Dómstólaleit

Endanlegar dómkröfur stefnanda eru að viðurkennd verði sameiginleg skaðabótaskylda stefndu Ólafs Elfars Júlíussonar og Valtýs Guðmundssonar á því tjóni sem stefnandi hefur orðið fyrir vegna þess að steypa fasteignarinnar við Suðurlandsveg 1-3 (fastanúmer 232-1250) er haldin annmarka og ekki í samræmi við fyrirskrifuð gæði.

Stefnandi krefst þess gagnvart stefnda Vátryggingafélagi Íslands að viðurkennd verði greiðsluskylda hans úr starfsábyrgðartryggingu byggingarstjórans Ólafs E. Júlíussonar hjá þessum stefnda, sbr. skírteinsnúmer 7304591, vegna tjóns sem stefnandi hefur orðið fyrir og mun verða fyrir vegna þess að steypa fasteignarinnar við Suðurlandsveg 1-3 (fastanúmer 232-1250) er haldin annmarka og ekki í samræmi við fyrirskrifuð gæði.

Af hálfu stefnanda er þess einnig krafist að stefndu verði sameiginlega gert að greiða stefnanda málskostnað.

Stefndu krefjast sýknu af kröfum stefnanda og málskostnaðar úr hendi félagsins.

I.

Málsatvik

Árið 2009 óskaði stefnandi eftir tilboðum í tengibyggingu milli Suðurlandsvegar 1 og 3 á Hellu á grundvelli útboðs- og samningsskilmála frá því í febrúar 2009 (dskj. 3). Gengið var til samninga við verktakann Rauðás ehf., kt. 000000-0000, Nestúni 1, 850 Hellu, sbr. verksamning dags. 24. júní 2009 (dskj. 4) og átti hann að annast framkvæmd verksins í samræmi við verklýsingu Verkíss og Arkforms frá febrúar 2009 (dskj. 5). Fyrirsvarsmaður verktakans var stefndi Ólafur Elfar Júlíusson sem jafnframt tók að sér hlutverk byggingarstjóra við verkið, sbr. yfirlýsingu þar að lútandi 18. júní 2009 (fylgiskjöl B með dskj. 15).

Aðkomu sinni að málinu hefur stefndi Valtýr lýst þannig að stefndi Ólafur hafi óskað eftir því að Valtýr skrifaði upp á verkið sem múrarameistari (fylgiskjöl B með dskj. 15). Ólafur og Valtýr hafi sammælst um það að sá síðarnefndi kæmi að verkinu eftir því sem stefndi Ólafur teldi ástæðu til. Stefndi Valtýr hafi þó aðeins einu sinni verið kallaður á staðinn sem múrarameistari, nánar tiltekið við uppsteypu á bita sem af einhverjum ástæðum hafi orðið eftir þegar byggingin var reist.

Gögn málsins bera með sér að Vátryggingafélag Íslands (VÍS) hafi staðfest bréflega 24. júní 2009 starfsábyrgðartryggingu stefnda Ólafs hjá félaginu (dskj. 6 og fylgiskjöl E með dskj. 15). Vátryggingarfjárhæð var 15.000.000 kr. á hverju ári, en 5.000.000 kr. í hverju einstöku tjónsatviki. Verkframkvæmdir hófust 26. júní 2009 og átti uppsteypu hússins að ljúka hinn 15. september 2009, samkvæmt verksamningi aðilanna.

Við uppsteypuna var notuð steinsteypa frá Byggingarfélaginu Klakki, Vík í Mýrdal. Fljótlega eftir að verk hófst, eða 7. september 2009, var bókað í verkfundargerð að tekið hafi verið „sýni úr plötusteypu fyrstu hæðar.“ Niðurstöður steypusýna voru kynntar á verkfundi 27. október 2009 en þau voru þar sögð „ófullnægjandi“. Af fundargerðum sem fylgdu í kjölfarið má ráða að með þessu hafi verið átt við að steypustyrkur væri ekki nægjanlegur. Þannig var t.d. eftirfarandi bókað á verkfundi 10. nóvember 2009: „Verktaki leggur fram bréf sem hann hefur sent           Byggingarfélaginu Klakki, þar sem óskað er eftir viðbrögðum við niðurstöðum úr steypusýnum á plötum fyrstu og annarrar hæðar. Samkvæmt niðurstöðum sýnatöku þá liggur fyrir að styrkur er ekki nægjanlegur.“ Í niðurstöðum Mannvits 22. desember 2009 um áætlaðan steypustyrk kemur fram að steypugæði mældust talsvert minni en það sem fyrirskrifað hafði verið (dskj. 7).

Hinn 17. desember 2009 sendu stefnandi og stefndi Ólafur, sem byggingarstjóri verksins, sameiginlega bréf til stefnda VÍS þar sem félaginu var tilkynnt að niðurstöður úttekta og mælinga á steypustyrk byggingarinnar gæfu vísbendingar um að steypustyrkur í plötum á fyrstu og annarri hæð byggingarinnar væru undir þeim viðmiðunarmörkum sem almennt væri miðað við og kæmu fram í tilboðsgögnum verksins (dskj. 8). Í kjölfarið vann verkfræðistofan Verkís greinargerð fyrir stefnanda í janúar 2010, sem send var stefnda VÍS (dskj. 9). Hinn 4. desember 2010 sendi stefnandi bréf til stefnda VÍS þar sem gerð var formleg krafa í starfsábyrgðartryggingu byggingarstjórans vegna gallans (dskj. 10). Með tölvupósti stefnda VÍS 12. janúar 2011 var bótaskyldu hafnað (dskj. 11).

Stefnandi kærði niðurstöðu stefnda VÍS til úrskurðarnefndar í vátryggingarmálum 17. febrúar 2011 (dskj. 12). Með úrskurði nefndarinnar 7. apríl 2011 í máli nr. 71/2011 var kröfu stefnanda hafnað með þeirri röksemd að í gögnum málsins væri ekki að finna neinar matsgerðir eða önnur sönnunargögn sem sýndu fram á að byggingarstjórinn hefði með saknæmum hætti vanrækt umsjón og eftirlit með framkvæmdunum þannig að hann bæri ábyrgð á þeim göllum sem fram komu á verkinu (dskj. 13).

Í febrúar 2012 ákvað stefnandi að óska eftir matsgerð frá Guðjóni Þ. Sigfússyni hjá verkfræðistofunni VGS. Fundur var haldinn 18. apríl 2012 þar sem matsþolar voru boðaðir ásamt fulltrúum matsbeiðanda. Stefndu Ólafur og Valtýr mættu á matsfundinn en fulltrúi stefnda VÍS boðaði forföll (dskj. 14). Í niðurstöðum Guðjóns 28. ágúst 2012 (dskj. 15), kemur fram að steypa hafi verið undir fyrirskrifuðum gæðum og orsök þess megi m.a. rekja til þess að steypa hafi ekki verið komin í mót fyrr en u.þ.b. 4-5 klukkustundum frá því að hún var blönduð. Þá hafi vatni að öllum líkindum verið bætt í steypuna á byggingarstað, þrátt fyrir að það hafi ekki verið heimilt. Niðurstaða matsmannsins er sú að tjón stefnanda hafi numið a.m.k. 40,8 m.kr. Í fyrsta lagi tæplega 19,5 m.kr. vegna beins útlagðs kostnaðar við viðgerðir, lagfæringar og frekari hönnun. Í öðru lagi 4,5 m.kr. vegna tafa og í þriðja lagi 16,8 m.kr. vegna verðmætisrýrnunar fasteignarinnar.

Stefnandi sendi stefnda VÍS bréf 30. janúar 2013 þar sem þess var krafist að félagið greiddi stefnanda hámarkstryggingu byggingarstjóratryggingarinnar í samræmi við niðurstöður Guðjóns (dskj. 16). Með tölvupósti stefnda VÍS 28. febrúar 2013 var kröfu stefnanda hafnað (dskj. 16). Í framhaldi af því höfðaði stefnandi mál þetta.

Fyrir liggur að verktakinn Rauðás ehf. hefur verið tekinn til gjaldþrotaskipta og hefur stefnandi því kosið að beina málinu gegn stefndu Ólafi og Valtý persónulega.

Dómendur gengu á vettvang með fulltrúum málsaðila 19. febrúar sl.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Af hálfu stefnanda er á því byggt að steypan sem notuð var við framkvæmd verksins hafi verið gölluð og langt undir fyrirskrifuðum gæðum. Um ástæðu þess að Ólafi og Valtý er stefnt í málinu vísar stefnandi til þess að greiðsluskylda stefnda VÍS muni ekki ná nema að hluta upp í tjón stefnanda vegna steypugallana. Því sé nauðsynlegt að stefna þeim persónulega til viðurkenningar á skaðabótaskyldu þeirra.

Stefnandi telur niðurstöður Mannvits, Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands, Verkíss og Guðjóns Þ. Sigfússonar sanna að steypugæði byggingarinnar sem um ræðir í máli þessu hafi ekki verið í samræmi við fyrirskrifaðan styrk og ekki í samræmi við þær kröfur sem almennt megi gera til gæða steypu í sambærilegum byggingum. Umrædd steypa hafi því verið gölluð í skilningi kröfuréttar. Stefnandi telur auk þess að matsgerð Guðjóns sýni fram á með óyggjandi hætti að steypugallinn hafi valdið stefnanda umtalsverðu tjóni.

Stefnandi vísar til þess að í matsgerð Guðjóns komi fram að orsök þess að steinsteypa var undir fyrirskrifuðum gæðum sé líklega sú að of langur tími hafi liðið frá blöndun steypunnar í Vík í Mýrdal þar til steypa var komin í mót. Þannig bendi margt til þess að tíminn hafi farið upp í fjórar til fimm klukkustundir þegar hámarkið var ein og hálf klukkustund, sbr. kafla 2.4.0.6 í verklýsingu. Þegar þetta hafi gerst hafi vatni líklega verið bætt út í steinsteypuna til þess að auðvelda vinnuna við hana, sem leiddi til þess að steinsteypan tapaði styrk sínum. Það er mat Guðjóns að verktaki eða starfsmenn hans hafi beðið um að vatni yrði bætt í steypuna en slíkt var óheimilt samkvæmt handbók framleiðslustýringar, sem gerð var af Mannviti hf. sem sá um eftirlit steinsteypu í steypustöð. Þessar ályktanir Guðjóns séu efnislega í samræmi við niðurstöðu Mannvits en í greiningu þeirra, dags. 22. desember 2009, komi fram að meginástæða fyrir lágum þrýstistyrk steypunnar hafi verið of mikið vatn í steypu miðað við sementsmagn.

Stefnandi telur ljóst af matsgerð Guðjóns að verklagi við steypugerð og steypuvinnu hafi verið verulega ábótavant og ekki í samræmi við þau atriði sem framkvæma átti samkvæmt verklýsingu. Þannig hafi prufur úr steinsteypu ekki verið teknar á byggingarstað, sigmál og loftinnihald steypunnar ekki verið mælt og ekki gerðar mælingar á eiginleikum steinsteypu, eins og skýrlega hafi verið mælt fyrir um að verktaki ætti að gera, sbr. gr. 2.4.0.4 og 2.4.0.11 í verklýsingu. Þá hafi ekki verið fengið samþykki fyrir tækjabúnaði vegna steypuvinnu, sbr. gr. 2.4.0.5 í verklýsingu, ekki haldin steypudagbók og ekki fengið samþykki fyrir sérvirkum þjálniefnum í steinsteypu, sbr. gr. 2.4.0.2 verklýsingar.

Byggingarstjóri sé framkvæmdastjóri byggingarframkvæmda og eigi sem slíkur m.a. að sjá til þess að iðnmeistarar sem koma að verkinu, þ.m.t. múrarameistari, sinni skyldum sínum og að framkvæmdin sé tæknilega og faglega fullnægjandi. Þá beri múrarameistari ábyrgð á allri steinsteypu, niðurlögn hennar og eftirmeðhöndlun. Ljóst sé af niðurstöðu matsmanns að steinsteypa hafi ekki verið í samræmi við fyrirskrifuð gæði, dælingu, meðhöndlun og niðurlagningu steypu hafi ekki verið háttað í samræmi við verklýsingu og almennar venjur og framkvæmd steypugerðar og steypuvinnu verið ábótavant og í verulegu ósamræmi við verklýsingu. Þá hafi yfirumsjón á verkstað verið verulega ábótavant. Stefnandi telur því að stefndi Ólafur, sem byggingarstjóri verksins, og stefndi Valtýr, sem múrarameistari verksins, hafi vanrækt lögbundnar skyldur sínar með saknæmum og ólögmætum hætti við framkvæmd verksins. Í samræmi við meginreglu skaðabótaréttar um sakarábyrgð verði stefndu að bera ábyrgð á því tjóni sem sú vanræksla olli gagnvart tjónþola, sem er stefnandi máls þessa. Af sömu ástæðum sé stefndi VÍS greiðsluskyldur úr starfsábyrgðartryggingu stefnda Ólafs.

Með vísan til áðurnefndrar matsgerðar Guðjóns Þ. Sigfússonar sundurliðar stefnandi tjón sitt með eftirfarandi hætti:

1. Beinn útlagður kostnaður stefnanda                                                  19.484.217 kr.

   a)     Kostnaður Verkís samkvæmt samantekt 20. maí 2010                     3.811.518 kr.

   b)     Kostnaður Arkforms ehf. skv. tímaskýrslum (sept 2010)                 7.212.822 kr.

   c)     Verkefni unnin af Selhúsum ehf. vegna uppsteypu sem tilheyrðu útboðsverki Rauðás, skv. yfirliti frá Verkís hf. dags. 13. september 2010                                                                   1.785.336 kr.

   d)     Flotunarkrafa, 6 mm umframflotun gert af verktaka 2. áfanga, kostnaður skv. yfirliti Verkís dags. 13. september 2010                   1.896.000 kr.

   e)     Verkefni unnin af Selhúsum ehf. vegna uppsteypu skv. aukaverkayfirliti         - verk nr. 72-79-80-82-105 (múrviðgerðir og brot stigahús), 121 og 133 (ýmis múrvinna og brot)                    3.1786.541 kr.

   f)      Kostnaður við eftirlitsmann stefnanda                                              1.602.000 kr.

2. Fjárhagslegt tjón stefnanda vegna tafa                                              4.500.000 kr.

   a)     Tafabætur skv. verksamningi við verktaka (100.000 x 45)               4.500.000 kr.

3. Munur á söluverði eignar vegna lélegra steypugæða                        16.800.000 kr.

   a)     Hækkaður viðhaldskostnaður vegna lélegri steypu               12.900.000 kr.

   b)     Verðmat sem rýrnun út frá byggingarkostnaði                     2.400.000 kr.

   c)     Ófyrirséður kostnaður                                                                        1.500.000 kr.

   SAMTALS                                                                                    40.784.217 kr.

   Stefnandi telur með vísan til alls framangreinds að hann hafi lögvarða hagsmuni af því að skorið sé úr um dómkröfur hans, enda hafi hann leitt nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni og gert ítarlega grein fyrir því í hverju tjón hans felst og hver tengsl þess séu við atvik málsins..

   Um lagarök vísar stefnandi til meginreglna skaðabótaréttar, einkum reglunnar um sakarábyrgð. Þá er vísað til skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997, einkum 44. og 51. gr., og byggingarreglugerðar nr. 441/1998, einkum 32., 39.. 118. og 119. gr. Viðurkenningarkrafa stefnanda er studd skírskotun til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Aðild stefnda VÍS er byggð á 1. mgr. 44. gr., sbr. 45. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Um málskostnaðarkröfu sína vísar stefnandi til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, einkum 129. og 130. gr. þeirra laga.

III.

Málsástæður og lagarök stefndu Ólafs Elfars Júlíussonar og

Vátryggingafélags Íslands hf. Stefndi Ólafur byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að ósannað sé að hann sem byggingarstjóri hafi sýnt af sér saknæma háttsemi eða brugðist skyldum sem á honum hvíldu sem byggingarstjóra þannig að hann beri á því skaðabótaábyrgð gagnvart stefnanda. Þá byggir sýknukrafa á því að stefnandi hafi ekki sannað að hann hafi orðið fyrir tjóni sem rekja megi með réttu til meintrar saknæmrar háttsemi stefnda Ólafs sem byggingarstjóra eða annarra atvika er hann beri skaðabótaábyrgð á sem byggingarstjóri. Af hálfu Ólafs er einnig á því byggt að skaðabótakrafa geti ekki stofnast á hendur honum sem byggingarstjóra að svo miklu leyti sem rekja megi tjónið til vanefnda á verksamningi sem stefnanda voru ljós á verktímanum og að ætlast hafi mátt til þess af stefnanda að hann takmarkaði tjón sitt að fullu. Stefnandi hafi haft tækifæri til að koma algjörlega í veg fyrir að félagið yrði fyrir tjóni vegna títtnefndra atvika.

Sýknukrafa stefnda Vátryggingafélags Íslands byggir á öllum sömu málsástæðum og sýknukrafa stefnda Ólafs enda verður félagið ekki greiðsluskylt úr lögboðinni ábyrgðartryggingu hans nema hann hafi valdið stefnanda sannanlegu tjóni með saknæmri og ólögmætri vanrækslu á skyldum sem á honum hvíldu sem byggingarstjóra.

Stefndu byggja á því að  ekki sé hægt að meta stefnda Ólaf skaðabótaskyldan í máli þessu á grundvelli annarra réttarreglna en hinni almennu sakarreglu. Engar réttarreglur leiði til þess að skaðabótaábyrgð stefnda Ólafs sé víðtækari eða strangari en í hinni almennu sakarreglu felst. Engar hlutlægar skaðabótareglur eigi við um ábyrgð byggingarstjóra né sakarlíkindareglur eða sjónarmið um frávik frá þeirri grunnreglu skaðabótaréttar að það sé tjónþola að sanna tilvist og umfang tjóns síns og grundvöll ábyrgðar þriðja manns.

Skaðabótaskylda verði því ekki viðurkennd nema að því skilyrði uppfylltu að stefnandi sanni að stefndi Ólafur hafi með því að vanrækja skyldur, sem á honum hvíldu sem byggingarstjóra, valdið tilteknu tjóni með saknæmum og ólögmætum hætti og að tjónið sé sennileg afleiðing af hegðan hans og raski hagsmunum sem verndaðir séu af skaðabótareglum. Greiðsluskylda stefnda Vátryggingarfélags Íslands hf. verði að sama skapi ekki viðurkennd nema stefnandi sanni framangreint.

Þar sem um sakarábyrgð sé að ræða geti byggingarstjóri ekki borið ábyrgð á göllum vegna vankanta á efni sem notað var við húsbyggingu nema hann hafi vitað eða mátt vita að efnið væri óhentugt til verksins. Í 3. mgr. 51. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 felist ekki að byggingarstjóri taki á sig ábyrgð á því að einstaka verktakar uppfylli verksamninga sína.

Stefndu mótmæla því sem röngu og ósönnuðu að steypan sem notuð var við framkvæmd verksins hafi verið gölluð og ekki í samræmi við fyrirskrifaðar kröfur. Matsgerð sú sem stefnandi hefur lagt fram hafi ekki sönnunargildi og niðurstöður matsmanns um það hver beri ábyrgð á því að vatni hafi verið bætt í steypu séu ekki afdráttarlausar. Að mati stefndu er bilun eða vanstilling í skömmtunarbúnaði steypustöðvar líklegasta orsök þess að vatns/sementsgildi steypunnar er hátt og byggir sú niðurstaða bæði á skýrslu Mannvits og framangreindri matsgerð.

Stefndu hafna því að stefndi Ólafur hafi vanrækt skyldur sínar við framkvæmd verksins. Stefndi Ólafur beri ekki ábyrgð á gæðum aðkeyptrar steypu frá viðurkenndum framleiðanda. Stefndi Ólafur hafi ekki komið nálægt framleiðslu steypunnar og enga möguleika haft á að fylgjast með framleiðslu hennar. Engar prófanir eða sýnataka á verkstað hafi getað komið í veg fyrir hina meintu galla.

Byggingarstjóri beri ekki skaðabótaábyrgð á því hvernig aðilum tekst til við að efna og framkvæma verksamninga. Ábyrgðarsvið byggingarstjóra sé skilgreint í 3. mgr. 51. gr. skipulags- og byggingarlaga þannig að efndir verksamninga falli þar utan. Ef ágallar á verki verktaka koma í ljós strax á verktímanum hafi verkkaupi samningsbundin vanefndaúrræði sem honum ber að nýta.

Íslenskur staðall gildi um umræddar verkframkvæmdir, ÍST 30:2003. Þar sé að finna ítarleg ákvæði um það hvaða úrræða verkkaupi geti gripið til ef gallar koma fram á verki verktaka.

Samkvæmt ákvæði 20.5 í ÍST 30 geti verkkaupi eða umsjónarmaður hans hafnað efni eða unnu verki sem ekki er eins og samningur áskilur. Verktaka beri að bæta úr því sem áfátt er án ástæðulauss dráttar. Hafi galli ekki verið lagfærður innan hæfilegs tíma sé verkkaupa samkvæmt grein 20.6 heimilt að halda eftir upphæð sem samsvarar kostnaði við að lagfæra gallann. Þá geti verkkaupi einnig dregið tafabætur af greiðslum til verktaka samkvæmt grein 24.5.4.

Nýti verkaupi ekki framangreind vanefndaúrræði þrátt fyrir að hann viti að efni eða unnið verk er ekki eins og samningur áskilur geti hann ekki síðar krafið þriðja aðila um greiðslu þess kostnaðar er af hlýst.

Samkvæmt 4. mgr. 51. gr. skipulags- og byggingarlaga gerir byggingarstjóri byggingarfulltrúa viðvart um lok úttektarskyldra verkþátta. Við lok framkvæmda skal byggingarstjóri síðan staðfesta að byggt hafi verið í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir. Stefndi Ólafur hafi ekki gert byggingarfulltrúa viðvart um að uppsteypu væri lokið og hafi ekki lýst því yfir að sá verkþáttur hefði verið unninn í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir þegar í ljós kom að steypugæðum var áfátt. Vanrækslu stefnda Ólafs verði því ekki kennt um tjón stefnanda.

Hvað sem öðru líði beri að sýkna stefndu á grundvelli reglna skaðabótaréttar um skyldu tjónþola til að takmarka tjón sitt. Stefnandi hafi haft alla möguleika á að krefjast þess að verktakinn skilaði umsömdu verki gallalausu og til að halda eftir greiðslum til verktakans er námu kostnaði og tjóni vegna gallans.

Eftir að í ljós kom að vatns/sementsgildi steypunnar væri í hærra lagi hafi stefndi Ólafur gert nákvæmlega það sem góður og gegn byggingarstjóri í hans stöðu hefði gert. Hann, ásamt öðrum, hafi hlutast til um að málið yrði rannsakað frekar og séð til þess að mótaðgerðir væru framkvæmdar. Ekkert í málinu bendi til þess að verklegum framkvæmdum við mótaðgerðirnar hafi verið ábótavant.

Að mati stefndu skortir á það að stefnandi hafi sannað tjón sitt. Vísa stefndu í því sambandi bæði til ætlaðs útlagðs kostnaðar stefnanda, kostnaðar vegna tafa á verkinu og ætlaða verðmætisrýrnun fasteignarinnar.

Af hálfu stefnda Vátryggingafélags Íslands hf. er lögð á það áhersla að greiðsluskylda úr lögboðinni ábyrgðartryggingu byggingarstjóra geti aldrei stofnast að hærri fjárhæð en vátryggingarfjárhæðinni samkvæmt skírteini á dskj. 6, jafnvel þótt raunverulegt tjón stefnanda kunni að nema hærri fjárhæð.

Um málskostnað vísa stefndu til ákvæða 1.-3. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

IV.

Málsástæður og lagarök stefnda Valtýs Guðmundssonar

Sýknukrafa stefnda Valtýs Guðmundssonar er í fyrsta lagi á því byggð að byggingarstjórinn hafi yfirtekið allar þær skyldur sem á múrarameistara eru lagðar samkvæmt byggingarreglugerð. Samkvæmt 39. gr. byggingarreglugerðar nr. 441/1998 sem var í gildi þegar verkið var unnið beri múrarameistari m.a. ábyrgð á allri steypuvinnu, niðurlögn hennar og eftirmeðhöndlun. Framkvæmdir hafi hafist við steypuvinnu veggja án þess að múrarameistari hafi verið tilkvaddur. Í matsgerð (dskj. 14) komi fram að eftirlitsmaður verkkaupa, Már Adolfsson, hafi verið viðstaddur þegar steypt var. Aldrei hafi verið óskað eftir nærveru múrarameistara við úttektir á verkinu. Aðeins hafi verið óskað eftir nærveru stefnda Valtýs þegar plötur voru steyptar.

Stefndi Valtýr vísar til þess að byggingarstjóri hafi ráðið annan múrara, sem ekki var með meistararéttindi til að annast múrverkið. Samkvæmt verklýsingu (dskj. 5) skyldi steypuverkstjóri alltaf vera á vinnustað þegar steypt var. Stefndi Valtýr ber því við að hann hafi ekki gegnt starfi steypuverkstjóra og verklýsing verksins hafi aldrei verið borin undir hann eða kynnt honum. Þá skyldi allur búnaður til flutnings, niðurlagningar og vinnslu háður samþykki eftirlitsmanns. Stefndi Valtýr hafi ekkert haft með öflun búnaðar að gera. Það hafi byggingarstjórinn gert og hafi eftirlitsmaðurinn Már Adolfsson samþykkt þennan búnað. Samkvæmt matsgerð (dskj. 14, bls. 5) hafi steypudælan sem notuð var við verkið ekki virst hafa annað steypuvinnunni á fullnægjandi hátt. Byggingarstjóri hafi útvegað steypudæluna og eftirlitsmanni hafi borið að samþykkja hana áður en steypuvinna hófst.

Stefndi Valtýr telur í stuttu máli að ábyrgð byggingarstjórans yfirtaki alla ábyrgð múrarameistarans.

Sýknukrafa stefnda Valtýs er í öðru lagi á því byggð að steypan frá Klakki hafi ekki staðist gæðakröfur. Í álitsgerð Mannvits (dskj. 7) sé komist að þeirri niðurstöðu að steypusýni úr borkjörnum allra þriggja plantnanna hafi sýnt að steypan stóðst ekki gæðakröfur. Í matsgerð (dskj. 14) komi fram að til hafi verið steypusýni í steypustöð fyrir steinsteypu 3. hæðar. Það segi ekkert um gæði steypunnar í plötur 1. og 2. hæðar. Meðan annað liggi ekki fyrir verði að gera ráð fyrir að steypan úr steypustöð hafi verið eins og borkjarnasýni sýndu. Stefndi Valtýr heldur því fram að framkvæmdastjóri stefnanda hafi verið varaður við því að kaupa steypuna frá Klakki. Þeir sem tóku ákvörðun um að kaupa steypuna frá Klakki í Vík í Mýrdal, þ.e. stefndi Ólafur Elfar með samþykki stefnanda, hafi meðvitað tekið áhættu um rýrnun gæða steypunnar með því að láta aka með hana í 1½ klst. á verkstað sem var sá hámarkstími sem líða mátti frá því að steypan var blönduð í steypustöð þar til hún væri komin í mót. Stefndi Valtýr hafi ekkert komið að ákvörðunartöku um hvaðan steypan yrði keypt. Hefði slíkt verið gert hefði hann bent á steypustöð á Selfossi sem var mun nærri verkstaðnum. Stefndi vísar til þess að ef rétt reynist það sem fram kemur í matsgerð á dskj. 14, að steypan hafi staðið í steypubílum í allt að 4-5 klst. hafi byggingarstjóra og/eða eftirlitsmanni verkkaupa borið að vísa þeim bílum frá. Sú steypa hafi samkvæmt verklýsingu verið ónothæf. Stefndi Valtýr hafnar þeirri getgátu matsmanns að vatni hafi verið bætt út í steypuna til að auðveldara væri að vinna með hana. Alþekkt sé að við það að dæla vatni í steypu tapi hún styrk sínum. Stefndi Valtýr hafi aldrei tekið ákvörðun um að dæla vatni í steypuna.

Stefndi byggir sýknukröfu sína í þriðja lagi á þeirri málsástæðu að öll framkvæmd verksins hafi verið samþykkt af eftirlitsaðilum stefnanda og þar með honum sjálfum. Af fundargerðum frá verkfundum megi ráða að verkfræðistofan Verkís hafði yfirumsjón með verkinu og verkkaupi hafi ráðið sérstakan eftirlitsmann, Má Adolfsson, en auk hans hafi setið verkfundi sem fulltrúar verkkaupa þeir Már Guðnason, Örn Þórðarson og Sigurbjartur Pálsson. Í verklýsingunni (dskj. 5) komi fram verkfyrirmæli sem ekki hafi verið fylgt við framkvæmdina. Stefndi skírskotar til þess að eftirlitsaðili hafi átt að vera viðstaddur alla steypuvinnu og svo virðist sem eftirlitsaðili verkkaupa, Már Adolfsson, hafi sinnt þeirri skyldu sinni. Hann hafi einnig átt að sjá til þess að steypuvinna færi ekki fram nema steypuverkstjóri væri á vinnustað. Annaðhvort hafi hann vanrækt þessa skyldu sína eða samþykkt stefnda Ólaf Elfar eða Steingrím múrara sem steypuverkstjóra. Verkkaupinn, stefnandi, beri sjálfur ábyrgð á að hafa heimilað að steypan yrði keypt hjá Klakki og henni ekið í 1½ klst. frá Vík til Hellu. Samkvæmt verklýsingu hafi allur búnaður til niðurlagningar steypu verið háður samþykki eftirlitsmanns. Öll tæki skyldi prófa fyrir fram. Því verði að telja að eftirlitsmaður hafi samþykkt notkun þeirrar steypudælu sem notuð var við verkið og hafi reynst ófullnægjandi. Vanræksla eftirlitsaðila, starfsmanna stefnanda, sem með háttsemi sinni kunna að hafa bakað stefnanda tjón sé ekki á ábyrgð stefnda.

Í fjórða lagi er sýknukrafa stefnda Valtýs á því byggð að matsgerðar þeirrar sem fyrir liggur í málinu hafi verið aflað einhliða af stefnanda og hafi því enga þýðingu sem sönnunargagn í máli þessu.

Í fimmta lagi er sýknukrafan reist á því að stefnandi hafi fyrirgert rétti sínum til þess að krefja stefnda Valtý um skaðabætur með því að hafa ekki nýtt sér umsamdar heimildir til að draga frá uppgjöri verksins kostnað við nauðsynlegar styrkingar á húsinu. Þessu til stuðnings er vísað til nánar tilgreindra ákvæða í ÍST 30, almennum útboðs- og samningsskilmálum um verkframkvæmdir. Í stað þess að halda eftir greiðslum til verktakans og ganga á verkábyrgðina virðist stefnandi hafa látið verktakann vinna endurbætur og styrkingar á verkinu og greitt fyrir. Fráleitt sé að krefjast viðurkenningar á bótaskyldu stefnda Valtýs þegar stefnandi hafi misfarið með samningsbundinn rétt sinn eins og hér er lýst.

Í sjötta lagi er sýknukrafan á því byggð að stefnandi hafi sjálfur gefið þá yfirlýsingu að byggingarstjórinn sé einn ábyrgur fyrir hugsanlegu tjóni og að hann geti síðar sett fram kröfu á viðkomandi iðnmeistara. Af hálfu stefnda er í þessu samhengi vísað til bréfs lögmanns stefnanda til úrskurðanefndar í vátryggingarmálum.

Í sjöunda lagi vísar stefndi til tómlætissjónarmiða, þ.e. að stefnandi hafi aldrei á framkvæmdatíma, við lokaúttekt eða síðar gert stefnda Valtý grein fyrir ætluðum göllum á verkinu og hugsanlegri ábyrgð hans.

Áttunda sýknumálsástæða stefnda byggir á því að stefnandi hafi í reynd enn ekki orðið fyrir tjóni og óvíst sé að það verði.

Varakrafa stefnda Valtýs er reist á því að eftirlit starfsmanna stefnanda hafi brugðist, stefnanda hafi borið að halda eftir greiðslum og ganga á verkábyrgð, auk þess sem stefnandi eigi sjálfur að bera viðbótarkostnað sem til féll sökum þess að eftirlit hafi brugðist.

Um lagarök vísar stefndi Valtýr til meginreglna skaðabótaréttarins sem og almennra reglna kröfuréttar. Stefndi vísar einnig til áður gildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 og byggingarreglugerðar nr. 441/1988. Jafnframt er vísað til laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, sérstaklega til 130. gr., sbr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

IV.

Skýrslur fyrir dómi Við aðalmeðferð málsins kom stefndi, Ólafur Elfar Júlíusson, fyrir dóm og gaf aðilaskýrslu. Hann staðfesti að hafa verið byggingarstjóri við gerð tengibyggingar þeirrar sem um ræðir í máli þessu. Spurður hvort hann hafi óskað eftir því að bætt yrði vatni við steypu sem notuð var í gólfplötur hússins kvað hann nei við. Vatni hafi aldrei verið bætt við steypuna. Ólafur sagðist ekki hafa vitað af litlum gæðum steypunnar fyrr en fyrstu sýni bárust. Vísaði Ólafur í því sambandi til verkfundagerða, sem liggja frammi í málinu. Ólafur staðfesti aðspurður að hann hafi ekki verið búinn að skila af sér verkinu þegar upplýst var um gæði steypunnar í plötunum, en verkið hafi þó verið komið vel á veg. Eftir að niðurstöður á rannsóknum á steypunni lágu fyrir hafi verið farið yfir stöðuna. Mannvit hf. hafi verið kallað til ráðgjafar og leitað hafi verið lausna í samráði við yfirhönnuð. Lausnir sérfræðinganna hafi svo verið framkvæmdar og gengið frá húsinu í framhaldi af því.

Ólafur staðfesti að hafa einnig verið fyrirsvarsmaður verktakans. Taldi hann sig muna að verktakinn hefði fengið fullar greiðslur samkvæmt verksamningi. Reikningsfært hafi verið fyrir 96% af fyrirskrifuðu verki. Hann taldi að engum greiðslum hefði verið haldið eftir vegna kostnaðar við framkvæmdirnar. Ólafur kvað sig ekki minnast þess að haldið hefði verið eftir greiðslum vegna tafabóta þótt verktaki hafi verið áminntur um að komið gæti til greiðslu slíkra bóta. Spurður um hvort steypubílar hefðu þurft að bíða lengi á verkstað kannaðist hann ekki við að steypan hafi beðið í 4-5 klst. í bílunum. Enga skýringu kvaðst hann hafa á niðurstöðum rannsókna sem bentu til þess að of mikið vatn hafi verið í steypunni, aðra en þá að framleiðslan hafi verið gölluð. Ólafur sagði að steypusýni hefðu ekki verið tekin reglulega á byggingarstað og því ekki verið fylgt eftir af hálfu eftirlitsaðila. Að sögn Ólafs var honum ekki kunnugt um að notaðir hefðu verið svokallaðir „seinkarar“ í steypuna. Hann staðfesti að ekki hafi verið tekin sýni úr ferskri steinsteypu og að sérstök steypudagbók hafi ekki verið haldin. Fram kom í skýrslu Ólafs að vinna við styrkingu byggingarinnar hafi hafist fyrir febrúarmánuð, en man ekki nákvæmlega hvaða dag það var. Ólafur staðfesti að verktakinn, Rauðás ehf., hafi greitt fyrir kostnað við styrkingu þessa, þ.m.t. fyrir hönnunarvinnu Mannvits.

Stefndi Valtýr Guðmundsson gaf einnig aðilaskýrslu. Í skýrslu hans kom m.a. fram að hann hafi ekki verið „steypuverkstjóri“, heldur hafi það verið stefndi Ólafur sjálfur. Valtýr kvaðst sem múrarameistari bera ábyrgð á handverkinu sem slíku en ekki á gæðum steypunnar. Við niðurlagningu steypunnar hafi hann verið uppi á plötu „með skóflu og réttskeið“, en stefndi Ólafur hafi ásamt fleirum verið niðri á bílaplaninu og annast þar samskipti við steypubíla og steypustöð. Valtýr kvaðst ekki geta tjáð sig um hvort bílar hafi beðið í lengri tíma á planinu, enda hafi hann ekki séð það þaðan sem hann var. Ekki kvaðst hann hafa orðið var við að vatni hafi verið bætt í steypuna en sagði þó að dælingar hefðu gengið illa því að steypan hafi verið óþjál og ekki borið þess merki að vera vatnsblönduð.

Guðjón Þ. Sigfússon gaf vitnaskýrslu við aðalmeðferðina. Lýsti hann aðkomu sinni að málinu með þeim hætti að lögmaður stefnanda hefði beðið hann að svara tilteknum matsspurningum vegna steypugæða og uppsteypu umrædds húss. Guðjón kvaðst hafa boðað til matsfundar en að auki hafi verið tekið viðtal við Má Adolfsson. Aðilar hafi allir staðfest fundarboð og þeim verið boðið að gera athugasemdir við fundargerð. Þegar gögnin voru tilbúin var þeim boðið að gera athugasemdir. Niðurstöður sínar, ásamt fylgiskjölum, kvaðst Guðjón hafa sent hlutaðeigandi aðilum, en stefndu hafi mótmælt þeirri vinnu sem Guðjón innti af hendi.

Ari Guðmundsson, starfsmaður Verkíss, gaf einnig skýrslu. Staðfesti hann að hafa setið flesta verkfundi sem haldnir voru, en alls hafa 22 slíkar fundargerðir verið lagðar fram með skjölum málsins. Aðkomu sinni að málinu lýsti hann þannig að Verkís hafi verið verkfræðihönnuður byggingarinnar. Verkís hafi boðist til að taka að sér eftirlit með verkinu, en úr hafi orðið að Már Adolfsson var ráðinn sem eftirlitsmaður verkkaupa á verkstað. Að sögn Ara voru starfsmenn Verkíss ekki viðstaddir þegar steypuframkvæmdir áttu sér stað, en kallað hafi verið eftir steypusýnum á verkfundi 7. september 2009. Á þeim tíma hafi enginn sérstakur grunur leikið á um gæði steypunnar. Niðurstöður hafi komið eftir nokkurn tíma og sýnt ónógan steypustyrk. Mönnum hafi orðið ljósir ágallar á verkinu og freistað þess að fá upplýst hvað þarna væri á ferðinni með því að taka fleiri sýni. Þar sem Verkís hafi ekki haft aðkomu að fyrstu sýnatökunni hafi verið talið rétt að gera þetta betur, einnig til að fá sýni úr fleiri plötum til að meta umfangið og átta sig á því hvað unnt væri að gera til að bregðast við þessu. Þegar niðurstöður lágu fyrir hafi verið afráðið að lagfæra bygginguna með því að styrkja veikleika í byggingunni til að efla öryggi og koma í veg fyrir að steypan sigi meira vegna ónógra steypugæða. Þetta hafi fyrst og fremst verið styrking gagnvart öryggi. Settar hafi verið upp styrkingar úr stáli og steyptur biti á annarri hæð sem gleymst hafði að setja upp. Þá hafi verið steyptar tvær súlur til viðbótar, nánar tiltekið ein í kjallara og önnur á fyrstu hæð, til að taka á móti sigi. Enn fremur hafi verið settar upp svokallaðar „þykkingar“ til að styrkja samsetningu milli súlu og plötu. Þá hafi að auki verið settar upp stálstyrkingar í kringum lyftukjarna. Þetta hafi verið gert með tilliti til lægri steypustyrks en upphaflega hafi verið reiknað með. Ari staðfesti að þegar títtnefndir ágallar steypunnar komu í ljós hafi verktaki ekki verið búinn að skila af sér verkinu. Verktakinn hafi þó verið búinn að fá hefðbundnar áfangagreiðslur.

Við aðalmeðferð málsins komu fyrir dóm þrír menn sem sinnt höfðu því hlutverki að aka steypu á verkstað frá Vík í Mýrdal, þar sem steypan var blönduð. Fyrstur þessara manna var Gísli Daníel Reynisson. Í skýrslu hans kom m.a. fram að við steypuvinnu í kjallara hússins og grunni þess hafi þetta allt gengið vel, en við gerð „milliplötu“ hafi hins vegar verið talsverð bið áður en þeir gátu byrjað að dæla steypunni úr bílunum. Giskaði Gísli á að sú bið hafi verið um tveggja klukkustunda löng. Ekki kvaðst Gísli þó hafa áttað sig á því af hverju biðin stafaði. Fram kom í vætti Gísla að „eitthvað af vatni“ hafi verið sett út í steypuna á byggingarstað. Fyrirmæli þar um hafi komið frá utanaðkomandi manni sem stýrði steypudælunni. Ekki gat Gísli gert nánari grein fyrir manni þessum eða fyrir hvern hann hafi starfað en nefndi þó að dælubíllinn hefði verið frá annarri steypustöð í Reykjavík.

Stefndi Ólafur hafi verið viðstaddur meðan þetta var en hann hafi verið uppi á plötu og ekki skipt sér af þessu. Gísli var spurður um afhendingarseðla vegna steypunnar, en hann kvað sig ekki minnast þess að hafa fengið slíka seðla í hendur, hvorki frá steypustöðinni Klakki né öðrum.

Annar í röð þeirra sem annast höfðu akstur steypubíla var Árni Gunnarsson. Í máli hans kom m.a. fram að hann hefði lent í því að bíða upp undir tvær klukkustundir á byggingarstað áður en dæling gat hafist. Árni sagðist hafa orðið var við að vatni hafi verið bætt við steypu og að þau fyrirmæli hafi komið frá byggingarstjóra, þ.e. stefnda Ólafi. Ekki mundi Árni hvort afhendingarseðlar hefðu verið notaðir og því viti hann ekki til þess að nokkurs staðar hafi verið skráð hvort vatni eða floti hafi verið bætt út í steypuna.

Þriðji bílstjórinn, Bjarki Már Gunnarsson, staðfesti aðspurður að hann væri tengdur eiganda steypustöðvarinnar Klakks fjölskylduböndum, en eigandinn er amma eiginkonu Bjarka. Framburður hans verður ekki rakinn hér að öðru leyti en því að hann staðfesti að engir afhendingarseðlar hafi verið notaðir við verk það sem hér er til umfjöllunar. Hann tók einnig fram að vatni hefði verið bætt við steypuna þegar bið varð á dælingu.

Vitnið Steingrímur Jónsson kvaðst hafa komið að umræddu verki sem múrari í þeim tilgangi að leggja niður steypu í plöturnar. Steypunni sem unnið var með lýsti hann þannig að erfitt hafi verið að vinna með hana. Lítil þjálni hafi verið í henni. Steingrímur kvaðst ekki vita gjörla hvort steypubílarnir biðu lengi áður en dæling hófst, en steypan hafi verið eins úr öllum bílum, hvort sem það var sá fyrsti eða síðasti. Lýsti Steingrímur því svo að þegar steypan hafi komið á staðinn hafi hann óskað eftir því að sett yrði „fullt flot“ í hana, en ekki óskað eftir vatni. Ekki megi setja vatn út i steypu nema einhver taki ábyrgð á því. Honum hafi fundist steypan skána eitthvað við flotið en alltaf hafi verið erfitt að vinna hana. Ekki kvaðst Steingrímur hafa tekið eftir því að stefndi Ólafur eða aðrir bæðu um að vatni yrði bætt við steypuna. Aðspurður kvaðst Steingrímur hafa verið ráðinn sem múrari, en ekki sem múrarameistari, enda hafi stefndi Valtýr verið skráður múrarameistari. Yfirmann sinn á verkstað sagði Steingrímur hafa verið stefnda Ólaf.

V.

Niðurstaða

Þegar atvik þau urðu sem stefnandi rekur tjón sitt til giltu um ábyrgð byggingarstjóra og iðnmeistara ákvæði 51. og 52. gr. þágildandi skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997. Í 3. mgr. 51. gr. laganna var meðal annars kveðið á um að byggingarstjóri bæri ábyrgð á því að byggt væri í samræmi við samþykkta uppdrætti, lög og reglugerðir. Um ábyrgð iðnmeistara sagði í 52. gr. laga þessara að iðnmeistari bæri ábyrgð „gagnvart byggingarstjóra og eiganda byggingarframkvæmda á að þeir verkþættir, sem hann tekur að sér að hafa umsjón með, séu unnir í samræmi við viðurkennda verkhætti, samþykkta uppdrætti og lög og reglugerðir“.

Málshöfðun þessi er á því reist að gæði steypu sem notuð var í tengibyggingu við Suðurlandsveg 1-3 á Hellu hafi reynst rýrari en lagt var upp með samkvæmt fyrirliggjandi verklýsingu. Þótt gögn málsins, þ. á m. niðurstöður verkfræðistofunnar Mannvits hf. 22. desember 2009, bendi til þess að steypustyrkur í plötum byggingarinnar hafi orðið minni en að var stefnt, hvílir á stefnanda að sýna fram á að dómkrafa félagsins á hendur stefndu sé reist á viðhlítandi bótagrundvelli. Framlögð gögn bera með sér að gólfplata 1. hæðar hafi verið steypt 28. ágúst 2009, borkjarnasýni tekið úr henni 30. október 2009 og það prófað 3. nóvember 2009. Niðurstöður þeirra prófana sýndu styrk „C16/20“. Plata 2. hæðar var steypt 19. september 2009, borkjarnasýni var tekið úr henni 12. nóvember 2009 og það prófað 16. sama mánaðar. Styrkleikaniðurstaða þar var „C18/22,5“. Plata 3. hæðar var steypt 16. október 2009, borkjarnasýni tekið úr henni 12. nóvember 2009 og það prófað 16. sama mánaðar. Styrkur þar mældist „C20/25“. Svo er að sjá sem einungis hafi verið tekin steypusýni í steypustöð þegar gólfplata þriðju hæðar var steypt 16. október 2009 (dskj. 7, fskj. 2). Af þessu verður ekki fullyrt að styrkur steypu í steypustöð hafi verið annar en sá sem birtist í borkjarnasýnum sem tekin voru úr plötum 1. og 2. hæðar. Með öðrum orðum er á huldu hvort steypan í þessum plötum var skemmd á byggingarstað eða kom gölluð úr steypustöð. Stefnandi hefur þannig ekki lagt fram gögn sem sýna að ágallar á steypunni hafi stafað af því að vatni var bætt við steypuna á verkstað. Þá hefur stefnandi heldur ekki sýnt fram á að slík aðgerð hafi verið á ábyrgð stefndu. Í þessu sambandi skortir sérstaklega að fram hafi verið lagðir afhendingarseðlar steypu, en þar hefði átt að skrá ef vatni eða öðrum íblöndunarefnum var bætt í steypu á byggingarstað, auk þess sem viðtakandi steypu hefði átt að staðfesta þar móttöku með áritun sinni og alla íblöndun á verkstað ef svo bar undir. Þá er þess að geta að steypudagbækur hafa ekki verið lagðar fram. Taka ber fram að álitsgerð Guðjóns Þ. Sigfússonar (dskj. 14) hefur ekki sönnunargildi um þetta efni, enda byggja niðurstöður Guðjóns á óstaðfestu tveggja manna tali um verkið. Staðhæfingar stefnanda um ætlaða töf frá því að steypan var blönduð á steypustöð þar til hún var notuð á verkstað styðjast ekki heldur við skrifleg gögn, heldur aðeins við lýsingar þáverandi starfsmanna steypustöðvarinnar sem í hlut átti. Hið sama gildir raunar um ætlaða viðbót vatns eða annarra efna út í  steypuna á verkstað. Við mat á framburði bílstjóranna verður ekki fram hjá því litið að fyrrum vinnuveitandi þeirra hefur legið undir ámæli fyrir að hafa hugsanlega skilað gallaðri steypu. Þótt umræddir menn hafi síðar látið af störfum fyrir steypustöðina getur það ekki valdið því að vitnisburður þeirra fái aukið vægi nú. Fullyrðingar stefnanda um þessar orsakir steypugalla verða því að teljast ósannaðar.

Af framangreindu leiðir að dómurinn telur ekkert liggja fyrir, sem hönd er á festandi, um það að Ólafur sem byggingarstjóri eða Valtýr sem múrarameistari hafi með ólögmætum eða saknæmum hætti vanrækt skyldur sínar þannig að til þess geti komið að þeir teljist ábyrgir fyrir því sem úrskeiðis kann að hafa farið við byggingarframkvæmdirnar í umrætt sinn. Enda þótt stefndi Ólafur beri sem byggingarstjóri víðtæka ábyrgð verður hann ekki, án sakar, gerður ábyrgur fyrir ágöllum steypunnar. Steypan sem hér um ræðir var aðkeypt frá viðurkenndum framleiðanda og ekkert hefur komið fram sem gefur tilefni til að ætla að stefndu hafi haft ástæðu til að ætla að gæðum hennar væri ábótavant. Út frá gögnum málsins verður ekki öðru slegið föstu en að niðurlögn steypu í plötur hafi verið framkvæmd í samræmi við gildandi lög og reglugerðir, sem og þá samþykktu uppdrætti sem fyrir lágu á verktíma. Af þessu leiðir að hvorki verður fullyrt um stefnda Valtý né Ólaf að þeir hafi brugðist skyldum sínum gagnvart verkkaupa þannig að það verði metið þeim til skaðabótaábyrgðar.

Fyrir liggur að álitsgerðar Guðjóns Þ. Sigfússonar var ekki aflað í samræmi við fyrirmæli IX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og á það skorti enn fremur að formreglum hafi verið fylgt við undirbúning og gerð álits þessa. Gegn mótmælum stefndu hefur álitsgerðin því ekki sönnunargildi um ætlað tjón stefnanda. Þá er þess að geta að önnur skjöl sem lögð hafa verið fram um tjón stefnanda verða ekki talin sýna kostnað stefnanda vegna saknæmrar háttsemi stefndu Ólafs eða Valtýs. Vert er að geta þess að enda þótt dómendur hafi gengið á vettvang ásamt lögmönnum degi fyrir munnlegan málflutning hefur ekki verið sýnt fram á að húsið nýtist verr nú en það hefði ella gert, en byggingin samræmist nú breyttum teikningum, sem stefnandi hefur samþykkt. Þá verður ekki annað séð en að umrædd húsbygging uppfylli lágmarkskröfur laga. Í þessu samhengi hefur verið til þess litið að staðhæfingar stefnanda um verðrýrnun eignarinnar eru ekki studdar neinum viðhlítandi gögnum. Að lokum ber að geta þess að dómurinn telur ósannað að stefnandi hafi beitt þeim lagalegu og samningsbundnu úrræðum sem félaginu stóðu til boða eftir að ljóst varð að gæði steypu í byggingunni voru rýrari en að var stefnt.

Svo sem fyrr greinir ber stefnandi sönnunarbyrði fyrir því að uppfyllt séu skilyrði þess að stefndu verði gerðir bótaskyldir gagnvart stefnanda vegna þeirra atvika sem mál þetta snýst um. Eins og málið hefur verið búið úr garði hefur stefnanda ekki auðnast að renna nægilega styrkum stoðum undir kröfur sínar að þessu leyti. Verður stefnandi sjálfur að bera hallann af því.

Af öllu framanskráðu leiðir að sýkna ber stefndu af kröfum stefnanda í máli þessu og dæma stefnanda til greiðslu málskostnaðar, sem telst hæfilega ákveðinn 1.100.000 kr. gagnvart stefnda Valtý, en 1.400.000 kr. í tilviki stefndu Ólafs og Vátryggingafélags Íslands.

Arnar Þór Jónsson, settur héraðsdómari, kveður upp dóminn ásamt meðdómsmönnunum Ásmundi Ingvarssyni verkfræðingi og Jóni Ágústi Péturssyni byggingartæknifræðingi.

Dómsorð:

Stefndu, Valtýr Guðmundsson, Ólafur Elfar Júlíusson og Vátryggingafélag Íslands hf., skulu vera sýknir af kröfu stefnanda í máli þessu.

Stefnandi, Suðurlandsvegur 1-3 ehf., greiði stefndu Ólafi Elfari Júlíussyni og       Vátryggingafélagi Íslands hf. 1.400.000 kr. sameiginlega í málskostnað, en stefnda Valtý Guðmundssyni 1.100.000 kr. í málskostnað.

Arnar Þór Jónsson Ásmundur Ingvarsson Jón Ágúst Pétursson