Dómstólaleit

Mál þetta, sem dómtekið var 6. júní sl., er höfðað af lögreglustjóranum á Norðurlandi eystra, með ákæru, útgefinni 13. febrúar 2017, á hendur Þorleifi Haraldssyni, kt. 000000-0000, nú til heimilis að ..., Hafnarfirði; „fyrir líkamsárás og gripdeild með því að hafa föstudagskvöldið 29. apríl 2016, í íbúð brotaþola að ... á Akureyri ráðist að A, kt. 000000-0000, gripið um báða handleggi hennar og ýtt við henni, sparkað í hana og slegið hana með krepptum hnefa í hnakkann og síðan áður en hann yfirgaf íbúð hennar hrifsað með sér fartölvu hennar og farsíma.  Afleiðingar þessarar árásar fyrir brotaþola var að hún hlaut mar á framhandleggjum, mar á hægri rist og eymsli yfir hálshryggjartindum.

Telst þetta varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 10. gr. laga nr. 20/1981 og 245. gr. sömu laga.

Þess er krafist að ákærði verði dæmdur til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.

Einkaréttarkrafa:

Í málinu gerir A, kt. 000000-0000, ..., Akureyri bótakröfu á hendur ákærða að fjárhæð kr. 400.000, með vöxtum skv. 8. gr. laga nr. 38, 2001, um vexti og verðtryggingu frá 29. apríl 2016 þar til mánuður er liðinn frá því að krafa þessi er birt ákærða, en síðan dráttarvöxtum skv. 1. mgr. 6. gr.,  sbr. 9. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags.  Auk þess er krafist málskostnaðar brotaþola við að halda kröfu sinni fram, sem og öflun gagna, honum að skaðlausu, að viðbættum virðisaukaskatti.“

Af hálfu dómsins var fyrst gefið út fyrirkall til handa ákærða 17. febrúar sl., og næst þann 22. mars sl., en í hvorugt skiptið tókst birting.  Þá var gefið út fyrirkall 5. apríl sl. og var það birt ákærða 19. sama mánaðar, en þar var hann boðaður til þinghalds 24. sama mánaðar.  Við þingfestingu málsins nefndan dag sótti ákærði ekki þing og boðaði ekki heldur forföll.  Vegna þessa og með vísan til 162. gr. laga nr. 88/2008 var lagt fyrir ákæruvald og lögreglu að færa ákærða fyrir dóm.

Ákærði kom fyrir dóminn í fylgd lögreglu þann 3. maí sl.  Hann óskaði ekki eftir skipun verjanda.  Hann gaf skýrslu um atvik máls en neitaði sök að því er varðaði ætlaða líkamsárás. Af hálfu ákæruvalds var í ljósi afstöðu ákærða krafist aðalmeðferðar.  Í samráði við sækjanda og ákærða var dagur til aðalmeðferðar ákveðinn 6. júní sl.  Sérstaklega var brýnt fyrir ákærða að hann þyrfti að tilkynna um forföll sín ef svo bæri undir.  Ennfremur var ákærða leiðbeint um, að ef honum snerist hugur að því er varðaði skipun verjanda, að þá þyrfti hann að gera dómara viðvart.    Ákærði   boðaði   ekki   forföll   né   hafði   samband   við   dóminn   og   fór aðalmeðferð málsins því fram áðurgreindan dag.

I.

Málavextir.

Samkvæmt rannsóknargögnum lögreglu, frásögn ákærða og framburði vitna, þar á meðal brotaþola, eru helstu atvik máls þau að ákærði og brotaþoli voru í takmörkuðu netsamskiptum á árinu 2015.  Verður helst ráðið að ákærði hafi haft símasamband við brotaþola þar sem hún var á heimili sínu að ... á Akureyri, ásamt tveimur stálpuðum börnum fimmtudagskvöldið 27. apríl 2016.  Er þetta gerðist var ákærði staddur á Akureyri, en hafði að sögn misst skipspláss sitt.  Liggur fyrir að úr varð brotaþoli bauð honum næturgistingu á heimili sínu.

Af nefndum gögnum verður helst ráðið að ákærði og brotaþoli hafi ásamt fyrrnefndum börnum haldið til á heimili brotaþol í um tvo sólarhringa, en að undir lok þeirrar viðveru ákærða hafi komið til þess atgangs sem hér er til umfjöllunar og að ákærði hafi þá farið út af heimilinu en að jafnframt hafi lögreglu verið gert viðvart.

Samkvæmt frumskýrslu lögreglu óskaði brotaþoli eftir aðstoð lögreglu að heimili   sínu   laugardagskvöldið   29.   apríl   nefnt   ár,   kl.   21:38.  Í   tilkynningunni greindi brotaþoli frá því að ákærði hefði lagt á sig hendur, en einnig tekið fartölvu og síma hennar, en í framhaldi af því farið af heimilinu.  Verður ráðið að fimm lögreglumenn hafi sinnt erindinu og þá þannig að tveir þeirra fóru strax á heimili brotaþola, en hinir óku um í lögreglubifreið í nágrenni heimilis hennar.

Samkvæmt nefndri skýrslu staðhæfði brotaþoli á vettvangi að skömmu fyrir komu lögreglu hafi hún og ákærði verið að neyta áfengis á heimilinu, en farið að kýta og hún þá skipað honum að yfirgefa heimilið.  Hafi ákærði brugðist við þessum tilmælum með því að sparka nokkrum sinnum í líkama brotaþola, auk þess sem hann hefði barið hana hnefahöggi í höfuðið, en síðan farið út af heimilinu, en þá haft með sér fartölvu hennar og síma.

Samkvæmt skýrslunni kvartað brotaþoli á vettvangi um eymsli í höfði en einnig vegna atgangs ákærða vegna sparka hans.  Í skýrslunni er haft eftir dóttur brotaþola, sem fædd er árið 1999, að ákærði hafi verið kurteis í framkomu framan af dvöl sinni, en að undir lokin hafi hann verið orðinn æstur.  Vegna þess hefði hún ásamt yngri bróður haldið til í herbergi og lokað að sér, en séð, skömmu áður en ákærði fór út, að hann sparkaði í brotaþola.

Samkvæmt nefndri lögregluskýrslu og öðrum gögnum var ákærði handtekinn af lögreglu í ..., um 500 m frá heimili brotaþola.  Greint er frá því að ákærði hafi framvísað fartölvu og farsíma, og af því tilefni í fyrstu haft á orði að hann hefði tekið munina í misgripum, en síðan leiðrétt þá frásögn og viðurkennt að hafa tekið fartölvuna ófrjálsri hendi.  Greint er frá því að ákærði hafi er þetta gerðist verið ölvaður, en einnig í æstu skapi.  Tekið er fram að ákærði hafi róast um síðir og hafi honum þá verið leyft að fara frjálsum ferða sinna.  Fram kemur að ákærði hafi nokkru síðar komið á lögreglustöðina og fengið gistingu að eigin ósk, en hann hafi verið heimilislaus á Akureyri. Fyrir liggur að fyrrgreindum munum var skilað til brotaþola.

Í   málinu   liggur   fyrir   áverkavottorð,   sem   ritað   er   af   B,   forstöðulækni bráðamóttöku   Sjúkrahússins   á  Akureyri,   en   þar   um   er   vísað   til   sjúkraskrár.  Í upphafsorðum vottorðsins segir að brotaþoli hafi komið á sjúkrahúsið þann 30. apríl 2016, kl. 12:04, og lýst því að hún hefði orðið fyrir harðræði á heimili sínu kvöldið áður, af völdum kunningja sem þar hefði verið í heimsókn.  Hefði hann hrint henni til, en jafnfram sparkað í hana.  Í vottorðinu segir að brotaþoli hafi verið þreifi aum yfir hálshryggjartindum og að á framhandleggjum beggja vegna hefði mátt sjá tvo marbletti, en einnig hafi hún verið með mar framarlega á hæ rist yfir tá.  Í vottorðinu er vísað til mynda um hina sýnilegu áverka, en þær eru á meðal gagna málsins.  Í lokaorðum vottorðsins segir yfirlæknirinn:  „Að vanda bendi ég á það að þótt skrokkskjóður af þessu tagi grói á nokkrum dögum eða fáum vikum, taka líkamsárásir oft meira á sál en líkama.“

Samkvæmt rannsóknargögnum lagði brotaþoli, A, fram formlega kæru á hendur ákærða á lögreglustöðinni á Akureyri, mánudaginn 9. maí 2016 og gaf þá jafnframt skýrslu um atvik máls.  Við áframhaldandi rannsókn lögreglu var tekin skýrsla af ákærða á lögreglustöðinni á Suðurnesjum þann 1. september sama ár, en áður hafði verið tekin skýrsla í gegnum síma af systur brotaþola, D, sem er búsett í sama fjölbýlishúsi og stigahúsi og brotaþoli, þann 10. maí nefnt ár.  Loks var tekin skýrsla af fyrrnefndri dóttur brotaþola, þann 18. desember sama ár.

Á meðal rannsóknargagna lögreglu er bótakrafa, sbr. áðurrakin einkaréttarkrafa, sem lögmaður hennar ritaði og dagsett er 27. október 2016. Verður ráðið að bótakrafan hafi fyrst verið birt ákærða á fyrrnefndu dómþingi, þann 3. maí sl. Skýrslur fyrir dómi.

Ákærði   skýrði   frá   því   fyrir   dómi   að   viðvera   hans   og   gisting   á   heimili brotaþola hefði verið tilfallandi og í boði hennar.  Ákærði lýsti atvikum máls svo að hann hefði verið sofandi í íbúðinni þegar brotaþoli hefði vakið hann eftir nokkurra klukkustunda svefn og hann því ekki verið ölvaður.  Ákærði staðhæfði að þegar þetta gerðist hefði brotaþoli verið ölvuð, í erfiðu og æstu skapi og hefði hún vísað honum á dyr.  Ákærði staðhæfði að hann hefði ekki tekið skipun brotaþola illa og í raun verið á leiðinni út úr íbúðinni þegar til atgangs hafi komið þeirra í millum. Hann kvaðst þannig hafa staðið við útihurðina, en brotaþoli verið nærri.  Við þessar aðstæður hefði fokið í hann og hann þá stjakað brotaþola frá, en án þess þó að valda henni áverkum.  Hann kannaðist heldur ekki við að hafa gripið til brotaþola eða að hún   hefði   fallið   við   vegna   þessa.  Fyrir   dómi   var   ákærða   sérstaklega   kynnt framburðarskýrsla hans hjá lögreglu.  Í framhaldi af því játaði ákærði að hafa sparkað í rassinn á brotaþola, en sem fyrr andmælti hann því að hafa valdið brotaþola áverkum og þá ekki þeim sem sjá má á fyrrgreindum ljósmyndum Sjúkrahússins á Akureyri.  Ákærði hafnaði bótakröfu brotaþola.

Fyrir   dómi   játaði   ákærði   skýlaust   að   hafa   hrifsað   fartölvu   og   farsíma brotaþola er hann yfirgaf íbúð brotaþola í greint sinn.  Hann skýrði þær gjörðir sínar þannig að brotaþoli hefði komið illa fram við hann og hann því verið pirraður.

Brotaþoli bar fyrir dómi að hún hefði í raun lítið þekkt til ákærða er atvik máls gerðust.  Hún kvaðst hafa aumkað sig yfir hann þar sem hann hefði verið heimilislaus og því boðið honum gistingu.  Hún kvað ákærða hafa verið undir áhrifum áfengis, en hún kvaðst á meðan á dvöl hans stóð hafa keypt fyrir hann einn bjórkassa.  Hún kvað ákærða hafa verið ölvaðan allan þann tíma sem hann dvaldi á heimili hennar, og bar að hann hefði aðallega haldið til í stofunni, en einnig í svefnherbergi hennar.

Um atvik máls, föstudagskvöldið 29. apríl nefnt ár, var það ætlan brotaþola að atgangur ákærða hefði hafist nærri miðnætti og áréttaði að hann hefði þá verið ölvaður.  Hún kvaðst sjálf fyrr um kvöldið hafa drukkið einn til tvo bjóra og því fundið   til   áfengisáhrifa.    Brotaþoli   bar   að   við   lýstar   aðstæður   hefði   ákærði skyndilega tryllst að ástæðulausu og m.a. viðhaft mjög ljót orð um hana.  Vegna þessa hefði hún lýst þeim vilja sínum að ákærði færi út úr íbúðinni, en þar um vísaði hún til þess að börn hennar hefðu verið orðin mjög hrædd og haldið sig í lokuðu herbergi.  Hún kvaðst í framhaldi af þessu hafa reynt að koma ákærða út en hann þá brugðist við og sparkað í mjöðm hennar og hún þá farið upp að vegg. Vegna þessa athæfis kvaðst hún hafa fengið höfuðverk og vankast, en einnig fengið þá áverka sem greint er frá í áðurröktu læknisvottorði.  Brotaþoli áréttaði að hún hafi reynt að ýta ákærða að útihurðinni, og bar að hann hefði að lokum rokið út á svalir og náð í bjórinn, en í framhaldi af því tekið tölvu hennar og síma og farið út úr íbúðinni.

Brotaþoli áréttaði að hún hefði fengið lýsta áverka sína forstofunni vegna atgangs ákærða.  Brotaþoli staðhæfði að hún væri enn undir læknishendi vegna greinds atburðar.

Vitnið E, dóttir brotaþola, kveðst hafa verið á nefndu heimili, ásamt þrettán ára bróður sínum er atvik máls gerðust, um kl. 22:00 umrætt kvöld.  Hún kvað ákærða hafa dvalið á heimilinu í um tvo sólarhringa.  Hún kvað að upphafið að atganginum hefði verið með þeim hætti að ákærði og móðir hennar hefðu farið að rífast.  Vegna þessa kvaðst hún hafa farið með bróðir sinn inn í herbergi og lokað. Er atvik gerðust kvað hún ákærða og móður hennar hafa verið ölvuð, en aðspurð treysti hún sér ekki til að segja nánar til um hver var ástæða ágreinings þeirra.  Hún kvaðst lítillega hafa náð að fylgjast með atganginum í gegnum skráargat og þannig séð að ákærði sparkaði í móður hennar í forstofunni þannig að hún kastaðist til.  Er þetta gerðist kvað hún móður sína hafa verið að reyna að koma ákærða út úr íbúðinni..  Hún sagði að móðir hennar hefði eftir þennan atburð kvartað um verki í höfði og fótum, en af þeim sökum hefði hún farið á Sjúkrahúsið á Akureyri.  Hún ætlaði að móðir hennar hefði náð líkamlegum bata, en ekki andlegri heilsu eftir þennan atburð.

Vitnið D, sem er systir brotaþola og er búsett í sama stigahúsi, en á annarri hæð, kvaðst umrætt kvöld hafa orðið vör við umgang, en veitt því eftirtekt að lögreglan kom á vettvang.  Vegna þessa kveðst hún hafa gætt að málum og skömmu síðar séð að brotaþoli var í miklu uppnámi, einnig undir áhrifum áfengis, en alls ekki verið ölvuð.  Vitnið kvaðst aldrei hafa séð ákærða í máli þessu.

Vitnið F lögreglumaður, kvaðst umrætt kvöld hafa séð til ferða ákærða þar sem hann var á gangi í ..., u.þ.b. hálfan kílómeter frá heimili brotaþola.  Vitnið bar að ákærði hefði verið handtekinn vegna gruns um þjófnað á áðurgreindum munum brotaþola og bar að hann hefði verið ölvaður og í mjög æstu skapi.  Vitnið sagði að ákærði hafi í fyrstu haldið því fram að hann hefði tekið síma brotaþola í misgripum, en það kvaðst síðar hafa veitt því eftirtekt að ekki var sami litur á síma ákærða og á nefndum síma.  Vitnið sagði að ákærði hefði einnig framvísað fartölva brotaþola. Vitnið sagði að ákærði hefði í fyrstu færst undan að taka umrædda muni úr tösku sinni.

Vitnið greindi frá því að eftir lýst afskipti af ákærða hefði það farið á heimili brotaþola.  Vitnið sagði að brotaþoli hefði verið í miklu uppnámi og kvartað um eymsli í hnakka og á baki eða mjöðm og borið að áverka sína hefði hún hlotið í viðskiptum   sínum   við   ákærða.  Vitnið   kvaðst   hafa   fundið   smá   áfengislykt   af brotaþola, en sagði að frásögn hennar hefði verið greinargóð miðað við aðstæður. Vitnið kvaðst enga sýnilega áverka hafa séð á brotaþola í greint sinn.

II.

Fyrir dómi hefur ákærði skýlaust játað gripdeild á þeim munum sem lýst er í ákæru.  Ákærði játar einnig að hafa að ýtt við brotaþola og að hafa sparkað í afturhluta hennar og að það athæfi hafi hann viðhaft undir lok dvalar hans í íbúð hennar.  Hann neitar á hinn bóginn að vera valdur að þeim áverkum sem hún hefur borið um.

Í áðurröktu áverkavottorði er lýst áverkum brotaþola skömmu eftir lýstum samskiptum hennar við ákærða.

Að   mati   dómsins   er   frásögn   lögreglumanns,   en   einnig   dóttur   brotaþola framburði hennar til styrktar.  Þá verður ekki fram hjá því horft að ákærði var undir talsverður áfengisáhrifum er atvik máls gerðust og þykir frásögn hans bera þess merki.

Að ofangreindu virtu er að áliti dómsins hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hafi í greint sinn veist að brotaþola í íbúð hennar og þá með því að sparka í líkama hennar og ýta við henni þannig að hún hrökklaðist til og þá með þeim afleiðingum sem lýst í nefndu vottorði.  Gegn neitun ákærða og að virtum gögnum hefur ákæruvaldið að áliti dómsins hins vegar ekki sannað að hann hafi slegið brotaþola með krepptum hnefa í hnakkann er atvik máls gerðust og ber því að sýkna hann af þeirri háttsemi.

Að ofangreindu virtu er ákærði sannur að sök um líkamsárás og gripdeild og er   háttsemi   hans   því   rétt   heimfærð   1.   mgr.   217.   gr.   og   245.   gr.   almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

III.

Ákærði,   sem   er   fæddur   1974,   hefur   samkvæmt   sakavottorði   áður   sætt refsingum.  Hann var þannig í þrígang á árunum 2011, 2014 og 2015, dæmdur fyrir umferðarlagabrot, þar á meðal fyrir ítrekaðan ölvunarakstur.  Vegna þessa var hann dæmdur   til   tímabundinnar   fangelsisvistar,   en   einnig   til   að   greiða   sektir   til ríkissjóðs.  Að   auki   var   hann   sviptur   tímabundið   ökurétti.    Síðast   var   ákærði dæmdur í Héraðsdómi Reykjaness, þann 9. júní 2016, í þriggja mánaða fangelsi fyrir ölvunar- og sviptingarakstur, en einnig var hann þá sviptur ökurétti ævilangt.

Brot   ákærða   í   máli   þessu   var   framið   29.   apríl   2016   og   er   því   um hegningarauka   að   ræða,   sbr.   78.   gr.   almennra   hegningarlaga   nr.   19/1940   við fyrrnefndan dóm frá árinu 2016.  Með hliðsjón af þessu og að virtum ákvæðum 1. tl. 70. gr. og 77. gr. hegningarlaganna þykir refsing ákærða nú hæfilega ákveðin fjögurra mánaða fangelsi.  Ákærði hefur ekki áður gerst sekur um ofbeldis- eða auðgunarbrot.  Þykir því fært að skilorðsbinda refsingu hans með þeim hætti sem í dómsorði greinir.

Andrés   Már   Magnússon   hdl.   hefur   fyrir   hönd   brotaþola,   A   lagt   fram skaðabótakröfu á hendur ákærða, sbr. áðurrakta einkaréttarkröfu, en krafan er dagsett 27. október 2016.  Krafist er miskabóta að fjárhæð 400.000 krónur, en einnig er gerð krafa um málskostnað, sbr. 3. mgr. 176. gr. laga nr. 88/2008.  Krafan er rökstudd í greinargerð, þ. á m. fyrir dómi, en um lagarök er vísað til 26. gr. laga nr. 50/1993 og almennra reglna skaðabótaréttar.  Er því haldið fram að brotaþoli hafi liðið líkamlegar þjáningar vegna athæfis ákærða, en þó sérstaklega sálarlegar. Enginn gögn fylgja þó um þennan síðari þátt, fyrir utan áðurrakið læknisvottorð. Eins og áður var rakið mótmælti ákærði bótakröfunni fyrir dómi.

Ákærði   hefur   í   máli   þessu   verið   sakfelldur   fyrir   líkamsárás   gagnvart brotaþola.  Ber hann bótaábyrgð samkvæmt hinni almennu sakareglu skaðabótaréttarins á tjóni brotaþola.  Verður því fallist á að ákærði greiði brotaþola miskabætur samkvæmt 26. gr. laga nr. 50/1993 um skaðabætur.

Að öllu ofangreindu virtu þykja bætur til handa brotaþola hæfilega ákveðnar 250.000 krónur.  Ennfremur þykir brotaþoli eiga rétt á að fá greiddan kostnað sem hún hefur orðið fyrir við að halda kröfu sinni fram, sem þykir hæfilega ákvarðaður, 93.000 krónur og er þá meðtalinn virðisaukaskattur.

Mál þetta flutti Eyþór Þorbergsson, fulltrúi af hálfu ákæruvalds. Ólafur Ólafsson kveður upp dóm þennan.

D Ó M S O R Ð

Ákærði, Þorleifur Haraldsson, sæti fangelsi í fjóra mánuði, en fresta skal fullnustu refsingarinnar og falli hún niður að liðnum þrem árum frá uppsögu dómsins að telja, haldi hann almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19, 1940, sbr. 4. gr. laga nr. 22/1995.

Ákærði greiði A 250.000 krónur í miskabætur með vöxtum samkvæmt 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, frá 29. apríl 2016 til 3. júní 2016, en með   dráttarvöxtum   samkvæmt   1.   mgr.   6.   gr.   sömu   laga   frá   þeim   degi   til greiðsludags.  Þá greiði ákærði sakarkostnað brotaþola að fjárhæð 93.000 krónur.

Ólafur Ólafsson Dómsorðið   er   lesið   í   heyranda   hljóði   að   viðstöddum   sækjanda,   Eyþóri Þorbergssyni fulltrúa og er honum afhent afrit dómsins. Andrés Már Magnússon hdl. lögmaður brotaþola boðaði lögmæt forföll. Dómurinn verður sendur embætti lögreglustjóra til tíðkanlegrar birtingar fyrir dómþola. Dómþingi slitið.

Ólafur Ólafsson