Dómstólaleit

Mál þetta höfðaði Landsbankinn hf., Austurstræti 11, Reykjavík, með stefnu birtri í Lögbirtingablaðinu 19. desember 2016 til ógildingar á veðskuldabréfi.

Málið var þingfest og dómtekið 19. janúar sl., en enginn mætti til að andmæla kröfu um ógildingu.  Var ógildingardómur kveðinn upp 10. febrúar sl. Þann 29. mars sl. kröfðust A og B þess að málið yrði endurupptekið.  Var endurupptaka heimiluð og skiluðu þau greinargerð af sinni hálfu 1. júní sl.  B féll síðar frá kröfum sínum og féll aðild hennar að málinu niður.

Málið varðar veðskuldabréf útgefið af þeim A og B til Landsbanka Íslands hf. þann 23. mars 2006, upphaflega að fjárhæð 16.000.000 króna, tryggt með veði í ... íbúð ...

Stefnandi   krefst   þess   að   veðskuldabréfið   verði   ógilt.  Þá   krefst   hann málskostnaðar úr hendi stefnda.

Stefndi   krefst   þess   að   kröfu   stefnanda   verði   hafnað.  Þá   krefst   hann málskostnaðar.

Stefnandi kveðst vera eigandi veðskuldabréfs þess sem lýst var hér að framan.  Segir hann að frumrit þess sé glatað.  Því sé honum nauðsynlegt að fá það ógilt með dómi svo hann geti nýtt sér þau réttindi sem því fylgi.  Í stefnu var bætt við orðunum:  „eða eftir atvikum að fá það afmáð úr veðmálabókum.“

Stefnandi segir að bréfið hafi verið gefið út til stefnanda.  Samt sem áður kveðst hann skýra aðild sína með því að Fjármálaeftirlitið hafi ráðstafað eignum og skuldum Landsbanka Íslands hf. til stefnanda þann 9. október 2008.  Kröfu sína um ógildingu bréfsins kveðst hann byggja á 120. og 121. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi byggir á því að stefnandi eigi ekki og hafi aldrei eignast umrætt veðskuldabréf.  Hann eigi því ekki aðild að málinu, sbr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Stefndi byggir á því að það standist ekki reglur um framsal kröfu að stefnandi geti komist yfir kröfu með því að höfða mál til ógildingar skjalsins og innheimta síðan, án þess að hafa löglegt framsal kröfunnar frá réttum eiganda.

Stefndi byggir á því að lánið hafi verið í verulegri tapsáhættu og því ekki verið framselt til stefnanda þann 9. október, sbr. 1. tl. ákvörðunar Fjármálaeftirlitsins, sbr. lið II-e í viðauka.

Stefndi byggir á því að það sanni ekki eignarhald stefnanda á bréfinu, þótt hann hafi upplýsingar um bréfið skráðar í tölukerfi sínu sem hann tók við frá Landsbanka Íslands hf. Stefndi byggir á því að ósannað sé að Landsbanki Íslands hf. hafi átt bréfið þegar Fjármálaeftirlitið tók yfir vald hluthafafundar bankans.

Stefndi bendir á svarbréf Fjármálaeftirlitsins, dags. 4. júlí 2014.  Þar segi að í gögnum um lánasöfn þau sem fluttust yfir til stefnanda væri ekkert að finna sem tengdist nafni stefnda eða kennitölu.

Niðurstaða

Í stefnu er ranghermt að bréfið hafi verið gefið út til stefnanda, en það var gefið út til Landsbanka Íslands hf.  Þessi villa kemur ekki í veg fyrir að málið verði dæmt.

Stefndi mótmælir kröfu um ógildingu veðskuldabréfs sem hann gaf út sjálfur ásamt þáverandi eiginkonu sinni.  Þótt hann haldi því ekki fram að hann eigi sjálfur tilkall til bréfsins verður að líta svo á að hann eigi aðild að málinu með kröfu, sem byggir á því að stefnandi sé ekki með réttu kröfuhafi bréfsins.

Samkvæmt   ákvörðun   Fjármálaeftirlitsins   þann   9.   október   2008   voru skuldabréf í eigu Landsbanka Íslands hf. framseld stefnanda, sem þá hét Nýi Landsbankinn.  Stefnda hefur ekki tekist að sýna fram á að umrætt skuldabréf hafi verið undanskilið við þetta framsal.  Þá hefur hann ekki sannað að bréfið hafi þá þegar eða síðar verið framselt Íbúðalánasjóði eða einhverjum öðrum aðila.  Verður hér að leggja áherslu á að enginn gaf sig fram til þess að mótmæla kröfu stefnanda vegna þess að sá ætti bréfið.  Þá hefur stefndi ekki haldið því fram að einhver annar aðili hafi krafið hann um greiðslu afborgana af skuldabréfinu.  Skiptir engu í þessu sambandi þótt tveir eða þrír gjalddagar hafi verið í vanskilum þegar bréfið var framselt.

Málatilbúnaður stefnanda byggir á því að honum hafi verið framselt bréfið í samræmi við áðurnefnda ákvörðun Fjármálaeftirlitsins.  Ekkert í lögum hindrar slíkt framsal. Síðasta málsástæða stefnda lýtur að því að af svari Fjármálaeftirlitsins við fyrirspurn hans, dags. 4. júlí 2014, megi draga þá ályktun að skuldabréfið hafi ekki verið í eigu Landsbanka Íslands (gamla bankans) í október 2008.  Þetta er ekki rétt. Í   svarinu   kemur   fram   að   nafn   stefnda   og   kennitala   hafi   ekki   verið   tiltekin sérstaklega í umfjöllun um lánasafn bankans.  Með því er ekki sagt að nafn hans hafi ekki verið á skrá um útgefendur skuldaskjala og skuldara.  Í síðari lið bréfs síns neitar eftirlitið að upplýsa hvort stefndi hafi verið á skrá um skuldara.  Af bréfinu verður því ekki dregin sú ályktun að skuldabréfið hafi ekki verið í eigu bankans.

Öllum málsástæðum stefnda er hafnað.  Honum hefur ekki tekist að hnekkja því að stefnandi sé réttmætur eigandi veðskuldabréfsins.  Verður að ógilda bréfið eins og stefnandi krefst.

Stefnda verður gert að greiða stefnanda 160.000 krónur í málskostnað. Hefur þá verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Jón Finnbjörnsson héraðsdómari kveður upp dóm þennan.

D ó m s o r ð

Veðskuldabréf nr. 0140 74 401699, útgefið til Landsbanka Íslands hf. 23. mars 2006, af A og B, að fjárhæð 16.000.000 króna, upphaflega tryggt með sjötta veðrétti í fasteigninni ... er ógilt.

Stefndi,   A,   greiði   stefnanda,   Landsbankanum   hf.,   160.000   krónur   í málskostnað.