Dómstólaleit

Máli þessu, sem er ágreiningsmál við slitameðferð varnaraðila, var beint til dómsins með bréfi slitastjórnar varnaraðila 6. mars 2014, sem móttekið var 21. sama mánaðar og þingfest 13. júní sama ár. Um lagagrundvöll vísaði slitastjórn til 171. gr., sbr. 2. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Málið var tekið til úrskurðar miðvikudaginn 15. apríl sl. Sóknaraðili er þrotabú Ice Capital ehf., Smáratorgi 3, Kópavogi, en varnaraðili er VBS eignasafn hf., Suðurlandsbraut 6, Reykjavík.

Sóknaraðili krefst þess að krafa hans nr. 284 í kröfuskrá við slitameðferð varnaraðila, um að slitastjórn varnaraðila afhendi honum skuldabréf útgefið af Valíant fjárfestingum ehf., kt. 480399-2429, að fjárhæð 110.181.714 krónur, dagsett 7. október 2008, sem lýst var sem sérstökukröfu samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., við slitameðferð varnaraðila, verði viðurkennd að fullu eins og henni var lýst.

Þá krefst sóknaraðili þess að viðurkennd verði riftun á veðrétti varnaraðila af greiðslum af ofangreindu skuldabréfi og riftun á veðrétti varnaraðila á reikningi 117-26-60513.

Sóknaraðili krefst einnig málskostnaðar.

Varnaraðili krefst þess að kröfum sóknaraðila verði hafnað. Þá krefst hann málskostnaðar.

I

Varnaraðili er fjármálafyrirtæki í slitameðferð og hét áður VBS fjárfestingarbanki hf. Helstu málsatvik eru þau að sóknaraðili máls þessa yfirtók nánar tilgreindar skuldir dótturfélags síns, Icepropterties ehf., gagnvart varnaraðila samkvæmt lánssamningi 24. apríl 2007. Var af því tilefni gerður viðauki við lánasamninginn 4. desember 2008 þar sem varnaraðili samþykki skuldskeytinguna. Kveðst varnaraðili hafa samþykkt umrædda skuldskeytingu með skilyrði um nánar tilgreinar tryggingar. Í tilefni þessa veitti sóknaraðili m.a. handveð í skuldabréfi því sem hann krefst nú afhendingar á.

Skuldari samkvæmt skuldabréfinu var Valíant fjárfestingar ehf. en kröfuhafi sóknaraðili, sem þá hét Sund ehf. Bréfið var að fjárhæð 110.181.714 krónur og er gefið út 7. október 2008. Fram kemur á skuldabréfinu áritun um að það sé ekki framseljanlegt. Á afriti skuldabréfsins er einnig eftirfarandi áritun: Skuldabréf þetta er veðsett VBS fjárfestingarbanka hf. [kt.], dags. 4.12.2008.

Í   málinu   liggur   fyrir   bréf   stjórnar   sóknaraðila,   4.   desember   2008,   til skuldara samkvæmt skuldabréfinu þar sem tilkynnt er að sóknaraðili hafi veðsett varnaraðila umrætt skuldabréf og greiðslur samkvæmt því. Þá kemur fram að greiðslur   skuli   leggja   inn   á   tilgreindan   bankareikning.   Einnig   kemur   fram   að skuldabréfið hafi verið áritað um veðsetninguna. Vakin er athygli á að annar greiðsluháttur teljist ekki fullnægjandi greiðsla.

Af hálfu Valíant fjárfestinga ehf. er undirrituð svofelld yfirlýsing, dags. 4. desember 2008, sem fram kemur í lok bréfsins: „Valiant fjárfestingar ehf. hafa móttekið tilkynningu þessa og kynnt sér efni hennar. Jafnframt skuldbinda Valiant fjárfestingar ehf. sig til að semja ekki um breytingar á ofangreindu skuldabréfi án fyrirframgefins skriflegs samþykkis VBS fjárfestingarbanka hf.“

Með heimild í 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 4. gr. laga   nr.   44/2009   skipaði   Fjármálaeftirlitið   3.mars   2010   bráðbirgðastjórn   yfir varnaraðila og var félagið tekið til slitameðferðar 9. apríl 2010 og skipuð slitastjórn skv. heimild í 4. mgr. 101. gr. laga nr. 161/2002, sbr. 5. gr. laga nr. 44/2009. Samkvæmt lögum nr. 161/2002 gilda að meginstefnu reglur laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. um slitameðferðina. Frestdagur við skiptin er 3. mars 2010. Kröfulýsingarfresti lauk 12. nóvember 2010.

Með   bréfi   slitastjórnar   varnaraðila   27.   júlí   2010   til   sóknaraðila   og dótturfélags hans, Iceproperties ehf., var kynnt sú afstaða slitastjórnarinnar að hún liti svo á að ofangreind skuldskeyting frá 4. desember 2008 væri óskuldbindandi fyrir varnaraðila og að slitastjórnin áformi að krefjast ógildingar eða riftunar nema fullnægjandi skýringar verði gefnar og sýnt fram á greiðslugetu sóknaraðila.

Af hálfu sóknaraðila er til þess vísað í málinu að með þessu bréfi hafi varnaraðili lýst yfir riftun umræddrar skuldskeytingar og sóknaraðili hafi fallist á þá riftun með kröfulýsingu dags. 28. desember 2012. Umrædd kröfulýsing liggur fyrir í málinu en er ekki sú kröfulýsing sem var grundvöllur þess máls sem hér er til úrlausnar.   Varnaraðili   mótmælir   framangreindum   skilningi   sóknaraðila   á   efni umræddrar yfirlýsingar.

Kröfulýsing sú sem hér er til úrlausnar er dagsett 28. desember 2012 og er þar krafist afhendingar á því skuldabréfi sem að framan er lýst og þess getið að bréfið sé ekki framseljanlegt. Kröfunni er lýst sem sértökukröfu samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991. Þá kemur fram í kröfulýsingunni eftirfarandi texti: „Telji VBS sig eiga veðrétt eða einhverskonar eignarréttindi í skuldabréfinu er lýst yfir riftun á slíkum rétti, sé hann til staðar, sbr. 137. og 141. gr. laga nr. 21/1991.“ Ekki er að finna í kröfulýsingunni frekari röksemdir er lúta að riftun.

Með bréfi slitastjórnar varnaraðila 23. janúar 2013 var kröfum sóknaraðila hafnað. Var vísað annars vegar til þess að kröfulýsing væri ekki í samræmi við áskilnað 2. mgr. 117. gr. laga nr. 21/1991 þar sem í engu hafi verið gerð grein fyrir þeim málsástæðum sem riftunarkrafa byggði á eða öðrum þeim atvikum sem þörf hafi verið að greina frá samhengis vegna. Þá er í framhaldinu gerð grein fyrir þeirri afstöðu   slitastjórnar   að   greiðslur   samkvæmt   umræddu   skuldabréfi   hafi   verið réttilega veðsettar og að sú veðsetning hafi réttilega hlotið réttarvernd í samræmi við ákvæði 45. gr. laga nr. 75/1997.

Sóknaraðili mótmælti framangreindri afstöðu slitastjórnar varnaraðila og var ágreiningurinn tekinn fyrir á jöfnunarfundum, án árangurs, en þar næst vísað til úrlausnar dómsins, eins og fyrr greinir.

Bú sóknaraðila mun hafa verið tekið til gjaldþrotaskipta 14. mars 2012 og mun   varnaraðili   hafa   lýst   kröfum   við   gjaldþrotaskiptin   og   talið   að   hann   nyti veðréttar í umræddu skuldabréfi.

II

Sóknaraðili kveðst byggja kröfu sína um afhendingu ofangreinds skuldabréfs   á   því   í   fyrsta   lagi   að   varnaraðili   hafi   engin   lögmæt   umráð   yfir skuldabréfinu og verði ekki séð að hann byggi á því í málinu að hafa slíka heimild. Varnaraðili haldi því fram að skuldabréfið hafi ekki verið framselt sér og ekki verið veðsett sér. Geti sóknaraðili því með engu móti séð á hvaða grundvelli varnaraðili telji sér heimilt að halda umráðum bréfsins þrátt fyrir að sóknaraðili sem löglegur eigandi þess hafi ítrekað krafist afhendingar á því. Bendi sóknaraðili á kröfulýsingu varnaraðila   í   þrotabú  Valíant   fjárfestinga   ehf.   þar   sem   fram   komi   að   eigandi skuldabréfsins sé sóknaraðili.

Í öðru lagi kveðst sóknaraðili byggja á því að umrætt skuldabréf sé ekki framseljanlegt   eins   og   skýrt   komi   fram   í   því.   Sé   því   ekki   undir   neinum kringumstæðum hægt að framselja það eða greiðslur af því. Hafi því yfirlýsing um veð   í   bankareikningi,   dags.   5.   desember   2008   og   tilkynning   um   breyttan greiðslustað dags. 4. desember 2008 ekkert gildi og séu þýðingarlausar fyrir úrlausn málsins. Byggi krafa sóknaraðila um afhendingu skuldabréfsins því á að það hafi verið með öllu óheimilt að afhenda og framselja bréfið til þriðja aðila. Það sé sóknaraðila óskiljanlegt hvernig skuldabréf sem óheimilt sé að framselja getið verið í vörslum þriðja aðila.

Þá sé á því byggt í þriðja lagi verði það niðurstaða dómsins að stofnast hafi til gilds veðréttar yfir greiðslum af skuldabréfinu og tengdum löggerningum að 2. mgr. 3. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð ryðji þeirri veðsetningu til hliðar eða ógildi hana, en þar komi fram að þegar réttindi séu háð þeim takmörkunum að þau séu ekki framseljanleg, eða einungis framseljanleg með vissum skilyrðum, gildi sömu takmarkanir hvað varði heimild til að veðsetja réttindin. Í athugsemdum við frumvarp til laganna komi m.a. fram að veðsetning sem brjóti gegn umræddu ákvæði geti verið ógildanleg í heild eða að hluta.

Tilvitnað ákvæði laga nr. 75/1997 sé skýrt að þessu leyti, enda eðli máls samkvæmt   ekki   hægt   að   veðsetja   greiðslur   samkvæmt   skuldabréfinu   þar   sem skuldabréf sé einhliða óskilyrt skuldaviðurkenning. Skuldabréf sé þannig einungis greiðsluloforð skuldarans til kröfuhafans og séu þetta einu réttindin sem fólgin séu í bréfinu ásamt því hvernig krafan verði innheimt ef til þess komi. Að samþykkja það að veðsetning á greiðslum samkvæmt skuldabréfinu sé heimil þrátt fyrir 2. mgr. 3. gr. laga nr. 75/1997 þýddi að ákvæðið væri merkingarlaust og skuldabréfið í raun veðsett, þótt óheimilt sé að framselja skuldabréfið og þar með óheimilt að veðsetja það.

Þá byggi sóknaraðili á því að skuldabréfið og réttindi því tengd séu ein heild og ekki sé hægt að velja úr greiðsluskuldbindinguna og veðsetja hana sérstaklega þrátt fyrir skýrt bann við veðsetningu skuldabréfsins samkvæmt 2. mgr. 3. gr. laga nr. 75/1997.

Þá byggi sóknaraðili á því í fjórða lagi að varnaraðili hafi sjálfur rift framsalinu, veðsetningunni, skuldskeytingunni og tengdum löggerningum þann 27. júlí   2010.   Með   kröfulýsingu   sóknaraðila,   28.   desember   2012   hafi   varnaraðili samþykkt   þessa   riftun.   Þá   þegar   séu   komin   skilyrði   til   að   fallast   á   kröfur sóknaraðila,   enda   skuldskeytingin,   veðsetningin   og   framsalið/afhendingin   á skuldabréfinu ekki lengur gild að lögum. Þessi riftunaryfirlýsing, sem sóknaraðili hafi samþykkt, hafi aldrei verið afturkölluð. Varnaraðili hafi fjallað ítarlega um skilyrði riftunar vegna þessara löggerninga, sem sóknaraðili hafi tekið undir að öllu leyti í kröfulýsingu sinni. Varnaraðili byggi á því að sóknaraðili sé bundinn við þessa riftunaryfirlýsingu sem sóknaraðili hafi samþykkt. Í   sömu   kröfulýsingu   hafi   sóknaraðili   lýst   sjálfstætt   yfir   riftun   á   þessu samkomulagi og öllum tengdum gerningum. Vísaði hann m.a. í sömu rök og hafi komið fram í riftunaryfirlýsingu varnaraðila og hafi sérstaklega tiltekið 137. og 142. gr. laga nr. 21/1991.

Sóknaraðili telji ljóst að skilyrði 137. gr. séu uppfyllt og bendi jafnframt á að sóknaraðili og varnaraðili hafi verið nákomnir í skilningi 4. og 5. tl. 3. gr. laga nr. 21/1991. Sóknaraðili bendi á að hann hafi ekki fengið andvirði lánsins úthlutað til sín þegar skuldskeytingin hafi átt sér stað, enda um hreina skuldaaukningu að ræða   fyrir   sóknaraðila   þar   sem   engar   fjárhæðir   hafi   skipt   um   hendur   milli sóknaraðila og varnaraðila. Þá liggi fyrir að sóknaraðili hafi verið ógjaldfær 4. desember   2008,   en   strax   í   september   og   október   2008,   við   fall   íslenska fjármálakerfisins, hafi sóknaraðili orðið ógjaldfær enda með stærstu eigendum í íslensku viðskiptabönkunum.

Þá sé jafnframt ljóst að veðrétturinn hafi verið veittur vegna eldri skuldar og engar greiðslur hafi borist frá varnaraðila til sóknaraðila vegna skuldskeytingarinnar eða veðsetningarinnar. Veðsetningin hafi þannig leitt til minni fullnustumöguleika annarra kröfuhafa í þrotabúið, bæði með því að hin veðsetta eign hafi ekki lengur runnið til kröfuhafa og skuldir sóknaraðila hafi aukist við skuldskeytinguna.

Þá byggi sóknaraðili jafnframt á því að umrædd veðsetning hafi verið ráðstöfun sem á ótilhlýðilegan hátt hafi verið varnaraðila til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa og hafi leitt til þess að eign sóknaraðila hafi ekki verið til reiðu til fullnustu kröfuhöfum. Vegna náinna tengsla aðila hafi þeim verið ljós eða hafi mátt vera ljós bágur fjárhagur sóknaraðila og að veðsetningin væri til þess fallin að rýra möguleika annarra kröfuhafa til fullnustu og teldist því ótilhlýðileg samkvæmt 141. gr. laga nr. 21/1991. Vísist sérstaklega til umfjöllunar varnaraðila í bréfi sínu 27. júlí 2010 og svo og að umræddir gerningar hafi brotið í bága við lánareglur varnaraðila og hafi þannig ekki gildi að lögum. Þá byggi sóknaraðili sjálfstætt á riftunaryfirlýsingum sínum í kröfulýsingum sínum við slitameðferð varnaraðila, eins og nánar verði rakið.

Til stuðnings kröfu sóknaraðila um riftun á yfirlýsingu 5. desember 2008, þ.e. veðsetningu á reikningi nr. 117-26-60513 og skuldabréfi útgefnu af Valiant fjárfestingum ehf. 7. október 2008, byggi sóknaraðili á því að ætlað framsal eða veðsetning á skuldabréfinu, eða greiðslum af skuldabréfinu, hafi verið ráðstöfun sem á ótilhlýðilegan hátt hafi verið varnaraðila til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa og hafi leitt til þess að eign sóknaraðila hafi ekki verið til reiðu til fullnustu kröfuhöfum hans.

Vísi sóknaraðili til rökstuðnings þess sem komi fram í riftunaryfirlýsingu varnaraðila, sbr. kröfulýsingu sóknaraðila, svo og sjálfstætt til 141. gr. laga nr. 21/1991.   Samkvæmt   þeirri   lagagrein   megi   krefjast   riftunar   ráðstafana   sem   á ótilhlýðilegan hátt séu kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra, leiði til þess að eignir   þrotamanns   verði   ekki   til   reiðu   til   fullnustu   kröfuhöfum   eða   leiði   til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns, ef þrotamaðurinn hafi verið ógjaldfær eða hafi orðið það vegna ráðstöfunarinnar og sá sem hag hafi haft af henni hafi vitað eða hafi mátt vita um ógjaldfærni þrotamannsins og þær aðstæður sem leitt hafi til þess að ráðstöfunin hafi verið ótilhlýðileg. Ljóst sé að skuldskeytingin hafi leitt til skuldaaukningar   sóknaraðila,   sem   hafi   verið   kröfuhöfum   hans   til   tjóns   og   að varnaraðila hafi verið kunnugt um fjárhagslega stöðu sóknaraðila.

Á því sé byggt af hálfu sóknaraðila að hann hafi verið ógjaldfær í skilningi laga nr. 21/1991 frá septembermánuði 2008 og því ógjaldfær í desember sama ár þegar hinar riftanlegu ráðstafanir hafi átt sér stað. Á þessum tíma hafi sóknaraðili verið nær eignalaus en skuldir hans hafi numið mörgum milljörðum króna. Þessu til stuðnings megi t.d. benda á að samkvæmt ársreikningum Ice Capital ehf. fyrir árin 2008 og 2009 hafi eigið fé Ice Capital ehf. verið neikvætt um 17,5 milljarða króna í lok árs 2008 og um rúma 24,6 milljarða króna í árslok 2009. Í ársreikningi félagsins 2008 segi m.a. að tap ársins 2008 nemi rúmlega 32,2 milljörðum króna.

Þessu   til   frekari   stuðnings   vísist   til   þess   sem   fram   komi   í   skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008   að   á   tímabilinu   frá   1.   janúar   2007   til   30.   september   2008   hafi   skuldir sóknaraðila og tengdra félaga hækkað um 44,7 milljarða króna. Í evrum talið hafi skuldbindingar félaganna hækkað um 236,5 milljónir eða 117%. Á sama tíma hafi nýjar   lánveitingar   samkvæmt   ákvörðunum   lánanefnda   numið   43,3   milljörðum króna.

Varnaraðila hafi augljóslega verið ljóst að sóknaraðili hafi verið ógjaldfær þegar hinar riftanlegu ráðstafanir hafi átt sér stað. Megi ráða þetta m.a. af bréfi sóknaraðila 27. júlí 2010 svo og kröfum varnaraðila varðandi þær tryggingar sem setja þyrfti til að samþykkja skuldskeytinguna.

Sóknaraðili   byggi   á   því   að   skuldskeytingin   hafi   verið   varnaraðila   til hagsbóta   á   kostnað   annarra   kröfuhafa   enda   hafi   skuldskeytingin   leitt   til skuldaaukningar hjá sóknaraðila. Skuldskeytingin hafi mismunað kröfuhöfum og hafi þar með gengið gegn jafnræði þeirra sem gæta skuli skv. lögum nr. 21/1991.

Sóknaraðili byggi á því að það sé fullkomlega ljóst í málinu, að varnaraðili hafi verið grandsamur um fjárhagslega stöðu sóknaraðila, þ.e. að félagið hafi ekki verið gjaldfært, þegar skuldskeytingin hafi átt sér stað. Þá bendi sóknaraðili á að lánareglur varnaraðila hafi verið brotnar við skuldskeytinguna, sem leiði til þess að gjörningurinn sé ótilhlýðilegur og riftanlegur. Vísi sóknaraðili m.a. til almennu skaðabótareglunnar   og   til   ákvæða   laga   nr.   161/2002   um   fjármálafyrirtæki   og ákvæða laga nr. 2/1995 um hlutafélög.

Þá bendi sóknaraðili á að hann hafi rift millifærslu af reikningi nr. 117-26- 60513 inn á reikning í eigu varnaraðila með kröfulýsingu 28. desember 2012. Þar segi m.a. „Telji VBS sig eiga veðrétt eða einhverskonar veð- eða eignarréttindi í innstæðunni er lýst yfir riftun á slíkum rétti, sé hann til staðar, sbr. 137. og 141. gr. laga nr. 21/1991. Kröfu um greiðslu (svo) vísar kröfuhafi til 142. gr. laga nr. 21/1991, sbr. annars vegar 1. mgr. og hins vegar 3. mgr. Þá er sérstaklega á það bent   að   innlánsreikningar   eru   ekki   framseljanlegir.   Ekkert   liggur   fyrir   um   að reikningurinn   hafi   verið   læstur   fyrir   útborgunum.“   Þann   4.   janúar   2013   hafi varnaraðili endurgreitt að fullu umrædda fjárhæð. Telji sóknaraðili þetta staðfesta að kröfulýsingar hans hafi ekki verið vanreifaðar, að varnaraðili hafi getað áttað sig á þeim að fullu enda hafi hann brugðist við einni þeirra með endurgreiðslu og að aldrei hafi stofnast lögmætt veð yfir reikningnum. Þá komi fram í gögnum sem varnaraðili   hafi   sent   sóknaraðila   að   reikningur   nr.   117-26-60513   hafi   verið eyðilagður. Þar sem reikningurinn hafi verið eyðilagður telji sóknaraðili ljóst að ætluð veðsetning varnaraðila hafi enga þýðingu í málinu, enda ekki hægt að eiga veð í reikningi sem ekki sé lengur til, hvað þá handveð.

Sóknaraðili bendi á að varnaraðili hafi gert ráð fyrir því að umfjöllun um samþykki á riftun varnaraðila og sjálfstæða riftun sóknaraðila sé aðskilin krafa sem hafi   hlotið   sitt   eigið   númar   í   kröfuskrá.   Samhengisins   vegna,   með   vísun   til umfjöllunar hér að framan, telji sóknaraðili rétt að fjalla um þessi álitamál að því leyti sem þau lúti að ágreiningsmáli sem fyrir dóminum sé.

Þá   kveðst   sóknaraðili   mótmæla   því   að   kröfulýsing   hans   uppfylli   ekki áskilnað 117. gr. laga nr. 21/1991. Í 1. mgr. þess lagaákvæðis sé mælt svo fyrir að sá sem halda vilji uppi kröfu á hendur þrotabúi skuli lýsa henni fyrir skiptastjóra. Í 2. mgr. sömu lagagreinar séu nánari fyrirmæli um það hvernig slík kröfulýsing skuli vera úr garði gerð. Meðal annars komi þar fram að kröfur skuli tilteknar svo skýrt sem verða megi, svo sem fjárhæð þeirra og vextir í krónum og hverrar stöðu sé krafist að hún njóti í skuldaröð. Sóknaraðili hafi lýst kröfu og hafi krafist viðurkenningar á eignarrétti sínum, sbr. 109. gr. laga nr. 21/1991, en til vara að eignarréttindum varnaraðila yrði rift á grundvelli 137. gr. og 141. gr. laganna. Í kröfulýsingu sóknaraðila séu allar þær málsástæður sem sóknaraðili byggi rétt sinn á hendur varnaraðila á, svo og önnur atvik sem þurft hafi að greina samhengis vegna. Þá sé einnig vísað til umfjöllunar varnaraðila sjálfs í riftunaryfirlýsingu hans frá 27. júlí 2010.

Ekki sé ágreiningur milli aðila um að varnaraðili hafi frumrit skuldabréfsins undir höndum en deilt sé um hvort varnaraðili njóti veðréttar eða einhverskonar eignarréttinda í skuldabréfinu. Því sé ljóst að kröfulýsing sóknaraðila uppfylli áskilnað 117. gr. laga nr. 21/1991.

Þá bendi sóknaraðili á að hann hafi rift millifærslu af reikningi nr. 117-26- 60513 inn á reikning í eigu varnaraðila með kröfulýsingu 28. desember 2012, sbr. það sem fyrr segi. Varnaraðili hafi ekki átt í neinum erfiðleikum með að taka afstöðu til þeirrar kröfulýsingar og verða við kröfum sóknaraðila, en sú kröfulýsing sé í algjöru samræmi við kröfulýsingu í þessu máli.

Sóknaraðili kveðst vísa til almennra meginreglna samninga-, kröfu- og veðréttar. Um friðhelgi eignarréttarins sé vísað til 72. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944. Þá vísi sóknaraðili til laga nr. 75/1997 um samningsveð, einkum 3. gr. laganna og til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Krafa um riftun sé einkum reist á 137. og 141. gr. síðastnefndra laga. Krafa um að tekið verði tillit til virðisaukaskatts við ákvörðun málskostnaðar styðjist við ákvæði laga nr. 50/1988   um   virðisaukaskatt   en   samkvæmt   10.   tl.   3.   mgr.   2.   gr.   laganna   sé sóknaraðili undanþeginn virðisaukaskatti og geti því ekki nýtt sér virðisaukaskatt í rekstri sínum. Málskostnaðarkrafa byggist á 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð   einkamála,   sbr.   2.   mgr.   178.   gr.   laga   nr.   21/1991.   Um   sönnun   og sönnunarbyrði sé vísað til meginreglna VI. kafla laga nr. 91/1991 og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991.

III

Varnaraðili kveðst byggja varnir sínar á því að málatilbúnaður sóknaraðila sé verulega vanreifaður og komi það niður á vörnum varnaraðila. Vísi varnaraðili m.a. til meginreglna réttarfars um skýran og ljósan málatilbúnað sem og 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Sérstaklega   skuli   á   það   bent   að   varnaraðili   telji   að   með   kröfugerð sóknaraðila   í   greinargerð   sinni   hafi   hann   flækt   málatilbúnað   sinn   og   hagað kröfugerð sinni með þeim hætti að andstætt sé d- og e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Kröfugerð sóknaraðila virðist tvíþætt, annars vegar krafa um afhendingu skuldabréfs og hins vegar krafa um viðurkenningu á riftun veðréttar. Varnaraðili telji að þessi tvíþætta kröfugerð geti ekki farið saman sem ein krafa enda sé málsástæðum flækt saman með slíkum hætti að erfitt sé fyrir varnaraðila að átta sig á því hvaða málsástæður séu til grundvallar kröfu um afhendingu skv. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 og hverjar séu til grundvallar viðurkenningu á riftun. Þannig feli síðari hluti kröfugerðar sóknaraðila um riftun í sér viðurkenningu á því að veðsetning hafi stofnast en hins vegar byggi sértökukrafa hans á því að veðréttur hafi ekki stofnast, án þess þó að gerð sé grein fyrir því af hverju sóknaraðili eigi að fá   skuldabréfið   afhent   án   tillits   til   veðsetningarinnar.   Ljóst   sé   því   að   mati varnaraðila að kröfugerð sóknaraðila sé ekki háttað þannig að unnt sé að taka hana að óbreyttu upp í dómsorði, sbr. áskilnaður 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Jafnframt sé málsástæðum flækt og snúið með þeim hætti að meginhluti málsástæðna   sóknaraðila   snúi   að   mögulegri   riftun   á   skuldskeytingu   milli sóknaraðila og Iceproperties ehf. sem þó sé óviðkomandi kröfugerð sóknaraðila. Auk heldur megi greina jafn tilhæfulaus rök um ógildingu í þriðju málsástæðu sóknaraðila   án   þess   að   krafa   sé   gerð   um   ógildingu   í   málinu.   Málsástæður sóknaraðila séu því að meginhluta til óviðkomandi þeim dómkröfum sem hann hafi uppi í málinu.

Í kröfulýsingu sóknaraðila sé hvorki gerð skýr krafa um riftun né nokkur grein fyrir því gerð hvers vegna um sé að ræða riftanlega ráðstöfun eða reynt með öðrum hætti að heimfæra ráðstöfunina undir hin tilvitnuðu ákvæði riftunarreglna laga   nr.   21/1991.   Því   sé   algerlega   vanreifað   með   hvaða   hætti   skilyrðum riftunarreglna   gjaldþrotalaga   sé   fullnægt.   Eingöngu   sé   um   að   ræða   einhliða fullyrðingu   sóknaraðila   án   nokkurs   ýtarlegs   rökstuðnings.   Telji   varnaraðili greinargerð sóknaraðila undir rekstri málsins sama marki brennda.

Varnaraðili byggi einnig á því að ekki sé unnt að ná fram riftun á ráðstöfun með því að beina eingöngu viðurkenningarkröfu um riftun að varnaraðila. Svo mögulegt sé að fá ráðstöfun hnekkt með riftun þá verði að gera skýra kröfu um riftun.   Viðurkenning   á   því   að   um   riftanlega   ráðstöfun   sé   að   ræða   hafi   því takmarkaða þýðingu gagnvart varnaraðila.

Samkvæmt   ofangreindu   telji   varnaraðili   málatilbúnað   sóknaraðila   svo gallaðan   að   ekki   verði   hjá   því   komist   að   hafna   kröfum   hans   þar   sem málatilbúnaðurinn fullnægi ekki áskilnaði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Sé í þessu sambandi vísað til 2. mgr. 117. gr., 1. og 3. mgr. 177. gr. og 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Varnaraðili kveðst hafna með öllu sértökukröfu sóknaraðila skv. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 enda þyki varnaraðila ljóst að skilyrði ákvæðisins séu ekki uppfyllt eins og málum sé háttað.

Á því sé byggt af hálfu varnaraðila, í fyrsta lagi, að gildur handveðréttur hafi stofnast í skuldabréfinu útgefnu af Valíant fjárfestingum ehf. Skuldabréfið hafi ekki verið framselt sem slíkt til varnaraðila heldur hafi bréfið verið handveðsett varnaraðila líkt og áritun bréfsins beri með sér. Fyrir liggi einnig að sóknaraðili (áður Sund ehf.) hafi tilkynnt Valíant fjárfestingum ehf. 4. desember 2008 að félagið hefði handveðsett varnaraðila umrætt skuldabréf og jafnframt greiðslur samkvæmt því og að greiðslur af því skyldu greiðast inn á tiltekinn reikning sem varnaraðili   hafi   einn   haft   aðgang   að.   Kröfuhafi   og   skuldari   hins   veðsetta skuldabréfs,   þ.e.   sóknaraðili   og   þb.   Valiant   fjárfestinga   ehf.   hafi   samþykkt veðsetninguna og að því leyti sem framsalsbann í skuldabréfinu kynni ella að hafa torveldað   veðsetningu   þess,   þá   hafi   þeirri   hindrun   verið   rutt   úr   vegi   þegar sóknaraðili og Valíant fjárfestingar ehf. hafi samþykkt handveðsetninguna og að greiðslur skv. skuldabréfinu skyldu renna inn á reikning handveðsettan varnaraðila. Hafi því réttilega verið stofnað til veðsetningarinnar um leið og sóknaraðili hafi tekið að sér skuldbindinguna skv. lánssamningnum gagnvart varnaraðila.

Samkvæmt 43. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð sé heimilt að setja viðskiptabréf að handveði eða sjálfsvörsluveði. Ef viðskiptabréf sé sett að handveði gildi um réttarvernd veðsetningarinnar, eftir því sem við geti átt, ákvæði 2.–4. mgr. 22. gr. sömu laga. Í 2. mgr. 22. gr. laganna sé kveðið á um að handveðréttur öðlist réttarvernd við afhendingu veðsins til veðhafa eða aðila sem tekið hafi að sér að hafa umráð veðsins fyrir veðhafa þannig að eigandinn sé sviptur möguleikanum á því að hafa veðið undir höndum.

Með vísan til framangreinds sé ljóst að handveðsetning skuldabréfsins og greiðslur þess hafi öðlast réttarvernd með umráðasviptingu gagnvart sóknaraðila. Hafna verði því að þeim sökum kröfu sóknaraðila um sértökurétt skv. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991.

Varnaraðili   byggi   jafnframt   á   því   að   greiðslur   af   hinu   handveðsetta skuldabréfi séu sem slíkar veðsettar varnaraðila og hafi sóknaraðili og þb. Valiant fjárfestingu ehf. einnig samþykkt þá veðsetningu sérstaklega. Jafnframt sé þb. Valíant fjárfestinga ehf. skuldbundið til þess að greiða af bréfinu inn á reikning sem veðsettur sé varnaraðila og ljóst sé að umræddur reikningur sé sannanlega til staðar, í eigu varnaraðila.

Þar sem greiðslur samkvæmt hinu umþrætta skuldabréfi hafi einnig sem slíkar verið veðsettar varnaraðila með réttum hætti, sbr. það sem greini hér að ofan, með samþykki sóknaraðila og Valíant fjárfestinga ehf., þá verði að hafna kröfu sóknaraðila um sértökurétt skv. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991. Hafa beri í huga í þessu sambandi að sóknaraðili hafi fallist á að varnaraðili innheimti bréfið hjá þb. Valiant fjárfestinga ehf., sbr. samkomulag þar um sem liggi fyrir í málinu, og í því samkomulagi hafi falist að sóknaraðili hafi í raun fallið frá sértökukröfu sinni.

Af hálfu varnaraðila er á því byggt að 2. mgr. 3. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð eigi ekki við. Í fyrsta lagi þá sé dómkröfum sóknaraðila ekki þannig háttað að ætluð ógilding komi til skoðunar í málinu. Dómkröfur snúi að sértökurétti og viðurkenningu á riftun veðsetningar hins umþrætta skuldabréfs. Málsástæðu þessari beri því að hafna enda varði hún ekki dómkröfur sóknaraðila og eigi því ekki að koma til skoðunar við úrlausn málsins. Í öðru lagi þá eigi 2. mgr. 3. gr. laga nr. 75/1997 ekki við um kröfur á grundvelli viðskiptabréfa líkt og um sé að ræða í máli þessu. Ákvæðið varði takmarkanir á veðsetningu réttinda sem séu í eðli sínu óframseljanleg og leiði af almennum reglum. Sem dæmi um slík réttindi sé rétt að benda   á   lífeyrisréttindi   og   erfðaréttindi.   Varnaraðili   hafni   því   með   öllu   að handveðsetning   og   veðsetning   greiðslna   af   skuldabréfi   útgefnu   af   Valíant fjárfestingum ehf. geti varðað ógildingu m.t.t. framangreinds ákvæðis, þ.e.a.s. ef slík krafa væri uppi höfð í málinu. Auk heldur sem ákvæðið geti ekki tekið til veðsetningar greiðslna af bréfinu sjálfu. Að lokum byggi varnaraðili á því að burtséð frá túlkun 2. mgr. 3. gr. laga nr. 75/1997 þá hafi sóknaraðili og skuldari bréfsins,   þb.   Valiant   fjárfestinga   ehf.,   samið   sín   á   milli   vegna   veðsetningar skuldabréfsins og greiðslna skv. því. Jafnt því sem aðilar hafi heimild til að semja um að skuldabréfið megi ekki framselja þá hafi þeir að sjálfsögðu heimild til að falla frá slíkri kvöð líkt og gert hafi verið með móttöku og samþykki Valíant fjárfestinga   ehf.   vegna   veðsetningar   skuldabréfsins   til   varnaraðila.   Bann   við kröfuframsali hafi því ekki gildi gagnvart varnaraðila. Með vísan til framangreinds beri því að hafna kröfum sóknaraðila.

Varnaraðili telji ljóst að dómkröfur sóknaraðila rúmist ekki innan krafna hans skv. kröfulýsingu. Í kröfulýsingu þurfi kröfur að koma fram eins skýrt og unnt sé. Af fyrirmælum 2. mgr. 117. gr. laga nr. 21/1991 megi ráða að kröfugerð þurfi nánast að vera með sama hætti og í stefnu í einkamáli, sbr. d- lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.

Af   skoðun   117.   gr.   laga   nr.   21/1991   í   heild   sinni   megi   því   ráða   að kröfulýsingu á hendur þrotabúi megi jafna við útgáfu stefnu enda hafi kröfulýsing sömu áhrif og ef mál hefði verið höfðað um kröfuna á þeirri stund sem hún berist skiptastjóra, sbr. 5. mgr. 117. gr. laga nr. 21/1991.

Ljóst sé að sóknaraðili hefur í kröfugerð sinni í greinargerð málsins farið út fyrir kröfur sínar skv. kröfulýsingu á hendur varnaraðila. Almenn skírskotun til þess að ef varnaraðili teldi hið umþrætta skuldabréf vera veðsett sér þá lýsi sóknaraðili yfir riftun á slíkum rétti, geti ekki með nokkrum hætti talist fullnægjandi krafa í ljósi   þess   áskilnaðar   sem   lög   nr.   21/1991   geri   til   kröfugerðar   kröfulýsanda. Jafnframt sem kröfugerð sóknaraðila skv. greinargerð hans sé komin langt út fyrir þessa   almennu   yfirlýsingu   um   hugsanlega   riftun   á   mögulegum   veðrétti.   Ef dómurinn tæki kröfu sóknaraðila um viðurkenningu á riftun til greina þá væri kröfulýsing á hendur þrotaaðila nánast þarflaus eða þá algjörlega óformbundin og ákvæði 117. gr. laganna í raun virt að vettugi.

Af framangreindu leiði að slíkir annmarkar séu á kröfugerð sóknaraðila skv. kröfulýsingu og greinargerð hans að slíkt leiði til frávísunar og því verði ekki hjá því komist að hafna kröfum hans.

Ef   svo   ólíklega   vilji   til   að   dómurinn   telji   að   krafa   sóknaraðila   um viðurkenningu á riftun rúmist innan kröfulýsingar hans og sé ekki vanreifuð. Þá telji varnaraðili að hin síðar tilkomna viðurkenning á riftun hvað varði veðsetningu á greiðslum af hinu umþrætta skuldabréfi og veðsetningu á reikningi nr. 117-26- 60513, sé of seint fram komin. Kröfulýsingarfresti í bú varnaraðila hafi lokið þann 12. nóvember 2010. Meginreglan sé sú að ef kröfu sé ekki lýst á hendur þrotaaðila innan kröfulýsingarfrests þá falli hún niður gagnvart búinu sbr. 118. gr. laga nr. 21/1991. Sóknaraðili hafi ekki fært rök fyrir því á hvaða grundvelli hann telji kröfuna komast nú að.

Krafan komi fyrst fram í greinargerð sóknaraðila en hann hafi ekki gert kröfu um hverrar stöðu í réttindaröð í búi varnaraðila krafan skuli njóta eða á hvaða grundvelli hún skuli nú komast að.

Sömu   sjónarmið   eigi   við   um   hina   almennu   yfirlýsingu   sóknaraðila   í kröfulýsingu   hans   um   að   telji   varnaraðili   sig   eiga   veðrétt   eða   einhverskonar eignarrétt í hinu hér umþrætta skuldabréfi þá sé lýst yfir riftun.

Ber því að hafna kröfu sóknaraðila.

Ef svo ólíklega vilji til að fallist verði á að riftunarkrafa sóknaraðila uppfylli áskilnað laga nr. 21/1991, sbr. sérstaklega 117. gr. þeirra, sbr. 80 gr. laga nr. 91/1991, þá byggi varnaraðili á því að skilyrði riftunar skv. 137 gr. laga nr. 21/1991 séu ekki uppfyllt í málinu.

Riftunarregla 137. gr. laga nr. 21/1991 kveði á um að krefjast megi riftunar á veðrétti eða öðrum tryggingarréttindum sem kröfuhafi hafi fengið eftir að stofnað hafi verið til skuldar. Því sé mótmælt að veðsetning hins umþrætta skuldabréfs hafi verið framkvæmd eftir að sóknaraðili hafi stofnað til skuldarinnar. Þvert á móti liggi fyrir í málinu að til veðsetningarinnar hafi verið stofnað samhliða því að sóknaraðili   hafi   stofnað   til   skuldar   við   varnaraðila   með   yfirtöku   lánsins,   sbr. viðauka við lánssamning, yfirlýsingu um veð og tilkynningu um veðsetningu.

Því sé ljóst að til hinnar umþrættu veðsetningar hafi verið stofnað samhliða því tímamarki er sóknaraðili hafi stofnað til skuldar við varnaraðila eða þann 4. desember 2008. Því sé ekki um að ræða eldri skuld sóknaraðila.

Sérstaklega sé því mótmælt að varnaraðili hafi rift á einhverju tímamarki umþrættri veðsetningu eða þá þeirri skuldskeytingu sem sóknaraðili virðist hafa gert   að   þrætuefni   í   málatilbúnaði   sínum.  Varnaraðili   hafi   óskað   skýringar   frá sóknaraðila og hafi boðað fyrirhugaða riftun vegna skuldskeytingar dags. 4. des 2008, ef ekki kæmu fram frambærilegar umbeðnar skýringar. Af hálfu sóknaraðila hafi því verið hafnað með bréfi dags. 30. ágúst 2010, að tilefni væri til að rifta. Í bréfi sóknaraðila hafi verið færð ítarleg rök fyrir því hvers vegna sóknaraðili teldi að ekki væri um riftanlega ráðstöfun að ræða og hafi varnaraðili fallist á þau sjónarmið og að þeim sökum hafi ekki verið krafist riftunar.

Ljóst sé að mati varnaraðila að kröfulýsing sóknaraðila frá 28. desember 2012 hvað varði skuldskeytingu dags. 4. desember 2008, hafi enga þýðingu í málinu enda snúi hún að öðrum kröfum en mál þetta varði og efni hennar alfarið ósannað.

Auk   heldur   sem   að   ætluðu   samþykki   á   ætlaðri   riftunaryfirlýsingu varnaraðila sé alfarið mótmælt. Enda hefði riftunaryfirlýsing varnaraðila gagnvart sóknaraðila   og   ætlað   samþykki   hans   á   riftun   varðandi   skuldskeytingu   á   milli sóknaraðila og Iceproperties ehf. enga þýðingu, enda hafi varnaraðili eingöngu komið   að   málinu   með   þeim   hætti   að   hann   hafi   samþykkt   skuldaraskiptin. Sóknaraðila beri því að beina kröfu að Iceproperties ehf. enda félagið sá aðili sem losnað hafi undan skuldbindingunni samkvæmt lánasamningnum með íþyngjandi hætti fyrir sóknaraðila.

Varnaraðili mótmæli því að hann og sóknaraðili hafi verið nákomnir í skilningi laga nr. 21/1991 eins og þau hafi verið þegar veðsetningin hafi verið framkvæmd enda hafi sóknaraðili ekki átt verulegan hluta í varnaraðila, eins og áskilið hafi verið, eða öfugt. Jafnframt sem telja verði að sóknaraðili hafi verið gjaldfær þegar hin hér umþrætta veðsetning hafi átt sér stað. Auk heldur sem varnaraðili telji það ósannað að hin riftanlega ráðstöfun sé innan riftunarfrests skv. lögum nr. 21/1991 og sé því mótmælt. Í ljósi framangreinds telji sóknaraðili riftunarreglu 137 gr. laga nr. 21/1991 ekki geta átt við.

Þá sé því einnig mótmælt að skilyrði 141. gr. laga nr. 21/1991 séu uppfyllt en skv. greininni megi krefjast riftunar ráðstafana sem á ótilhlýðilegan hátt séu kröfuhafa til hagsbóta á kostnað annarra, leiði til þess að eignir þrotamannsins verði ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum eða leiði til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns,   ef   þrotamaðurinn   hafi   verið   ógjaldfær   eða   hafi   orðið   það   vegna ráðstöfunarinnar og sá sem hafði hag af henni hafi vitað eða hafi mátt vita um ógjaldfærni þrotamannsins og þær aðstæður sem leitt hafi til þess að ráðstöfunin væri ótilhlýðileg. Skv. þessu verði riftun aðeins við komið ef varnaraðila hefði verið kunnugt um að veðsetning skuldabréfsins væri ótilhlýðileg, á kostnað annarra kröfuhafa og að sóknaraðili hefði hennar vegna orðið ógjaldfær. Því fari fjarri. Sé í því sambandi um frekari rök m.a. vísað til ofangreindrar umfjöllunar, en varnaraðili mótmæli   því   sérstaklega   að   veðsetning   þessi   hafi   verið   ótilhlýðileg.   Byggi varnaraðili   á   því   að   hann   hafi   hagað   sér   í   alla   staði   tilhlýðilega   gagnvart sóknaraðila. Varnaraðili hafi engan þátt átt í því að sóknaraðili hafi tekið yfir skuldbindingu Iceproperties ehf. við varnaraðila og ekki hafi verið sýnt fram á að þeirri ráðstöfun hafi verið rift af hálfu sóknaraðila. Varnaraðili hafi mátt gera ráð fyrir að yfirtaka sóknaraðila á skuldum Iceproperties ehf. við varnaraðila væri gerð á eðlilegum forsendum, þannig að sóknaraðila væri umbunað fyrir að létta skuldum af Iceproperties ehf., þannig að kröfuhöfum sóknaraðila væri ekki íþyngt með skuldskeytingunni. Ef það hafi ekki verið svo, hljóti sóknaraðili að hafa rift þeirri ráðstöfun en ekkert liggur fyrir um það í málinu. Hafi riftun átt sér stað, breyti það þó engu um það að varnaraðili hafi enga vitneskju haft um að veðsetningin kynni að leiða til þess sem 141 gr. laga nr. 21/1991 áskilji. Því verði lagagreininni ekki beitt í málinu.

Varnaraðili telji það ekki liggja fyrir að ráðstöfunin hafi verið honum til hagsbóta á kostnað annarra kröfuhafa. Auk þess sem telja verði bæði rangt og ósannað að veðsetningin sem slík hafi leitt til tjóns fyrir sóknaraðila.

Þá telji varnaraðili að það sé rangt sem haldið sé fram af hálfu sóknaraðila í máli þessu, þ.e. að sóknaraðili hafi þegar verið orðinn ógjaldfær á árinu 2008 eða síðar, enda beri sóknaraðili sönnunarbyrðina þar um. Slíkar sönnur hafi hann ekki fært fram. Með vísan til ofangreinds telji varnaraðili ekkert skilyrði hinnar almennu riftunarreglu vera uppfyllt eins og mál standi.

Varnaraðili kveðst vísa til laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og þá sérstaklega 109. gr., 117. gr., 137. gr., 141. gr. og 142. gr., 177. gr. og 2. mgr. 178. gr. laganna. Einnig sé vísað til 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Auk þess sem vísað sé til 2. mgr. 3. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð. Málskostnaðarkrafa varnaraðila eigi sér stoð í 129. og 130.   gr.   laga   nr.   91/1991   um   meðferð   einkamála.   Krafa   varnaraðila   um virðisaukaskatt byggi á lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

IV

Eins   og   fyrr   greinir   er   varnaraðili   fjármálafyrirtæki   í   slitameðferð   á grundvelli laga nr. 161/2002, sbr. einnig lög nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í 2. mgr. 117. gr. síðarnefndu laganna, sem gildir við slitameðferðina, kemur m.a. fram að í kröfulýsingu skuli kröfur aðila koma fram svo skýrt sem verða megi og eins skuli þar greina þær málsástæður sem kröfuhafi byggi rétt sinn á.

Í kröfulýsingu sóknaraðila er þess í fyrsta lagi krafist að varnaraðili afhendi honum tilgreint skuldabréf og er vísað til 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 þeirri kröfu til stuðnings. Kemur og fram, þó ekki sé umfjöllun um það ítarleg, að sóknaraðili sé kröfuhafi samkvæmt bréfinu og að það sé óframseljanlegt og því geti varnaraðili ekki verið lögmætur kröfuhafi og byggt rétt á því. Ekki er unnt að fallast á   með   varnaraðila   að   framangreind   krafa   sem   einnig   kemur   skýrlega   fram   í greinargerð sóknaraðila til dómsins geti talist vanreifuð þannig að henni verði hafnað þegar af þeirri ástæðu.

Í kröfulýsingunni kemur og fram eftirfarandi texti: „Telji VBS sig eiga veðrétt eða einhverskonar eignarréttindi í skuldabréfinu er lýst yfir riftun á slíkum rétti, sé hann til staðar, sbr. 137. og 141. gr. laga nr. 21/1991.“ Engin nánari umfjöllun er í kröfulýsingunni um það hvernig skilyrðum umræddra lagaákvæða gæti talist fullnægt til að fallast mætti á hina riftun.

Krafa sóknaraðila í máli þessu eins og hún birtist í greinargerð hans og haldið var uppi við aðalmeðferð þess lýtur að því að viðurkennd verði riftun á „veðrétti varnaraðila af greiðslum af skuldabréfi“ og „riftun á veðrétti varnaraðila á reikningi 117-26-60513.“ Það er mat dómsins að síðastnefndar kröfur geti ekki talist felast í þeim kröfum sem sóknaraðili gerði í kröfulýsingu sinni og er reyndar að mati dómsins vafasamt að unnt sé að líta svo á að orðalag í kröfulýsingu um að „lýst sé yfir riftun“ geti falið í sér kröfu sem fullnægir áskilnaði 2. mgr. 117. gr. laga nr. 21/1991. Það er því mat dómsins að málatilbúnaður sóknaraðila að þessu leyti fullnægi ekki áskilnaði um skýran og glöggan málatilbúnað og er fallist á með varnaraðila að sóknaraðili hafi að þessu leyti gert hér fyrir dómi kröfur sem ekki rúmist innan krafna sem hann hafði uppi í kröfulýsingu. Verður framagreindum riftunarkröfum sóknaraðila hafnað þegar af þessum ástæðum.

Sóknaraðili gerir og kröfu um að honum verði afhent það skuldabréf sem að framan er lýst. Fyrir liggur að Valíant fjárfestingar ehf. er skuldari samkvæmt skuldabréfinu en sóknaraðili kröfuhafi. Þá liggur fyrir að bréfið er áritað um veðsetningu til varnaraðila. Sóknaraðili ber einkum fyrir sig að þar sem fram komi í skuldabréfinu að það sé ekki framseljanlegt að þá leiði það til þess að ekki hafi verið heimilt að veðsetja það.

Skuldabréfið innihélt ákvæði um að ekki væri unnt að framselja það. Felst í slíku ákvæði samningur milli aðila bréfsins, sóknaraðila og Valíant fjárfestinga ehf. Var þeim heimilt að gera slíkan samning og voru báðir bundnir við efni hans. Á hinn bóginn verður að fallast á með varnaraðila að umræddum samningsaðilum hafi einnig verið heimilt að falla frá umræddu framsalsbanni. Eins og lýst var hér að framan undirrituðu fyrirsvarsmenn beggja þessara aðila skjal þar sem mælt var fyrir um veðsetningu skuldabréfsins og að af því skyldi greiða inn á nánar tilgreindan reikning. Á grundvelli þessa skjals verður að telja að varnaraðili hafi mátt treysta því að ákvæði um framasalsbann stæði umræddri veðsetningu ekki í vegi, enda hafði   veðsetningin   skýrlega   verið   samþykkt   af   hálfu   sóknaraðila   og   kynnt fyrirsvarsmönnum Valíant fjárfestinga ehf. án athugasemda af þeirra hálfu. Þegar svo háttar til verður ekki talið að sóknaraðili geti með réttu borið fyrir sig gagnvart varnaraðila   að   honum   hafi   verið   umrædd  veðsetning   óheimil   vegna   ákvæða skuldabréfsins um bann við framsali. Þá er ekki unnt að fallast á að líta megi á bréf slitastjórnar varnaraðila 27. júlí 2010, eins og það er orðað, sem yfirlýsingu um riftun og því síður er að mati dómsins unnt að leggja til grundvallar að með kröfulýsingu 28. desember 2012 hafi sóknaraðili fallist á þá riftunaryfirlýsingu sem hafi falist í bréfinu að hans mati. Hefur sóknaraðila ekki tekist að mati dómsins að sýna fram á neinar þær forsendur sem leitt gætu til þess að lögum að veðréttur varnaraðila að umræddu skuldabréfi teldist fallinn niður.

Leiða   þær   forsendur   sem   raktar   eru   hér   að   framan   þegar   til   þeirrar niðurstöðu að ekki er unnt að telja að sóknaraðili eigi þann rétt yfir umræddu skuldabréfi að varnaraðila verði að svo komnu gert að afhenda honum það.

Þegar af þeim ástæðum sem raktar hafa verið hér að framan er kröfum sóknaraðila í máli þessu hafnað.

Með hliðsjón af málsúrslitum verður sóknaraðili úrskurðaður til að greiða varnaraðila málskostnað sem þykir hæfilega ákveðinn sú fjárhæð sem nánar greinir í úrskurðarorði.

Af hálfu sóknaraðila flutti málið Eggert Páll Ólafsson hdl. Af hálfu varnaraðila flutti málið Jón Ingi Þorvaldsson vegna Hróbjarts Jónatanssonar hrl. Halldór   Björnsson   héraðsdómari   kveður   upp   úrskurð   þennan   að   gættu ákvæði 1. mgr. 115. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála en uppkvaðning úrskurðarins hefur dregist vegna embættisanna dómara.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Framangreindum kröfum sóknaraðila, þrotabús Ice Capital ehf., sem hann hefur uppi í ágreiningsmáli þessu við slitameðferð varnaraðila, VBS eignasafns hf., er hafnað.

Sóknaraðili greiði varnaraðila 500.000 krónur í málskostnað.

Halldór Björnsson