Dómstólaleit

Dómur

Mál þetta, sem dómtekið var 17. janúar sl., er höfðað með ákæru, útgefinni af lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu 12. september 2023, á hendur Agli Darra Makan Þorvaldssyni, kt. [...], [...] í Reykjavík, fyrir „líkamsárás, með því að hafa aðfaranótt sunnudagsins 10. apríl 2022 utandyra við [...] í Reykjavík veist með ofbeldi að A, kt. [...], með því að sparka í andlitið vinstra megin á honum, allt með þeim afleiðingum að A féll í götuna og hlaut brot á neðri kjálka vinstra megin, mar og yfirborðsáverka á augnsvæði, andliti, hálsi og hendi. Telst þetta varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Í málinu gerir Guðmundur Sæmundsson lögmaður fyrir hönd A, kt. [...], kröfu um skaða- og miskabætur úr hendi ákærða, Egils Darra Makan Þorvaldssonar, kt. [...], að fjárhæð kr. 1.737.669,- með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af kr. 1.482.669,- frá 10. 04. 2022 til 25.02. 2023, en með dráttavöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr. sömu laga, frá þeim degi til greiðsludags. Þá er gerð krafa um 4,5% ársvexti af kr. 255.000,- frá 10.04.2022 til 25.02.2023, en með dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001, frá þeim degi til greiðsludags. Einnig er gerð krafa um kærði verði dæmdur til að greiða lögmannskostnað brotaþola samkvæmt framlögðum málskostnaðarreikningi eða mati dómsins og að teknu tilliti til skyldu brotaþola til greiðslu virðisaukaskatts af málflutningsþóknun, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.“

Verjandi ákærða krefst þess að ákærði verði sýknaður en til vara að honum verði ekki gerð refsing og til þrautavara að honum verði dæmd vægasta refsing er lög leyfa sem öll verði skilorðsbundin. Hann krefst einnig frávísunar bótakröfu en til vara verulegrar lækkunar hennar. Þá krefst hann hæfilegra málsvarnarlauna sem greiðist úr ríkissjóði.

Málsatvik

Lögreglumenn voru við eftirlit í miðbæ Reykjavíkur þegar vegfarendur gáfu sig á tal við þá og sögðu menn vera að slást fyrir framan veitingastaðinn [...] í [...]. Þar sáu lögreglumenn tvo menn með ógnandi tilburði og gengu á milli þeirra. Annar mannanna, sem reyndist vera ákærði, hljóp burt en lögreglumenn á lögreglubifreið náðu tali af honum neðar í [...]. Viðurkenndi hann að hafa lent í slagsmálum. Rætt var við hinn manninn, sem reyndist vera brotaþoli. Hann var með áverka í andliti og sagði ákærða hafa veist að sér. Brotaþoli var erfiður í samskiptum við lögreglu á vettvangi, afþakkaði aðstoð og gat ekki gefið upp hvort að hann hygðist leggja fram kæru eða ekki. Af þeim sökum var látið nægja að taka niður upplýsingar um ákærða og honum sleppt. Brotaþola snerist síðan hugur, vildi aðstoð lögreglu og sagðist myndu kæra. Brotaþoli var fluttur með sjúkrabifreið á bráðamóttöku. Þegar lögreglumenn komu á lögreglustöð til að skrásetja málið í lögreglukerfið sáu þeir atvikið úr miðbænum í öryggismyndavélum. Samkvæmt skýrslu lögreglu mátti þar sjá hvar ákærði veittist að öðrum og var með ógnandi tilburði.

Þann 9. maí 2022 mætti brotaþoli á lögreglustöð og lagði fram kæru á hendur ákærða. Hann lýsti því að hann hefði verið staddur úti á götu á milli skemmtistaðanna [...] og [...], eftir að hafa verið inni á [...], þegar hann hefði lent í því að ráðist hefði verið á hann, brotinn á honum kjálkinn og tennur. Hann kvað vin sinn hafa rekið öxlina í ákærða inni á staðnum og einhver leiðindi hefðu komið upp milli þeirra tveggja. Eftir að hann hefði farið út hefði ákærði stokkið yfir grindverk og allt í einu staðið fyrir framan hann. Því næst hefði ákærði sparkað í höfuðið á honum. Brotaþoli taldi að þetta hefði verið meira en eitt spark og einnig hefðu verið einhver högg. Hann ætti þó erfitt með að lýsa höggunum, en þetta hefði gerst hratt og hann hefði verið undir áhrifum áfengis. Sér hefði fundist sem ákærði kynni að sparka eins og hann hefði æft einhverjar bardagaíþróttir. Brotaþoli kvaðst ekki hafa þekkt ákærða áður og ekki hafa vitað hvað honum gengi til. Hann hefði þó heyrt hann segja við vin sinn: „ Félagi þinn er svo æstur.“ Brotaþoli kvaðst hafa farið á bráðamóttöku og í ljós hefði komið að hann var kjálkabrotinn og tennur hefðu losnað.

Í vottorði B, sérfræðilæknis á slysa- og bráðadeild, dags. 12. júní 2022, kemur fram að brotaþoli hafi komið á bráðamóttöku kl. 2:46 þann 10. apríl 2022 vegna áverka sem hann hefði hlotið skömmu áður. Brotaþoli hafi verið bólginn á kjálka og talið sig vera kjálkabrotinn. Hann hafi verið skoðaður stuttlega og talin hafi verið ástæða til að taka af honum sneiðmynd. Brotaþoli hafi þó ekki viljað bíða eftir myndatökunni en verið hvattur til að leita aftur til læknis og láta skoða sig. Ljósmyndir hafi verið teknar af áverkunum. Brotaþoli hafi verið með mynstrað far, húðmar og einnig dýpra mar og bólgu utanvert yfir vinstra augnloki sem náð hafi eftir enninu ofan við augnlokið inn að miðlínu. Þar hafi verið yfirborðsrispa. Á ljósmyndum sjáist að farið sé mynstrað og gæti mögulega verið eftir skósóla eða spark. Á bæði efra og neðra augnloki og í augnkróknum hafi verið yfirborðsmar og einnig dýpra mar og bólga. Yfirborðsrispur hafi verið á hálsi utanvert vinstra megin, eymsli við þreifingu yfir vinstri kjálka, þreifieymsli þar og verkir við bit en brotaþoli hafi þó getað bitið saman. Þreifieymsli og væg bólga hafi verið yfir hægri úlnlið og yfirborðsskrámur á báðum handarbökum. Klínískt hafi brotaþoli getað verið kjálkabrotinn en hann hafi farið áður en skoðun og rannsóknum hafi verið lokið.

Rúmum sólarhring síðar hafi ákærði leitað á heilsugæslu og þá verið sendur í sneiðmynd sem hafi sýnt brot í neðri kjálka vinstra megin. Í framhaldi hafi honum verið vísað aftur á slysadeild þar sem hann hafi verið skoðaður og fengin ráðgjöf sérfræðilækna. Brotið hafi verið talið stöðugt og því ekki ástæða til að gera aðgerð.

Það var niðurstaða læknisins að mar og yfirborðsáverkar ættu að jafna sig á 10 dögum til hálfum mánuði. Kjálkabrotið greri á 4‒6 vikum. Hugsanlegar afleiðingar gætu orðið bitskekkja og viðvarandi verkir í kjálkalið. Meðferð og eftirlit kjálkabrots hefði verið í höndum kjálkaskurðlæknis en brotaþoli hefði ekki komið aftur á slysadeild vegna áverkans.

Framburður ákærða og vitna fyrir dómi Ákærði kvaðst hafa verið á skemmtistað þar sem hann hefði drukkið 2‒3 bjóra. Hann hefði lent í stympingum við brotaþola og tvo vini hans inni á staðnum en talið það hafa endað og við svo búið farið út. Það næsta sem hann hefði vitað væri að brotaþoli hefði kýlt hann í andlitið og lagst ofan á hann. Brotaþoli hefði verið mjög ölvaður. Ákærði hefði náð að losa sig með því að sparka frá sér út í loftið og síðan farið burt. Hann kvaðst ekki hafa orðið þess var að spörk hans hefðu lent á neinum eða að nokkur hefði meitt sig. Lögregla hefði haft afskipti af honum skömmu síðar en sér hefði ekki verið sagt af hverju. Ákærði kvaðst hafa verið með smávægilega áverka í andliti eftir átökin en hann hefði ekki leitað til læknis. Á þessum tíma hefði hann æft knattspyrnu en ekki verið í neinum bardagaíþróttum.

Brotaþolinn A kvaðst hafa farið í bæinn ásamt félaga sínum, C. Þeir hefðu drukkið áfengi og farið inn á skemmtistaðinn [...]. Þar hefði félagi hans átt í orðaskiptum við ákærða, en ekkert meira hefði gerst. Þegar þeir hefðu verið komnir út af staðnum hefði ákærði stokkið yfir grindverk við röð inn á staðinn og skyndilega staðið fyrir framan hann. Þar hefði ákærði tekið hringspörk og sparkað í andlit hans. Brotaþoli kvaðst hafa vankast við höggið og taldi að hann hefði fallið í jörðina. Áverkar á höndum hans hefðu verið rispur eftir það. Hann og félagi hans hefðu síðan haldið ákærða niðri en svo sleppt honum. Ákærði hefði þá aftur orðið „kolvitlaus“, sparkað og lamið frá sér og reynt að ráðast á hann aftur. Brotaþoli kvaðst sjálfur ekki hafa slegið ákærða. Ákærði hefði síðan farið en lögreglumenn hefðu komið skömmu síðar og náð að stöðva ákærða en sleppt honum aftur. Brotaþoli hefði sjálfur farið á slysadeild með sjúkrabíl. Hann hefði upphaflega ekki viljað fara með sjúkrabílnum en skipt um skoðun enda fundið að hann væri brotinn. Í ljós hefði komið við skoðun að hann hefði verið kjálkabrotinn. Hann hefði hefði þó ekki þurft að fara í aðgerð og ekki hefði þurft að víra hann saman. Hann hefði þurft að vera á fljótandi fæði í mánuð en hefði nú að mestu leyti náð sér. Enn brakaði í kjálkanum báðum megin ef hann opnaði munninn mikið.

Vitnið C, vinur brotaþola, kvað þá tvo hafa verið úti að skemmta sér og verið búnir að drekka nokkuð mikið. Þeir hefðu farið á [...] en þar hefði hann rekist saman við ákærða og upp hefði komið ágreiningur á milli þeirra. Ákærði hefði verið færður út en hefði beðið eftir honum fyrir utan. Vitnið hefði sagt við ákærða að hann væri of drukkinn til að standa í veseni og ákærði hefði fallist á það. Brotaþoli hefði einnig átt í orðaskaki við ákærða á leiðinni út og það hefði endað með því að ákærði hefði stokkið yfir kaðal og ráðist á brotaþola. Vitnið hefði séð hvar ákærði hefði sparkað í brotaþola með hringsparki og sparkið hefði lent í brotaþola. Hann kvaðst ekki vera viss um hvort brotaþoli hefði fallið í jörðina. Brotaþoli hefði reynt að verja sig og beðið um hjálp. Vitnið hefði komið honum til aðstoðar og þeir hefðu náð ákærða niður og beðið hann að róa sig en mikil læti hefðu verið í honum. Þeir hefðu ekki slegið ákærða, en mögulega hefði brotaþoli þó gert það við að verja sjálfan sig. Þeir hefðu síðan sleppt ákærða, en hann hefði þá haldið áfram og veist að þeim aftur. Síðan hefði lögreglan komið. Brotaþoli hefði haldið um kjálkann eftir átökin. Kjálkinn á honum hefði legið niðri og hann hefði talað öðruvísi.

Vitnið B, sérfræðilæknir á slysadeild, skoðaði brotaþola á slysadeild. Hann kvað brotaþola hafa greint frá því strax í upphafi að hann hefði fengið spark í andlitið en rangt væri það sem kæmi fram í vottorði um það. Brotaþoli hefði verið með sár á augnloki, auga og kjálka, húðmar og bólgu og mar á augabrún sem gæti samræmst því að vera eftir skósóla. Áverkarnir gætu samræmst því að vera eftir spark. Brotaþola hefði verið ráðlagt að fara í sneiðmynd af höfði og kjálka en hann hefði ekki viljað bíða eftir myndatökunni. Heimilislæknir hefði sent hann í sneiðmyndatöku og þar hefði grunur um kjálkabrot verið staðfestur. Brotaþoli hefði verið skoðaður af kjálkaskurðlækni. Hann hefði verið með sprungu í kjálkanum. Brotið hefði verið ótilfært og því hefði ekki verið talin ástæða til aðgerðar. Spurður um áverka á höndum brotaþola, sem teknar hefðu verið myndir af, kvað vitnið erfitt að fullyrða um að þetta væri eftir átök. Þetta væru skrámur sem væru hvorki dæmigerðar fyrir að slá eða fyrir að lenda í jörðinni.

Lögreglumaður nr. D greindi frá því að hann hefði verið í eftirliti á leið niður [...] er einhver hefði bent á menn í áflogum fyrir utan [...] og [...]. Ákærði hefði farið niður [...] en vitnið hefði rætt við brotaþola. Brotaþoli hefði verið ölvaður og með áverka eða hrufl í andliti og félagi hans hefði verið með honum. Brotaþoli hefði ekki verið samvinnuþýður en hefði þó rætt við lögreglumennina. Hann hefði upphaflega ekki viljað aðstoð en þegar honum hefði runnið mesta reiðin hefði verið kallað á sjúkrabíl fyrir hann. Vísað hefði verið á ákærða og aðrir lögreglumenn hefðu stöðvað hann. Ákærði hefði viðurkennt að hafa átt í útistöðum við mann en látið hefði verið nægja að taka niður upplýsingar um hann, þar sem engar kröfur eða kæra hefðu verið frá brotaþola, og ákærði hefði því fengið að fara. Þegar vitnið hefði komið aftur upp á lögreglustöð hefði hann séð atvikið á upptökum úr öryggismyndavélum úr miðbænum. Þar hefði ákærði sést í slagsmálum. Hann hefði verið ágengur og veitt einhver hnefahögg, en vitnið kvaðst ekki muna vel hvernig átökin hefðu verið og treysti sér ekki til að fullyrða um spark. Hann vissi ekki hvers vegna upptökurnar hefðu ekki verið vistaðar eða hvað þær geymdust lengi.

Lögreglumaður nr. E kvaðst lítið muna eftir atvikum þar sem hann væri reglulega á vakt í miðbænum. Atvikið hefði gerst við skemmtistaðinn [...] í Covid en hann myndi ekki við hvern hann hefði talað á staðnum heldur vísaði í skýrslu um málið.

Niðurstaða

Ákærða er gefin að sök líkamsárás með því að hafa veist með ofbeldi að brotaþola, með því að sparka í andlitið á honum vinstra megin með þeim afleiðingum að brotaþoli féll í götuna og hlaut nokkra áverka, m.a. brot á neðri kjálka. Ákærði neitar sök. Hann gengst við því að hafa lent í átökum við brotaþola en lýsir þeim þannig að hann hafi fengið högg frá brotaþola sem hafi síðan lagst ofan á hann. Hann hafi losað sig með því að sparka út í loftið en ekki talið spörkin lenda í neinum.

Brotaþoli lýsti því hins vegar bæði fyrir lögreglu og fyrir dóminum að ákærði hefði skyndilega birst fyrir framan hann og sparkað í andlitið á honum með hringsparki þannig að hann hefði fallið í jörðina. Hann hefði haldið ákærða niðri eftir sparkið með aðstoð félaga síns.

Eitt vitni kom fyrir dóminn sem varð vitni að atvikinu; félagi ákærða. Hann staðfesti að hafa séð ákærða sparka í andlit brotaþola en var ekki viss um hvort hann hefði fallið í jörðina. Þá lýsti hann því að hafa aðstoðað brotaþola við að stöðva ákærða.

Fyrir liggur að atvikið sást á öryggismyndavélum í miðbænum en einhverra hluta vegna varðveitti lögregla ekki upptökuna. Verður það að teljast ámælisvert. Hefðu upptökurnar legið fyrir hefði verið hægt að bera þær undir ákærða og brotaþola. Engu að síður liggur fyrir í skýrslu lögreglu sú lýsing á atvikinu að ákærði hafi þar sést veitast að öðrum og vera með ógnandi tilburði.

Fyrir liggur að brotaþoli hlaut alvarlegan áverka. Félagi hans lýsti því að hafa séð hann taka um kjálkann og tala undarlega. Þá sáu lögreglumenn áverka í andliti hans. Í vottorði læknis á slysa- og bráðadeild Landspítala er áverkunum lýst og fram kemur að ákærði var m.a. kjálkabrotinn. Myndir af áverkunum fylgja vottorðinu. Þá kom fram í vætti læknis fyrir dómi að áverkarnir gætu samræmst því að brotaþola hefði verið veitt spark í andlitið. Með öllu framangreindu er sannað að ákærði sparkaði í andlit brotaþola.

Ákærði kvaðst fyrir dóminum hafa verið með smávægilega áverka eftir átökin en hann hefði ekki leitað læknis. Ekki er að finna neinar lýsingar á áverkum á honum í skýrslu lögreglu. Lýsing hans á atvikum er ekki studd neinum gögnum og er ekki í samræmi við það sem fram kemur í lögregluskýrslu um hvað sést hafi í öryggismyndavélum, þrátt fyrir að sú lýsing sé ekki nákvæm. Fyrir liggur hins vegar að brotaþoli hlaut alvarlega áverka, en ekki var að finna á honum áverka sem benda til þess að hann hafi veist að öðrum. Þá eru lýsingar ákærða fyrir dóminum ekki fyllilega í samræmi við framburð hans hjá lögreglu þar sem hann greindi frá því að hafa verið kýldur, fundist hann þurfa að verja sig og tekið eitt spark út í loftið, sem hann myndi ekki hvert hefði farið, en hann hefði síðan farið burt. Með hliðsjón af öllu framangreindu verður ekki talið að 12. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 geti átt við í málinu, en við mat á því verður jafnframt að líta til þeirrar aðferðar sem ákærði beitti og þess að atvikið átti sér stað úti á götu í miðbæ Reykjavíkur þar sem fleira fólk var að finna og auðvelt hefði verið að kalla eftir aðstoð.

Með hliðsjón af öllu framangreindu er hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi gerst sekur um líkamsárás eins og lýst er í ákæru, utan þess að ekki er sannað að ákærði hafi fallið í götuna, en ekki liggur annað fyrir um það en framburður brotaþola. Er brot ákærða rétt heimfært til refsiákvæða í ákæru.

Ákærði er fæddur í [...]. Samkvæmt framlögðu sakavottorði, dags. 31. ágúst 2023, hefur hann tvisvar sinnum gengist undir lögreglustjórasátt vegna umferðarlagabrota. Þá var hann þann [...] sl. dæmdur í 30 daga fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára, vegna brots gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Brot ákærða nú var framið fyrir uppkvaðningu framangreinds dóms og verður ákærða því gerður hegningarauki, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með hliðsjón af framangreindu og 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þykir refsing ákærða hæfilega ákveðin fangelsi í 60 daga en fullnustu refsingarinnar er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Af hálfu brotaþola er krafist skaða- og miskabóta úr hendi ákærða. Við aðalmeðferð málsins var fjárhæð kröfunnar lækkuð í 1.225.000 krónur. Var fallið frá kröfu um bætur fyrir tímabundið atvinnutjón, en krafist 1.200.000 króna í miskabætur og 25.000 króna vegna sjúkrakostnaðar. Krafan vegna sjúkrakostnaðar er nægilega studd gögnum og verður á hana fallist. Brotaþoli á rétt á miskabótum með vísan til 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Afleiðingar brotsins voru alvarlegar fyrir brotaþola. Þykja miskabætur hæfilega ákveðnar 600.000 krónur ásamt vöxtum eins og í dómsorði greinir. Þá á brotaþoli rétt til málskostnaðar sem ákveðinn verður 354.640 krónur.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Páls Kristjánssonar lögmanns, 1.039.740 krónur að meðtöldum virðisaukaskatti, og 50.720 krónur í annan sakarkostnað. Af hálfu ákæruvaldsins flutti málið Einar Laxness aðstoðarsaksóknari. Barbara Björnsdóttir héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð:

Ákærði, Egill Darri Makan Þorvaldsson, sæti fangelsi í 60 daga en fullnustu refsingarinnar er frestað og falli hún niður að liðnum tveimur árum frá uppkvaðningu dóms þessa haldi ákærði almennt skilorð 57. gr. laga nr. 19/1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1955.

Ákærði greiði A 625.000 krónur, með vöxtum skv. 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. apríl 2022 til 28. mars 2023, en með dráttavöxtum skv. 1. mgr. 6. gr., sbr. 9. gr., sömu laga frá þeim degi til greiðsludags, auk 354.640 króna í málskostnað.

Ákærði greiði málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Páls Kristjánssonar lögmanns, 1.039.740 krónur, og 50.720 krónur í annan sakarkostnað.

Barbara Björnsdóttir