðu til að rannsaka. Af lögum nr. 88/2008 leiðir að þær rannsóknaraðgerðir sem þau taka til eru að jafnaði bundnar við rannsókn lögreglu sem hefst vegna vitneskju eða gruns um að refsivert brot hafi verið framið, sbr. 2. mgr. 52. gr. laganna. Heimildir lögreglu til rannsóknar eru þannig að meginstefnu til bundnar við það mál sem er til rannsóknar hverju sinni. Jafnframt leiðir af lögum að lögreglu ber að gæta meðalhófs við slíka rannsókn, sbr. 3. mgr. 53. gr. laga nr. 88/2008 og 2. mgr. 13. gr. lögreglulaga nr. 90/1996, sbr. einnig til hliðsjónar úrskurð Landsréttar 24. janúar 2025 í máli nr. 61/2025. Með vísan til framangreinds, og alvarleika þeirra brota sem til rannsóknar eru, verður fallist á að þær upplýsingar sem lögregla hyggst afla með umræddum rannsóknaraðgerðum geti skipt miklu fyrir rannsókn málsins og að uppfyllt séu skilyrði fyrir því að heimila sóknaraðila rannsókn á efnisinnihaldi umræddra raftækja, svo sem krafist er. Arnbjörg Sigurðardóttir héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð

Sóknaraðila, lögreglustjóranum á Norðurlandi eystra, er heimil rannsókn á rafrænu efnisinnihaldi eftirfarandi muna: svarts Iphone snjallsíma nr. […] í munaskrá lögreglu og Apple fartölvu nr. […] í munaskrá lögreglu, sem lögregla fann í fórum varnaraðila, X kt. […], á heimili hans að […] og haldlagði við húsleit þar þann 28. apríl 2026. Heimildin nær til leitar, skoðunar og afritunar á þeim rafrænu gögnum sem hinir haldlögðu munir kunna að geyma og þeim skýjaþjónustum sem hafa verið notaðar með þeim hvort sem um er að ræða samfélagsmiðla, samskiptaforrit, tölvupósta eða gagnageymslur.