Dómstólaleit

Dómur

Mál þetta er dómtekið var að lokinni aðalmeðferð, 4. maí sl., var höfðað með stefnu, birtri 4. apríl 2022, af stefnanda, Normera AB, Pilgatan 40, Lomma í Svíþjóð, á hendur stefnda, Origo hf., Borgartúni 37, Reykjavík. Stefnandi krefst þess aðallega að stefnda verði gert að greiða stefnanda 972.000 sænskar krónur, auk dráttarvaxta samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, af 123.600 sænskum krónum frá 31. júlí 2021 til 10. september 2021, af 205.200 sænskum krónum frá þeim degi til 21. september 2021, en af stefnufjárhæðinni 972.000 sænskum krónum frá þeim degi til greiðsludags. Allt að frádreginni innborgun 1.500.000 íslenskar krónur þann 5. apríl 2023.

Til vara krefst stefnandi lægri fjárhæðar sem samsvarar sanngjörnu endurgjaldi vegna vinnu stefnanda fyrir stefnda að mati dómsins, auk dráttarvaxta samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001, frá þingfestingardegi. Þá krefst stefnandi málskostnaðar úr hendi stefnda. Stefndi krefst aðallega sýknu, en til vara að krafa stefnanda verði lækkuð verulega. Í báðum tilvikum krefst stefndi málskostnaðar úr hendi stefnanda.

Ágreiningsefni og málsatvik

Stefnandi er sænskt fyrirtæki, sem þó er rekið af Íslendingum búsettum í Svíþjóð, og kveðst sérhæfa sig í ráðgjöf á Norðurlöndunum með sérstaka áherslu á heilbrigðismál. Stefndi er íslenskt fyrirtæki sem starfar á sviði nýsköpunar og upplýsingatækni. Í málinu er deilt um ætlað samkomulag aðila og um greiðslu fyrir vinnu stefnanda í þágu stefnda.

Málsatvik eru annars þau að með tölvupósti, 8. febrúar 2021, til Önnu Harðardóttur, viðskiptastjóra heilbrigðislausna hjá stefnda, spurðist fyrirsvarsmaður stefnanda, Þóra Kristín Arnarsdóttir, fyrir um hvort stefndi hefði áhuga á að kynna hugbúnaðarlausnina Smásögu, er stefndi hafði þróað, fyrir heilbrigðisstofnunum og fyrirtækjum í nágrannaríkjum, s.s. Svíþjóð, og þá kanna við hvern væri best að ræða ef svo væri, til að skoða möguleika á því að færa lausnina yfir á annað tungumál, aðlaga hana að reglum ríkis, þjónusta hana þar o.s.frv. Viðskiptastjóri stefnda tók vel í erindi stefnanda og lagði til tímasetningu fyrir frekari samskipti. Úr varð að aðilar funduðu í gegnum fjarfundarbúnað 11. febrúar 2021. Í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnanda, Þóru Kristínar Arnarsdóttur, fyrir dómi kvað hún að á fundinum hefðu starfsmenn stefnanda kynnt sig fyrir stefnda og stefndi kynnt hugbúnaðarlausnina Smásögu. Þá hefðu verið lögð drög að því hvernig hægt væri að innleiða vöruna á sænskum markaði. Lagt hefði verið upp með það að stefndi myndi halda utan um söluferlið en stefnandi leita uppi væntanlega viðskiptavini.

Í kjölfar fundarins, eða 15. febrúar 2021, sendi fyrirsvarsmaður stefnanda tölvupóst til starfsmanna stefnda þar sem fram kom að á fundinum hefði m.a. verið rætt um hvernig hægt væri að innleiða fyrrgreinda hugbúnaðarlausn inn á sænskan markað. Þá kom þar fram að stefnandi hefði verið í samskiptum við yfirmann heimaþjónustu í sveitarfélaginu Lomma í Svíþjóð sem hefði áhuga á nánari kynningu á umræddri hugbúnaðarlausn stefnda í tengslum við þjónustu við veika og aldraða. Fyrirhugaður væri kynningarfundur með þessum mögulega viðskiptavini í Svíþjóð, 16. apríl 2021, og innti stefnandi hér eftir því hvort stefndi gæti sett upp kynningarbréf á íslensku eða ensku sem fyrst sem stefnandi myndi sjá um að þýða yfir á sænsku fyrir hinn mögulega viðskiptavin. Stefndi samþykkti það að stefnandi myndi þýða kynningarbréf fyrir stefnda sem hann og gerði. Aðilar áttu svo í frekari tölvupóstsamskiptum um kynningarefni fyrir kynninguna.

Með tölvupósti, 2. mars 2021, frá Guðjóni Vilhjálmssyni, forstöðumanni heilbrigðislausna hjá stefnda til stefnanda, var vakið máls á því að fljótlega þyrfti að ræða hvernig stefnandi sæi fyrir sér að samstarf aðila yrði formgert og lagði hann til að fundað yrði um þetta í vikunni á eftir. Stefnandi var sammála því og funduðu aðilar 9. mars 2021. Að sögn stefnanda voru á fundinum lögð drög að samstarfi aðila. Hlutverk stefnanda hefði verið að starfa sem milligönguaðili fyrir stefnda á Norðurlöndunum með því að benda stefnda á sjáanleg sölutækifæri, koma á tengingum við væntanlega viðskiptavini og finna ráðstefnur og lykilaðila sem gætu nýst stefnda. Þá tæki stefnandi að sér aðra hefðbundna ráðgjafar- og upplýsingaþjónustu og hefði unnið að þýðingu á kynningarefni og aðra ráðgjöf að beiðni stefnda gegn greiðslu tímagjalds. Þá hefðu aðilar rætt endurgjald vegna vinnu stefnanda, auk þess að samþykkja að stefndi myndi fullklára drög að samningi.

Með tölvupósti, 18. mars 2021, til stefnda upplýsti stefnandi að kynningarbréfið hefði verið sent til sveitarfélagsins Lomma og grennslaðist þá einnig fyrir um stöðu mála með trúnaðaryfirlýsingu sem og drög að samstarfssamningi. Í svari viðskiptastjóra stefnda, 29. mars 2021, kom fram að trúnaðaryfirlýsingin væri tilbúin og yrði send til rafrænnar undirskriftar, en enn væri verið að vinna að samningsdrögum. Dagana 7.–12. apríl 2021 undirritaði stefnandi svo trúnaðaryfirlýsingu er stefndi sendi til rafrænnar undirskriftar.

Aðilar funduðu 21. apríl 2021 en á þeim tíma hafði kynningu fyrir heimaþjónustu í Lomma verið frestað fram til maí sama ár. Viðskiptastjóri stefnda sendi samantekt á efni fundarins í tölvupósti sama dag þar sem m.a. kom fram að rætt hefði verið um næstu skref aðila í tengslum við kynningar á hugbúnaðarlausn stefnda fyrir mögulegum viðskiptavinum á sænskum markaði. Kemur þar fram að stefnandi ákveði dagsetningar fyrir kynningarfundi og kanni hvort fram undan séu ráðstefnur, eða þá stærri fundir starfsmanna í heimahjúkrun, en stefndi útbúi samningsdrög og kynningarmyndbönd.

Með tölvupósti, 23. apríl 2021, frá forstöðumanni heilbrigðislausna hjá stefnda til stefnanda var lagður til rammi að samstarfssamningi aðila. Samkvæmt tillögu stefnda fengi stefnandi 20% af tekjum af vörunni í 12 mánuði eftir sölu en stefndi myndi greiða fyrir umbeðna vinnu sem tengdist ekki beint sölustarfinu, s.s. þýðingu á notendaviðmóti vörunnar. Stefndi sæi um að útbúa markaðsefni er stefnandi fengi aðgang að og gæti notað að vild en stefnandi sæi um að þýða markaðsefnið á eigin kostnað. Í svari stefnanda samdægurs kvaðst hann ánægður með samningsdrögin en hefði nokkrar athugasemdir. Tiltók stefnandi að hann hefði þegar lagt um 76 klukkustunda vinnu í þýðingar, fundi, tölvupósta og símtöl og spurði undir hvaða liði stefndi teldi þá rétt að fella þann kostnað. Stefnandi féllst á 20% söluþóknun, en vildi þó að tímabil söluþóknunar yrði 18 mánuðir í stað 12 mánaða þar sem fyrstu sex mánuðirnir yrðu veittir án endurgjalds. Þá taldi stefnandi það ekki samræmast væntingum sínum að þýða markaðsefni stefnda á eigin kostnað þar sem um mjög háan kostnaðarlið væri að ræða, auk þess sem stefndi ætti vöruna og gæti bæði stýrt því hvernig varan yrði markaðssett og þá í hve miklum mæli.

Með tölvupósti til stefnda, 30. apríl 2021, lagði stefnandi það síðan til að stefndi myndi kynna heilbrigðislausn sína á ráðstefnu í Svíþjóð um heilbrigðistækni, sem fara ætti fram í vikunni á eftir. Ekki varð hins vegar úr að stefndi tæki þátt í ráðstefnunni þar sem stefnanda þótti tíminn vera of skammur þegar á reyndi. Lagði stefnandi til að stefndi tæki þátt í sambærilegri ráðstefnu í júní og um haustið er stefndi tók vel í.

Þann 12. maí 2021 áttu aðilar síðan í frekari tölvupóstsamskiptum vegna mögulegrar þátttöku stefnda á ráðstefnu sem haldin yrði 3. júní sama ár. Greindi stefnandi þá frá því að hafa rætt við HMC, einkarekna heilsugæslu í Svíþjóð, um mögulegan kynningarfund. Þá spurði stefnandi hvort hann ætti að þýða kynningarmyndband um hugbúnaðarlausn stefnda á sænsku en stefndi spurði hve mikil vinna fælist í þeirri þýðingu. Þá ræddu aðilar um stöðu samstarfssamnings þeirra og upplýsti stefndi stefnanda með eftirfarandi hætti: „Já, ég er búinn að taka samtalið við framkvæmdastjórann um þessa nálgun sem við ræddum síðast, að þið fengjuð einhverjar greiðslur fyrir ykkar vinnu sem síðan myndi dragast frá 20 prósentunum og hann tók vel í það. Ég skal senda ykkur uppfærða tillögu í næstu viku.“ Í svari stefnanda, þann 17. maí sama ár, var áætlað að vinna stefnanda við þýðinguna á umræddu kynningarmyndbandi tæki alls um fjórar klukkustundir.

Með tölvupósti, 19. maí 2021, benti stefnandi stefnda á rafrænan viðburð sem átti einnig að fara fram 3. júní sama ár. Þá ítrekaði stefnandi hvort einhverra fregna væri að vænta af drögum að samstarfssamningi á milli aðila. Næsta dag, 20. maí 2021, sendi forstöðumaður heilbrigðislausna hjá stefnda ítarlegan ramma að samstarfssamningi aðila með fyrirvara um samþykki framkvæmdastjóra. Helstu atriði sem þar komu fram og hafa þýðingu í málinu voru þau að lagt var til að stefnandi fengi 20% söluþóknun fyrsta árið af veltu nýrra viðskiptavina, sem greidd yrði út mánaðarlega, að stefndi greiddi fyrir umbeðna vinnu sem ekki tengdist sölustarfinu beint, „svo sem þýðingu á notendaviðmóti vörunnar, notendahandbók og annarri skjölun“, og að stefnandi gæti óskað eftir því að fá söluþóknun, allt að 1.500.000 íslenskar krónur, greidda út fyrir fram til þess að standa straum af sölustarfi sem yrði svo dregin frá við næsta söluuppgjör aðila. Að öðru leyti yrði stefnanda ekki greitt sérstaklega fyrir vinnu vegna kynningar- og markaðsstarfa, auk þess sem stefnandi skyldi sjá um þýðingu á markaðsefni á eigin kostnað.

Í svari stefnanda til stefnda, 21. maí 2021, kvaðst stefnanda lítast vel á samningsformið og rammann sem var lagt upp með en hafði nokkrar tillögur. Hvað framangreind atriði varðaði lagði stefnandi til að greitt yrði fyrir umbeðna vinnu sem ekki tengdist sölustarfi beint, s.s. þýðingu á notendaviðmóti vörunnar o.fl., samkvæmt tímagjaldi. Hvað varðaði það að ekki yrði greitt sérstaklega fyrir vinnu stefnanda vegna kynningar- og markaðsstarfs spurði stefnandi hvort félagið gæti fengið aðgang að markaðsefni stefnda til þess að nota á erlendum mörkuðum. Ekki voru gerðar aðrar athugasemdir við framangreint af hálfu stefnanda, en stefndi svaraði athugasemdunum svo að umbeðin vinna fyrir stefnda yrði í tímavinnu og óskaði stefndi eftir tillögu að tímagjaldi. Þá væri sjálfsagt að stefnandi fengi aðgang að kynningarefni til notkunar á erlendum mörkuðum. Með tölvupósti, 28. maí 2021, var stefnandi í samskiptum við stefnda vegna vöru- og þjónusturáðstefnu sem yrði haldin 3. júní og greindi frá því að stefnandi væri að fara yfir þarfagreiningu hjá þeim sveitarfélögum sem hefðu skráð sig á ráðstefnuna til að bera kennsl á þau sveitarfélög sem gætu nýtt sér hugbúnaðarlausnina. Með tölvupósti, 3. júní 2021, hrósaði stefnandi stefnda fyrir góða kynningu á ráðstefnu fyrr um daginn og í svari stefnda þakkaði hann stefnanda fyrir að tengja stefnda við ráðstefnuhaldara. Þann 21. júní 2021 áttu aðilar í tölvupóstsamskiptum í aðdraganda fyrirhugaðrar sölukynningar fyrir heimaþjónustuna í Lomma þar sem stefnandi svaraði m.a. fyrirspurn stefnda um venjur í Svíþjóð hvað varðar fjölda fundarmanna á slíkum fundi.

Með tölvupósti, 24. júní 2021, sendi forstöðumaður heilbrigðislausna hjá stefnda stefnanda drög að samningi sem unnin höfðu verið af lögfræðingi stefnda. Urðu aðilar þá sammála um að slípa þyrfti samninginn til. Að sögn stefnanda voru þessi drög í algjöru ósamræmi við það er hafði áður farið á milli aðila um samstarfið. Um hefði verið að ræða staðlaðan samning á ensku þar sem gert hefði verið ráð fyrir að stefnandi væri einhvers konar endursöluaðili hugbúnaðarlausna frá stefnda og að stefnandi skyldi bera ábyrgð á þeim hugbúnaði gagnvart þriðja aðila. Þetta hefði að mati stefnanda alls ekki verið í samræmi við áformað hlutverk stefnanda né þá þjónustu sem stefnandi veiti.

Þann 25. júní 2021 funduðu aðilar til að undirbúa kynninguna fyrir heimaþjónustuna í Lomma. Að sögn stefnanda spurðu fulltrúar stefnda ítarlega út í markaðsmál í Svíþjóð á fundinum. Með tölvupóstum sama dag svaraði stefnandi jafnframt spurningum stefnda. Að sögn stefnanda átti fundurinn með heimaþjónustu Lomma sér stað 28. júní 2021. Að sögn stefnda kom þar á daginn að Lomma hafði þá þegar innleitt aðra mjög sambærilega lausn og frá stefnda og hafði því engan áhuga á eða þörf fyrir umrædda þjónustu stefnda. Þann 1. júlí 2021 sendi stefnandi svo reikning á stefnda að fjárhæð 123.600 sænskar krónur vegna 103 klukkustunda vinnu fyrir stefnda. Með tölvupósti, 13. júlí 2021, tjáði forstöðumaður heilbrigðislausna stefnda stefnanda að hann vildi bíða með að greiða reikninginn þar til búið væri að skrifa undir samning á milli aðila í lok júlí þá hann kæmi aftur til vinnu. Í svari stefnanda, 27. júlí sama ár, fór stefnandi fram á að reikningurinn yrði greiddur sem fyrst og ítrekaði beiðni um að gengið yrði frá samstarfssamningi.

Með tölvupósti, 29. júlí 2021, tilkynnti síðan Guðjón Vilhjálmsson, forstöðumaður heilbrigðislausna hjá stefnda, stefnanda að hann myndi ekki ná að klára samningsgerðina heldur myndi Hákon Sigurhansson, framkvæmdastjóri hugbúnaðarlausna, taka við málinu. Með tölvupósti, 4. ágúst sama ár, staðfesti Hákon þessa tilhögun, kvað Guðjón hafa látið af störfum hjá stefnda, og óskaði eftir því að fá tíma til þess að setja sig frekar inn í samstarfið en fullyrti að það ætti að vera hægt að klára samninginn á innan við viku.

Með tölvupósti, 10. ágúst 2021, óskaði Hákon eftir því, áður en samningurinn yrði kláraður, að fá kynningu á stefnanda, stöðu hans, hvernig hann sæi fyrir sér markaðinn og hvernig ætti að nálgast þetta. Í svari stefnanda, 11. ágúst sama ár, kvað hann sjálfsagt að kynna félagið fyrir nýjum tengiliði hjá stefnda. Þá ítrekaði stefnandi einnig ógreiddan reikning, frá 1. júlí 2021, fyrir vinnu frá febrúar til apríl 2021 og óskaði eftir því að hann yrði greiddur áður en að haldið yrði áfram. Í svari Hákonar sama dag innti hann eftir skýringum á reikningum frá stefnanda og hvað stæði þeim að baki. Í svari stefnanda sama dag kvað hann reikninginn vera vegna 103 klukkustunda vinnu stefnanda frá febrúar til apríl 2021. Stefnandi hygðist svo senda reikning á næstu dögum fyrir 68 klukkustunda vinnu sína frá maí til júní 2021. Það sem lægi að baki reikningunum tveimur væru m.a. þýðingar, upplýsingar í kringum álitamál um CE-merkingu á heilbrigðislausnum, vinna í kringum það að tengja stefnda við ýmsar ráðstefnur ásamt ýmissi markaðsvinnu. Í svari Hákonar næsta dag kvaðst hann ætla að heyra í Guðjóni svo yrði þetta klárað fljótlega.

Sama dag sendi stefnandi síðan reikning á stefnda, að fjárhæð 81.600 sænskar krónur, vegna 68 klukkustunda vinnu fyrir stefnda.

Í tölvupóstsamskiptum, 17.–22. ágúst 2021, lagði Hákon til að aðilar myndu funda um reikningana frá stefnanda áður en stefnandi myndi kynna starfsemi sína fyrir stefnda á ný. Að sögn stefnanda átti fundurinn sér stað 23. ágúst 2021. Kvað stefnandi að þar hefði hann ítrekað að greiða þyrfti reikningana, en að Hákon hefði þá fullyrt að skilningur stefnda hefði verið sá að allur markaðskostnaður myndi falla á stefnanda og að hlutverk stefnanda hefði verið það að starfa sem endursöluaðili fyrir stefnda en ekki sem ráðgefandi milligönguaðili. Að sögn stefnanda funduðu aðilar aftur þann 30. ágúst sama ár en án þess að niðurstaða fengist og stefndi hefði enn hafnað greiðslu reikninganna.

Í tölvupósti þann 10. september 2021 tók stefnandi saman efnisatriði fundar aðila 30. ágúst sama ár. Þá undirstrikaði stefnandi þá vinnu sem hann taldi sig hafa unnið fyrir stefnda án þess að samningur aðila hefði verið undirritaður og óskaði jafnframt eftir upplýsingum um það hvernig stefndi sæi fyrir sér framhald samstarfsins. Að sögn stefnanda funduðu aðilar þann 14. september 2021 og þar hafi stefndi tilkynnt stefnanda að hann vildi slíta samstarfinu þar sem stefndi teldi að stefnandi hefði ekki það nauðsynlega bakland og sambönd sem stefndi teldi þurfa til þess að styðja við sig á nýjum markaði.

Eftir þetta, eða 14. september 2021, sendi stefnandi svo tvo reikninga til stefnda, annars vegar að fjárhæð 469.200 sænskar krónur vegna 391 klst. vinnu fyrir stefnda en hins vegar að fjárhæð 297.600 sænskar krónur vegna 248 klst. vinnu fyrir stefnda. Með tölvupósti til stefnanda, 27. september 2021, var þeim reikningum hafnað af stefnda.

Með bréfi, 2. nóvember 2021, sendi lögmaður stefnanda lögmanni stefnda greiðsluáskorun vegna allra framangreindra útgefinna reikninga til stefnda af hálfu stefnanda. Í svarbréfi lögmanns stefnda, 1. desember sama ár, var greiðsluskyldu stefnda hafnað. Þó bauðst stefndi til þess að greiða stefnanda, að sögn umfram skyldu, 1.500.000 krónur, í því skyni að ljúka ágreiningnum. Í svarbréfi lögmanns stefnanda, 21. desember sama ár, voru gerðar kröfur ítrekaðar og rökstuddar frekar. Í svarbréfi lögmanns stefnda, 14. janúar 2022, var höfnun á greiðsluskyldu ítrekuð og fyrrgreint sáttatilboð áréttað. Með tölvupósti, 28. mars 2023, innti lögmaður stefnda lögmann stefnanda eftir reikningsupplýsingum stefnanda þar sem stefndi hefði hug á því að greiða stefnanda tiltekna fjárhæð sem hann taldi vera fullnaðarefndir á kröfum stefnanda fyrir umbeðna vinnu hans af sinni hálfu. Í svari lögmanns stefnanda, 3. apríl 2023, var leiðbeint um það að greiða inn á fjárvörslureikning lögmannsstofunnar og sá fyrirvari settur við greiðsluna að með móttöku hennar fælist engin viðurkenning á málsástæðum stefnda né að um fullnaðarefndir stefnda gagnvart stefnanda væri þá að ræða. Þann 5. apríl sama ár greiddi lögmaður stefnda 1.500.000 krónur inn á fjárvörslureikning lögmannsstofu stefnanda.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi byggir á því að samkomulag málsaðila hafi komist á um það að stefnandi skyldi inna af hendi vinnu fyrir stefnda og að stefnandi eigi því á grundvelli þess rétt á greiðslu útgefinna reikninga sinna vegna þeirrar vinnu. Þar sem stefndi hafi ekki gengið frá skriflegum samningi um nánari skilmála og endurgjald fyrir vinnu stefnanda telji stefnandi rétt að greiðsla miðist við hina umkröfðu reikninga sem grundvallist á tímagjaldi sem stefndi hafði verið upplýstur um í tengslum við vinnuna og þá tíma sem stefnandi hafi unnið fyrir stefnda. Hvorugu hafi verið mótmælt af stefnda á meðan á vinnu stefnanda stóð og fyrst verið gert með bréfi stefnda frá 27. september 2021.

Mikill aðstöðumunur hafi verið á milli aðila og því sé bæði ósanngjarnt og andstætt góðum viðskiptaháttum að neita að greiða fyrir þjónustuna. Stefnandi sé lítið ráðgjafafyrirtæki þar sem séu þrír starfsmenn og þeir séu ekki sérfræðingar á hugbúnaðarmarkaði ólíkt stefnda. Stefndi sé félag á opinberum markaði, þar starfi rúmlega 400 manns og heildarhagnaður félagsins árið 2021 hafi verið um tveir milljarðar króna.

Háttsemi stefnda hafi þá falið í sér gróft brot á tillitsskyldu gagnvart stefnanda. Stefndi hafi látið eigin hagsmuni ráða för í gegnum allt ferlið og staðið á sama þótt stefnandi væri hlunnfarinn. Tillitsskylda hafi verið rík þar sem um gagnkvæmt samningssamband hafi verið að ræða sem aðilar höfðu stefnt að að myndi gilda til langs tíma. Þá sé brot stefnda á þessari skyldu sinni sérlega ámælisvert í ljósi aðstöðumunarins og vegna þess að stefnandi sinnti tillitsskyldu sinni gagnvart stefnanda til hins ýtrasta.

Stefnandi telji óumdeilt að hann hafi innt af hendi ýmiss konar þjónustu fyrir stefnda. Hafi sú þjónusta m.a. falist í því að auka sýnileika stefnanda í Svíþjóð, koma á viðskiptatengslum stefnda við mögulega viðskiptavini með kynningum á stefnda, ásamt því að koma að annarri ráðgjöf og þýðingum fyrir hönd stefnanda. Allt séu þetta atriði sem stefnandi hafi hagnast á og muni gera það til framtíðar.

Þá telji stefnandi óumdeilt að ekki hafi komist á skriflegur samningur á milli aðila. Ástæða þess sé sú að drög sem stefndi hafi einhliða lagt fram hafi verið í engu samræmi við fyrri samskipti aðila um umsamda þjónustu stefnanda í þágu stefnda. Umrædd drög hafi falið í sér miklum mun meiri ábyrgð og áhættu fyrir stefnanda, sem hann hafði ekki haft rekstrarlega burði til að uppfylla, og aldrei verið rætt um að til væri ætlast af honum.

Stefnandi byggi hér á því að munnlegur samningur hafi komist á milli stefnanda og stefnda um umrædda þjónustu stefnanda við stefnda. Telji stefnandi óumdeilt að stefnandi hafi starfað fyrir stefnda, sem ekki hafi mótmælt þeirri vinnu sem stefnandi hafi innt af hendi, heldur þvert á móti óskað eftir þeirri þjónustu. Engar athugasemdir stefnda hafi verið gerðar við tímagjald stefnanda og stefndi hafi sjálfur óskað eftir því að útbúa samning til samræmis við þann skilning sem verið hafi fyrir hendi á milli aðila.

Stefnandi telji stefnda hafa dregið sig á asnaeyrunum með frágang samningsins enda hafi drög að honum ekki birst fyrr en um þremur mánuðum síðar og þau þá verið í engu samræmi við þann skilning sem starfað hafi verið eftir. Það hafi birst í afstöðu Guðjóns Vilhjálmssonar er þegar í stað hafi samþykkt að taka samningsdrögin til endurskoðunar m.t.t. athugasemda stefnanda en samningur þó aldrei komið. Við brotthvarf Guðjóns og með tilkomu Hákonar Sigurhanssonar hafi skyndilega orðið uppi önnur afstaða stefnda er virtist þá gera allt til að slíta því samstarfi við stefnanda er áður hafði verið samið um.

Með vísan til þess er fram hafi komið um munnlegt samkomulag aðila, fyrirliggjandi samskipti, ótvíræða vinnu stefnanda fyrir stefnda, einhliða samningsgerð stefnda og aðstöðumun aðilanna telji stefnandi að túlka beri allan vafa um samningssambandið stefnanda í hag og dæma stefnda til greiðslu þeirra reikninga er dómkrafa grundvallast á.

Stefnandi hafi lagt í mikla og ítarlega vinnu fyrir hönd stefnda á sænskum markaði og komið á tilteknum tengslum þar að lútandi. Hann hafi þýtt töluvert af efni að beiðni stefnda og svarað ótalmörgum fyrirspurnum um aðstæður á sænskum markaði ásamt því að veita ráðleggingar í tengslum við ýmis álitaefni. Vinnan hafi verið umbeðin af stefnda á einn eða annan hátt og hafi síðan verið innt af hendi á grundvelli þeirra samskipta sem stefnandi hafði átt við stefnda og þeirrar þjónustu sem stefndi hafi óskað eftir.

Stefnandi telji óumdeilt að hann hafi veitt stefnda þjónustu í nær sex mánuði án þess að stefndi hafi nokkru sinni mótmælt þeirri vinnu eða tímagjaldi stefnanda. Stefnandi hafi unnið mikla grunn- og greiningarvinnu fyrir stefnda, komið stefnda inn á ráðstefnur og tengt stefnda við stóra viðskiptavini. Stefndi hafi síðar tekið einhliða ákvörðun um að slíta samstarfinu við stefnanda og áður en viðskipti hafi komist á milli stefnda og sænskra aðila, líkt og stefnt hafi verið að. Stefndi hafi síðan neitað að greiða fyrir vinnu stefnanda þrátt fyrir að njóta góðs af henni til framtíðar.

Ef talið verði að munnlegur samningur hafi ekki komist á milli aðila um endurgjald fyrir vinnu stefnanda, þá fari um lögskipti aðila eftir meginreglu kröfuréttar, er m.a. komi fram í 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup, um að greiða skuli það verð sem krafist sé nema telja megi slíkt ósanngjarnt. Sönnunarbyrði um þá ósanngirni hvíli á stefnda. Líti stefnandi svo á að þeir reikningar sem gefnir hafi verið út séu sanngjarnir, bæði hvað varði tímagjald er lagt sé til grundvallar sem og þann tímafjölda sem stefnandi hafi unnið fyrir stefnda. Stefndi hafi á engum tímapunkti mótmælt tímagjaldi stefnanda, né efnislega mótmælt reikningum frá stefnanda fyrr en 27. september 2021, þ.e. löngu eftir að fyrstu reikningar hafi borist. Reikningum hafi fylgt tímaskýrslur sem stefndi hafi ekki mótmælt.

Stefnandi telji stefnda ekki hafa sýnt fram á að viðskiptavenjur á sviði hugbúnaðar- og upplýsingatækni réttlæti afstöðu hans til samningssambandsins. Hvíli sönnunarbyrði um tilvist slíkrar venju á stefnda. Sé slík venja fyrir hendi sé ljóst að hún geti vart átt hér við, en vart sé hægt að líta á stefnanda sem aðila á sviði hugbúnaðar- og upplýsingatækni.

Stefnandi byggi varakröfu sína á því að hann eigi rétt á sanngjörnu endurgjaldi að mati héraðsdóms í samræmi við meginreglu kröfuréttar um sanngjarnt endurgjald m.v. vinnuframlag, sbr. m.a. 45. gr. laga nr. 50/2000 og þá meginreglu er birtist m.a. í 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup og byggir á öllum sömu málsástæðum og atvikum og hér að framan greinir. Stefnandi sundurliði annars kröfu sína með eftirfarandi hætti:

Fjárhæð Gjalddagi Reikningur nr. 1, 01.07.2021 123.600 sænskar krónur 31.07.2021 Reikningur nr. 2, 11.08.2021 81.600 sænskar krónur 10.09.2021 Reikningur nr. 3, 14.09.2021 469.200 sænskar krónur 21.09.2021 Reikningur nr. 4, 14.09.2021 297.600 sænskar krónur 21.09.2021 Samtals: 972.000 sænskar krónur

Málsástæður og lagarök stefnda

Stefndi byggir aðalkröfu sína um sýknu á því að skuldbindandi samningur hafi ekki tekist á milli málsaðila og því eigi stefnandi engar kröfur á stefnda um efndir. Stefnandi hafi að eigin sögn hafið vinnu í ætlaða þágu stefnda án þess þó að neinn sameiginlegur skilningur eða rammi lægi fyrir um möguleg kjör. Hafði stefnandi t.a.m. aldrei tilkynnt stefnda um það að hann hygðist krefja stefnda um sérstaka þóknun fyrir vinnu sína fram til mögulegrar samningsgerðar, eða í raun svo mikið sem upplýst um tímagjald sitt.

Stefndi telji alkunna í sölustarfi, sér í lagi á mörkuðum líkt og þessum, að aðilar starfi á grunni söluþóknana eingöngu. Stefndi hafi, í kjölfar samskipta aðila í febrúar til apríl 2021, ekki getað vænst annars en að sama ætti við um hugmyndir stefnanda. Ekkert tilefni hafi verið fyrir stefnda til að líta svo á að í vinnu stefnanda fælist annað og meira en að stefnandi væri að gera hosur sínar grænar fyrir stefnda sem mögulegur samstarfsaðili, í von um að gerður yrði slíkur samningur er hafi á hinn bóginn aldrei tekist. Næst hafi aðilar komist að sameiginlegum skilningi á grunni ramma að skilmálum í maí 2021, en það hafi ávallt af hálfu stefnda verið með skýrum fyrirvara um samþykki framkvæmdastjóra, og þar sem það hafi ekki legið fyrir hafi aldrei komist á skuldbindandi samningur.

Stefndi byggi varakröfu sína um verulega lækkun dómkrafna á því, auk þess sem að framan er rakið, að réttur stefnanda til greiðslu geti aldrei numið hærri fjárhæð en þeirri 1.500.000 íslenskra króna er ítrekað hafi verið boðin fram. Beri jafnframt að líta til þess ítrekaða boðs við ákvörðun málskostnaðar, enda sé málareksturinn þarflaus í ljósi þessa.

Stefndi byggir á því að 766.800 sænskar krónur af dómkröfu stefnanda, alls að fjárhæð 972.000 sænskar krónur, séu tilkomnar vegna eftir á útgefinna reikninga sem séu bersýnilega tilhæfulausir. Þeir reikningar hafi verið gefnir út þegar í kjölfar tilkynningar stefnda um að ekki yrði af samstarfinu og taki til tímabila sem þegar höfðu verið gefnir út reikningar fyrir og séu þvert á samtímagögn frá stefnanda um tímafjölda á hinum sömu tímabilum. Háum ósundurliðuðum færslum hafi þá auk þess verið bætt við reikningana, að því er virðist í slíkum flýti að láðst hafi að breyta samtölu tímafjöldans á tímaskýrslum.

Eftir standi þá 205.200 sænskar krónur eða samtala tveggja fyrstu reikninga stefnanda. Á hinn bóginn sé jafnvel ekki unnt að fallast á þá tvo reikninga að fullu. Í fyrsta lagi taki stærsti hluti vinnunnar til tímabilsins áður en nokkur samningsrammi hafi legið fyrir á milli aðila og stefnandi því með engu móti getað vænst að fá þá vinnu greidda að fullu. Í öðru lagi taki stærsti hluti vinnunnar til vinnu við markaðsstarf, s.s. við skipulagningu ráðstefna, o.þ.h. En fyrir liggi að sá rammi er stefnandi kveði sjálfur vera í samræmi við það sem um hafi verið rætt kvæði á um að þann kostnað skyldi stefnandi bera sjálfur.

Stefndi byggir á því að verði ekki fallist á sýknukröfu verði að leggja til grundvallar að samningsramminn frá maí 2021 teljist fullnægja skilyrðum skuldbindandi samnings. Fyrstu tveir reikningar stefnanda séu á hinn bóginn ekki í samræmi við þann ramma, þar sem þeir innihaldi að stærstum hluta liði er samningsramminn hafi verið skýr um að stefnandi skyldi sjálfur bera allan kostnað af. Að því virtu geti greiðsluskylda stefnda aldrei numið hærri fjárhæð en 1.500.000 krónum, eða ríflega helmingi fyrstu tveggja reikninganna. Sé því krafist til vara að krafa stefnanda verði lækkuð niður í þá fjárhæð.

Stefndi mótmælir sérstaklega kröfu stefnanda um dráttarvexti, hvað varði vaxtafót, upphafstíma og að dráttarvextir eftir íslenskum lögum reiknist á kröfu í erlendri mynt.

Niðurstaða

Ágreiningur í málinu lýtur að því hvort eða þá að hvaða marki stefnda beri að greiða útgefna reikninga stefnanda er samanlagt nema stefnufjárhæðinni. Stefnandi reisir kröfu sína um greiðsluskyldu stefnda á því að munnlegt samkomulag hafi komist á milli aðila um að stefnandi skyldi inna af hendi vinnu fyrir stefnda og stefnandi eigi á grunni þess rétt á greiðslu útgefinna reikninga. Stefndi byggir á hinn bóginn hér einkum á því að skuldbindandi samningur hafi ekki komist á milli aðila og stefnandi eigi því engar kröfur.

Hér kemur í fyrsta lagi til skoðunar hvort samningur hafi komist á milli aðila og hvert efni samningsins hafi þá verið. Í samningarétti gildir sú meginregla að löggerningar eru ekki formbundnir. Af því leiðir að samningur getur komist á, hvort sem er munnlegur eða skriflegur. Regla þessi er ólögfest en þó er gert ráð fyrir henni í 2. mgr. 3. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sbr. hér til hliðsjónar m.a. dóm Hæstaréttar 20. desember 2019 í máli nr. 36/2019. Á stefnanda hvílir sönnunarbyrði um að samningur hafi komist á svo skuldbindandi sé fyrir stefnda svo og hvert efni hans sé.

Líkt og að framan greinir hafði stefnandi frumkvæði að samskiptum aðila með tölvupósti, 8. febrúar 2021, til stefnda þar sem stefnandi spurðist fyrir um áhuga stefnda á að kynna hugbúnaðarlausnina Smásögu, sem stefndi hafði þróað, til nágrannaþjóða, s.s. Svíþjóðar. Stefndi tók vel í erindið og úr varð að aðilar funduðu 11. febrúar 2021 þar sem rætt var hvernig innleiða mætti vöruna á sænskan markað. Að sögn stefnanda hafi verið lagt upp með að hann myndi leita uppi væntanlega viðskiptavini en stefndi halda utan um söluferlið. Sú staðhæfing stefnanda fær að mati dómsins stoð í gögnum málsins.

Stefndi hafði þá frumkvæði að því með tölvupósti, 2. mars 2021, að inna stefnanda eftir því hvernig hann sæi fyrir sér að samstarfið yrði formgert. Með tölvupósti stefnda til stefnanda 23. apríl 2021 voru lögð drög að ramma að samstarfssamningi aðila. Samkvæmt tillögu stefnda fengi stefnandi 20% af tekjum af vörunni í 12 mánuði eftir sölu, en stefndi myndi greiða fyrir umbeðna vinnu sem tengdist ekki sölustarfi beint og stefnandi skyldi þýða markaðsefni á eigin kostnað. Í svari stefnanda þann sama dag kvaðst hann ánægður með samningsdrögin en að það samræmdist þó ekki væntingum hans að þýða markaðsefni á eigin kostnað. Stefnandi gerði annars engar athugasemdir við að stefndi greiddi einungis fyrir umbeðna vinnu sem tengdist ekki sölustarfinu beint.

Þann 20. maí 2021 sendi stefndi stefnanda ramma að samstarfssamningi aðila. Helstu atriði er þar komu fram og hafa þýðingu voru þau að lagt var til að stefnandi fengi 20% söluþóknun fyrsta árið af veltu nýrra viðskiptavina, sem greidd yrði út mánaðarlega, að stefndi greiddi fyrir umbeðna vinnu er ekki tengdist sölustarfinu beint, „svo sem þýðingu á notendaviðmóti vörunnar, notendahandbók og annarri skjölun“, og að stefnandi gæti óskað eftir því að fá söluþóknun, allt að 1.500.000 íslenskar krónur, greidda út fyrir fram til að standa straum af sölustarfi sem yrði dregin frá við næsta söluuppgjör. Að öðru leyti yrði stefnanda ekki greitt sérstaklega fyrir vinnu vegna kynningar- og markaðsstarfa, en einnig skyldi stefnandi sjá um þýðingu á markaðsefni á eigin kostnað. Í svari stefnanda kvaðst honum lítast vel á samningsformið og gerði þær einu efnislegu athugasemdir að umbeðin vinna sem ekki tengdist sölustarfinu beint yrði greidd samkvæmt tímagjaldi.

Samkvæmt framansögðu er það mat dómsins að með tölvupóstsamskiptum aðila, 23. apríl 2021, hafi komist á samkomulag þeirra um að endurgjald stefnanda vegna samstarfs við stefnda fælist í 20% af tekjum af vörunni í 12 mánuði eftir sölu, auk þess sem stefndi myndi greiða fyrir umbeðna vinnu sem tengdist þá ekki sölustarfinu beint. Þá er það mat dómsins að með tölvupóstsamskiptum aðila, 20. maí 2021, hafi enn fremur komist á samkomulag um að stefnandi gæti óskað eftir því að fá söluþóknun, allt að 1.500.000 krónur, greiddar út fyrir fram til að standa straum af sölustarfi er yrði dregin frá við næsta söluuppgjör, en að öðru leyti yrði stefnanda ekki greitt fyrir vinnu vegna kynningar- og markaðsstarfa, og einnig skyldi stefnandi sjá um þýðingu á markaðsefni á eigin kostnað.

Vert er að taka fram að aldrei kom til þess að stefnandi fengi umrædda söluþóknun þar sem varan var ekki seld á meðan á umræddu samstarfi málsaðila stóð. Þá hefur stefndi fullyrt að hann hafi ekki selt vöruna í Svíþjóð eftir að hann sleit samstarfi við stefnanda. Hér kemur í öðru lagi til skoðunar hvort stefnandi eigi rétt á endurgjaldi fyrir þjónustu eða vinnu í þágu stefnda er unnin var áður en framangreint samkomulag komst á, annars vegar 23. apríl 2021 en hins vegar 20. maí 2021. Útgefnir reikningar stefnanda nr. 1 og 3 tóku til þess tímabils, þ.e. febrúar til apríl 2021. Reikningarnir eru ekki sundurliðaðir svo að unnt sé að greina hvaða vinnustundir voru unnar fyrir eða eftir 23. apríl 2021.

Reikningur stefnanda nr. 1, gefinn út 1. júlí 2021, var að fjárhæð 123.600 sænskar krónur vegna 103 klst. vinnu, m.v. 1.200 sænskar krónur á tímann. Stefnandi sundurliðaði reikninginn þannig: Þýðing á upplýsingabréfi stefnda og leiðréttingar 15 tímar; markaðsgreining, lykilaðilar á sænskum markaði, áhugaaðilar, reglugerðir o.fl. 32 tímar; þarfagreining 15 tímar; samkeppnisgreining 11 tímar; heimahjúkrun og heimaþjónusta í sveitarfélögum, reglur og reynd 7 tímar; eftirfylgd viðkomandi umræðna og miðla á sviði heilsu- og velferðarlausna í Svíþjóð 10 tímar; miðlunarefni um menningarlegt mikilvægi Svíþjóðar er gæti hentað sem ítarefni kynningar 3 tímar; og leit, tengslavinna og kynning á stefnda við ráðstefnur og umræðuvettvang, samskipti við skipuleggjendur 10 tímar.

Líkt og að framan greinir hafði stefnandi frumkvæði að samskiptum aðila, bauðst til að liðsinna stefnda við að koma vöru hans á markað í Svíþjóð og í því augnamiði hóf hann ákveðna undirbúningsvinnu og skipulagði fundi með væntanlegum viðskiptavinum þar í landi. Þá bauðst stefnandi enn fremur til þess að þýða kynningarefni fyrir stefnda.

Af gögnum málsins verður ráðið að stefnandi hafi boðið fram þjónustu sína við stefnda án þess að tiltaka hvers kyns þóknun hann hefði væntingar um að fá fyrir þjónustu sína. Stefnanda hefði þó verið í lófa lagið að upplýsa stefnda í öndverðu um slíkt lykilatriði samstarfsins. Á hinn bóginn gat stefndi, sem telja má vera stórfyrirtæki á sviði nýsköpunar og upplýsingatækni, ekki vænst þess að þjónusta stefnanda, sem hann var meðvitaður um að stefnandi væri að sinna, yrði látin honum í té endurgjaldslaust.

Í ljósi alls framangreinds og með vísan til þeirrar meginreglu, er fram kemur í 45. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og 28. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup, ber stefnda því hér að greiða stefnanda endurgjald fyrir umbeðna veitta þjónustu samkvæmt reikningi nr. 1, og verður í samræmi við framangreinda meginreglu að miða við uppsett verð, enda hefur stefndi ekki leitt í ljós að það teljist ósanngjarnt. Ber stefnda samkvæmt því að greiða stefnanda umræddar 123.600 sænskar krónur. Á útgáfudegi reiknings nr. 1, þann 1. júlí 2021, var skráð viðmiðunargengi Seðlabanka Íslands á sænskum krónum 14,421 og var því fjárhæð reikningsins í íslenskum krónum þá 1.782.436 krónur.

Reikningur nr. 3 var gefinn út 14. september 2021, að fjárhæð 469.200 sænskar krónur vegna 391 klukkustundar vinnu, m.v. 1.200 sænskar krónur á tímann. Stefnandi sundurliðaði reikninginn eftirfarandi: Netfundir með stefnda 10 tímar; undirbúningur funda með stefnda 5 tímar; tölvusamskipti við stefnda 10 tímar; síma- og tölvusamskipti við áhugaaðila um netlausnir stefnda 23 tímar; aðrir unnir tímar við verkefnið 343 tímar.

Í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnanda fyrir dómi kom fram að með reikningi nr. 3 hafi stefnandi reikningsfært alla aðra tíma er lagðir voru í verkefnið sem stefnandi hafði væntingar um að fá endurgjald fyrir í formi 20% söluþóknunar. Kvaðst fyrirsvarsmaður stefnanda hafa gert þetta með þessum hætti þar sem stefndi hafi valið að slíta samstarfinu. Hvað varðar þann þátt í reikningi stefnanda nr. 3, er hann sundurliðar sem „aðrir unnir tímar við verkefnið 343 tímar“, eru engin gögn um þann þátt reikningsins og hefur hér ekki verið gerð nein frekari grein fyrir þeim. Á stefnanda hvílir sönnunarbyrði um að samkomulag hafi tekist með málsaðilum um umrætt vinnuframlag. Gegn andmælum stefnda verður ekki talið að sú sönnun hafi tekist og ber stefnda því ekki að greiða fyrir þennan þátt, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar frá 11. október 2012 í máli nr. 131/2012. Þá er það mat dómsins að stefndi hafi mátt gera ráð fyrir, þegar reikningur nr. 1 var gefinn út 1. júlí 2021, að stefnandi hefði lokið uppgjöri fyrir störf á tímabilinu, þ.e. febrúar til apríl 2021. Stefnandi hefur ekki sýnt fram á að samið hafi verið um að bíða hafi átt með reikningsgerð og uppgjör vegna hluta þeirra verkefna er greiða átti fyrir, en stefnandi ber sönnunarbyrði fyrir því. Telst því ósannað að stefnda beri að greiða fyrir reikning nr. 3.

Hér kemur þá svo í þriðja lagi til skoðunar hvort stefnandi eigi rétt á endurgjaldi fyrir þjónustu eða vinnu í þágu stefnda sem unnin var eftir að framangreint samkomulag aðila komst á, þá annars vegar 23. apríl 2021 en hins vegar 20. maí 2021. Útgefnir reikningar stefnanda nr. 2 og 4 taka til þessa tímabils, þ.e. maí til júlí 2021. Reikningarnir eru ekki sundurliðaðir svo að hægt sé að greina hvaða vinnustundir voru unnar fyrir 20. maí 2021. Reikningur nr. 2 var gefinn út 11. ágúst 2021 og er 81.600 sænskar krónur vegna 68 klst. vinnu m.v. 1.200 sænskar krónur á tímann. Stefnandi sundurliðaði hann svo: Legal compliance, EU-reglugerðir, CE-merkingar á netvarningi í heilsu- og velferðartækni 30 tímar; eftirfylgni viðkomandi umræðna og miðla á sviði heilsu- og velferðartækni í Svíþjóð 7,5 tímar; leit, tengingar og kynning á mikilvægum ráðstefnum og vettvangi 6,5 tímar; og yfirlitsgreining á umgjörð og markaðsaðilum lyfjaöryggismála 24 tímar.

Hvað varðar þann lið er stefnandi sundurliðar sem „legal compliance, EU-reglugerðir CE-merkingar á netvarningi í heilsu- og velferðartækni 30 tímar“ hefur hann ekki útskýrt hvaða vinna fólst í þessu. Í tölvupósti stefnanda til stefnda, 17. maí 2021, spyr stefnandi hvort lausnir stefnda séu CE-merktar, hvort stefndi hafi gert slíkt mat, en ef ekki þá sé stefnandi með áhugaverð gögn um slíkt compliance til þess að tryggja trúverðugleika hjá Svíunum. Í svari stefnda samdægurs kvaðst hann ekki hafa farið í gegnum ferli til þess að fá CE-vottun en áhugavert væri að sjá gögnin varðandi compliance. Næsta dag svaraði stefnandi og miðlaði þá þekkingu sinni varðandi CE-merkingar á heilbrigðislausnum og sendi stefnda gögn og tengla með upplýsingum þar um. Ekkert samkomulag var á milli stefnanda og stefnda um þessa vinnu stefnanda og auk þess liggja engin gögn fyrir um það að stefndi hafi óskað eftir umræddri vinnu. Stefndi óskaði einungis eftir að fá gögn er stefnandi kvaðst búa yfir og bauðst til að veita stefnda. Á stefnanda hvíli því sönnunarbyrði um að samkomulag hafi tekist með honum og stefnda um umrætt vinnuframlag. Gegn andmælum stefnda verður ekki talið að sú sönnun hafi hér tekist og ber stefnda því ekki að greiða fyrir þennan lið. Hvað varðar aðra sundurliðaða þætti á reikningi stefnanda nr. 2 er það mat dómsins að þeir þættir hafi tengst sölustarfinu beint, þ.e. teljist vinna vegna kynningar- og markaðsstarfs, og að aðilar hafi komist að samkomulagi um að ekki yrði greitt sérstaklega fyrir þá vinnu og beri stefnda því ekki að greiða fyrir þá þætti.

Reikningur stefnanda nr. 4 var svo gefinn út 14. september 2021, að fjárhæð 297.600 sænskar krónur, vegna 248 klst. vinnu, m.v. 1.200 sænskar krónur á tímann. Stefnandi sundurliðaði reikninginn svo: Netfundir með stefnda 8 tímar; undirbúningur funda með stefnda 6 tímar; viðskiptafundur með stefnda 1,5 tímar; tölvusamskipti við stefnda 13 tímar; samskipti við áhugasama viðskiptavini í tölvu, síma, útsendum upplýsingabréfum 12 tímar; samráðsfundur 3 tímar; aðrir unnir tímar við verkefnið 204,5 tímar.

Í aðilaskýrslu fyrirsvarsmanns stefnanda fyrir dómi kom fram að með reikningi nr. 4 hafi stefnandi reikningsfært alla aðra tíma er lagðir voru í verkefnið sem hann hafði væntingar um að fá endurgjald fyrir í formi 20% söluþóknunar. Kvaðst fyrirsvarsmaður stefnanda hafa gert þetta með þessum hætti þar sem stefndi hafi valið að slíta samstarfinu. Hvað varðar alla sundurliðaða þætti reiknings nr. 4, þá að undanskildum þættinum „aðrir unnir tímar við verkefnið 204,5 tímar“, er það mat dómsins að þeir þættir hafi tengst sölustarfi beint og aðilar hafi komist að samkomulagi um að ekki yrði greitt sérstaklega fyrir þá vinnu og beri stefnda því ekki að greiða fyrir það. Hvað varðar þann þátt er stefnandi sundurliðar sem „aðrir unnir tímar við verkefnið 204,5 tímar“ eru engin gögn um þann lið reiknings og hefur ekki verið gerð frekari grein fyrir þeim. Á stefnanda hvílir sönnunarbyrði um að samkomulag hafi tekist með honum og stefnda um umrætt vinnuframlag. Gegn andmælum stefnda verður ekki talið að sú sönnun hafi hér tekist og ber stefnda því ekki að greiða stefnanda fyrir þennan þátt í tilgreindu vinnuframlagi hans, sbr. og hér til hliðsjónar dóm Hæstaréttar frá 11. október 2012 í máli nr. 131/2012.

Með hliðsjón af því að fallist hefur verið hér á aðalkröfu stefnanda að hluta, þ.e. þá um greiðslu stefnda fyrir reikning stefnanda nr. 1, er svarar til 123.600 sænskra króna, verður einnig að líta hér til þess að stefndi hefur undir rekstri málsins greitt 1.500.000 krónur til stefnanda og kemur sú greiðsla til frádráttar hinni tildæmdu fjárhæð í dómsorði, en við blasir þá að hér tildæmd fjárhæð er í öllu falli nokkru hærri en umrædd innborgun.

Stefnandi krefst þá einnig dráttarvaxta samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. En samkvæmt d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 skal í stefnu greina svo glöggt sem verða má dómkröfur, þ. á m. vexti ef því er að skipta. Í dómaframkvæmd hefur sú almenna regla verið leidd af ákvæðinu að dráttarvextir verði ekki dæmdir nema vaxtafótur sé tilgreindur í stefnu, sbr. t.d. dóma Hæstaréttar frá 14. janúar 2010 í máli nr. 137/2009 og frá 21. febrúar 2008 í máli nr. 238/2007 sem og dóm Landsréttar 26. febrúar 2021 í máli nr. 888/2019. Í 11. gr. laga nr. 38/2001 er að finna heimild er víkur frá þessum áskilnaði þannig að dæma megi þó dráttarvexti með tilvísun til 1. mgr. 6. gr. laganna enda þótt hundraðshluti þeirra sé þar ekki tilgreindur. Þar sem að dráttarvaxtakrafa stefnanda er hvorki afmörkuð með því að tilgreina ákveðinn vaxtafót né með vísan til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 verður samkvæmt framansögðu ekki hjá því komist að vísa henni hér frá dómi án kröfu, sbr. dóm Landsréttar frá 27. maí 2022 í máli nr. 152/2021. Að öllu framangreindu virtu þykir þó rétt að málskostnaður á milli aðila falli niður. Mál þetta fluttu Bragi Dór Hafþórsson lögmaður fyrir stefnanda, en Halldór Brynjar Halldórsson lögmaður fyrir stefnda. Pétur Dam Leifsson héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Stefndi, Origo hf., greiði stefnanda, Normera AB, 123.600 sænskar krónur, en þó að frádregnum 1.500.000 krónum, sem stefndi greiddi til stefnanda þann 5. apríl 2023. Kröfu stefnanda um dráttarvexti er vísað frá dómi. Málskostnaður á milli aðila fellur niður.

Pétur Dam Leifsson