Reglugerð um atvinnusjúkdóma.

I. KAFLI Gildissvið og markmið.

1. gr. Gildissvið.

Reglugerð þessi gildir um viðurkenningu á rétti slysatryggðra skv. lögum nr. 45/2015, um slysatryggingar almannatrygginga, með síðari breytingum, til bóta vegna atvinnusjúkdóma sem þeir hafa verið greindir með, sbr. 5. gr. laganna og III. kafla reglugerðar þessarar.

2. gr. Markmið.

Markmið reglugerðar þessara er að tryggja slysatryggðum bætur frá almannatryggingum vegna atvinnusjúkdóma sem þeir hafa greinst með, óháð tekjum þeirra, sbr. lög um slysatryggingar almannatrygginga.

II. KAFLI Stjórnsýsla.

3. gr. Umsókn slysatryggðs um bætur.

Sjúkratryggingar Íslands annast framkvæmd reglugerðar þessarar, sbr. lög um slysatryggingar almannatrygginga, nr. 45/2015, og lög um sjúkratryggingar, nr. 112/2008. Sjúkratryggingum Íslands er meðal annars falið að meta hvort sjúkdómur sem hinn slysatryggði hefur greinst með telst hafa orsakast af vinnu eða starfsumhverfi hins tryggða á grundvelli læknisfræðilegra gagna eða annarra viðurkenndra gagna.

Slysatryggðum er heimilt að sækja um bætur vegna atvinnusjúkdóma sem þeir hafa greinst með, sbr. 5. gr. reglugerðar þessarar. Með umsókninni skulu fylgja öll læknisfræðileg gögn sem málið varðar ásamt upplýsingum um núverandi og fyrrverandi vinnustaði hins tryggða og önnur nauðsynleg gögn sem hann telur geta sýnt fram á tengsl milli skaðlegra áhrifa áhættuþátta í starfsumhverfi og sjúkdómsins. Sjúkratryggingar geta óskað eftir öðrum gögnum við meðferð málsins hjá hinum slysatryggða eða öðrum samkvæmt umboði hins slysatryggða, svo sem heilbrigðisstarfsfólki, atvinnurekendum, tryggingafélögum, rannsóknarstofum eða Vinnueftirlitinu, þannig að málið teljist upplýst áður en ákvörðun er tekin um rétt til bóta, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993.

Sjúkratryggingar Íslands skulu við afgreiðslu umsókna um bætur vegna atvinnusjúkdóma fara að reglugerð þessari og leiðbeiningum Evrópusambandsins um greiningu atvinnusjúkdóma, lögum um slysatryggingar almannatrygginga, nr. 45/2015, lögum um sjúkratryggingar, nr. 112/2008, og stjórnsýslulögum, nr. 37/1993.

4. gr. Kæruheimild.

Slysatryggðum er heimilt að kæra ákvarðanir Sjúkratrygginga Íslands um synjun um bætur til úrskurðarnefndar velferðarmála. Stjórnsýslukæra skal berast nefndinni skriflega innan þriggja mánaða frá því að aðila máls var tilkynnt um ákvörðunina. Kæra telst nógu snemma fram komin ef kærubréf hefur borist nefndinni eða verið póstlagt áður en fresturinn rennur út. Að öðru leyti gilda lög nr. 85/2015, um úrskurðarnefnd velferðarmála, og stjórnsýslulög um málsmeðferð stjórnsýslukæru.

III. KAFLI Orsakasamband milli sjúkdóms og starfsumhverfis hins tryggða.

5. gr. Atvinnusjúkdómur.

Sjúkdómur sem talinn er upp í viðauka I við reglugerð þessa telst atvinnusjúkdómur í skilningi þessarar reglugerðar þegar hann er talinn að mati Sjúkratrygginga Íslands hafa orsakast af vinnu eða starfsumhverfi hins slysatryggða, sbr. einnig 6. og 7. gr. reglugerðar þessarar og leiðbeiningar Evrópusambandsins um greiningu atvinnusjúkdóma.

6. gr. Orsakasamband við vinnu eða aðstæður í starfsumhverfi.

Við mat á því hvort sjúkdómur sem talinn er upp í viðauka I við reglugerð þessa geti talist atvinnusjúkdómur, sbr. 5. gr., skulu eftirfarandi skilyrði vera fyrir hendi:

1. Klínísk birtingarmynd sjúkdómsins, þar á meðal einkenni og niðurstöður rannsókna, skal vera í samræmi við þekkingu á áhrifum þess að hinn slysatryggði sé útsettur fyrir tilteknum áhættuþáttum, sem koma fyrir eða hafa komið fyrir í starfsumhverfi hins tryggða, á heilsu hans. Við greiningu getur í sumum tilvikum verið stuðst við viðeigandi rannsóknir.
2. Skýr tengsl skulu vera milli þess að hinn slysatryggði hafi verið úsettur fyrir tilteknum áhættuþáttum skv. a-lið og varanlegra skaðlegra áhrifa á heilsu hans. Sýna skal fram á hin skaðlegu áhrif með því að taka saman svo sem áhættuþætti, atvinnusögu hins slysatryggða, niðurstöður mengunarmælinga á vinnustað, þegar það á við, og skráningu atvika þar sem mengun hefur farið yfir mengunarmörk, sbr. reglugerð um mengunarmörk og aðgerðir til að draga úr mengun á vinnustöðum, nr. 390/2009.
3. Tímabilið frá því að hinn slysatryggði var útsettur fyrir tilteknum áhættuþætti í starfsumhverfi sínu og þar til að hin skaðlegu áhrif koma fram verður að vera í samræmi við það sem vitað er um heilsufarssögu viðkomandi, meinafræði sjúkdómsins og læknisfræðilega framvindu hans. Hinn slysatryggði verður að hafa verið útsettur fyrir tilteknum áhættuþáttum áður en klínísk birtingarmynd kemur fram. Engu að síður útilokar heilsufarssaga hins slysatryggða ekki sjálfkrafa möguleikann á því að starfsumhverfi hafi getað valdið hinum klínísku einkennum.
4. Mat á því hvort klínísk birtingamynd sjúkdómsins kunni að orsakast af öðrum ástæðum en aðstæðum í starfsumhverfi þar sem hinn slysatryggði hefur starfað þarf að hafa farið fram.

7. gr. Leiðbeiningar um mat á því hvort sjúkdómur telst atvinnusjúkdómur.

Við mat á því hvort sjúkdómur sem talinn er upp í viðauka I við reglugerð þessa geti talist atvinnusjúkdómur, sbr. 5. gr., skal m.a. líta til eftirfarandi atriða, eftir því sem við á:

1. Hvort hinn slysatryggði hafi verið útsettur fyrir tilteknum áhættuþáttum í starfsumhverfi sínu, til dæmis mengun, í svo miklu magni að hafi getað valdið klínískum einkennum en það er misjafnt eftir einstökum áhættuþáttum, sbr. einnig leiðbeiningar Evrópusambandsins um greiningu atvinnusjúkdóma.
2. Hvort hinn slysatryggði hafi verið útsettur fyrir tilteknum áhættuþáttum skv. a-lið nægjanlega lengi í starfsumhverfi sínu til að geta orðið fyrir skaðlegum áhrifum þeirra en tímalengdin getur verið misjöfn eftir einstökum áhættuþáttum, sbr. einnig leiðbeiningar Evrópusambandsins um greiningu atvinnusjúkdóma.
3. Hvort of langur tími sé liðinn frá því að hinn slysatryggði var útsettur fyrir tilteknum áhættuþáttum skv. a-lið í starfsumhverfi sínu og þangað til að einkennin komu fram, sbr. einnig leiðbeiningar Evrópusambandsins um greiningu atvinnusjúkdóma.
4. Hvort nægur tími hafi liðið frá því að hinn slysatryggði hóf störf þar sem hann var útsettur fyrir tilteknum áhættuþáttum skv. a-lið þar til klínísk birtingarmynd sjúkdómsins kom fram þannig að orsakasamband geti verið milli áhættuþátta og sjúkdómsins, þ.e. hvort meðgöngutími sjúkdómsins hafi verið nægilega langur miðað við læknisfræðilega þekkingu á meinafræði sjúkdómsins.

Um nánari leiðbeiningar vísast til leiðbeininga Evrópusambandsins um greiningu atvinnusjúkdóma.

8. gr. Gildistaka.

Reglugerð þessi, sem sett er með stoð í 2. mgr. 5. gr. a og 23. gr. laga um slysatryggingar almannatrygginga, nr. 45/2015, öðlast þegar gildi.

Heilbrigðisráðuneytinu, 23. mars 2023.

Willum Þór Þórsson.

Guðlaug Einarsdóttir.

Viðauki I

Listi yfir bótaskylda atvinnusjúkdóma.

1. Sjúkdómar að völdum eftirtalinna efna:

100 Akrýronítríl

101 Arsenik og sambönd þess

102 Berýllium eða sambönd þess

103.01 Kolmónoxíð

103.02 Koloxýklóríð

104.01 Blásýra

104.02 Cýaníð og önnur sambönd af þeim

104.03 Ísocýanöt

105 Kadmíum eða sambönd þess

106 Króm eða sambönd þess

107 Kvikasilfur eða sambönd þess

108 Magnesíum eða sambönd þess

109.01 Saltpéturssýra (nitric acid)

109.02 Köfnunarefnis oxíð

109.03 Ammoníak

110 Nikkel eða sambönd þess

111 Fosfór eða sambönd hans

112 Blý og sambönd þess

113.01 Brennisteinsoxíð

113.02 Brennisteinssýra

113.03 Koldísúlfíð

114 Vanadíum eða sambönd þess

115.01 Klór

115.02 Bróm

115.04 Joð

115.05 Flúor og sambönd þess

116 Keðju- eða hringsambönd kolvatnsefna (Aliphatic eða alicyclic hydrocarbons) gerð úr bensíngufu eða bensíni

117 Halogeneraðar afleiður keðju- eða hringsambanda kolvatnsefna

118 Butýl, metýl og ísoprópýl alkóhól

119 Etýlen glýkól, díetýlen glýkól, 1,4-butanedíól og nitur afleiður glýkóls og/eða glyceról

120 Metýl eter, etýl eter, ísóprópýl eter, vínýl eter, díklórísóprópýleter, guaiakól, metyl eter og etýl eter af etýlen glýkól

121 Asetón, klórasetón, brómasetón, hexaflúorascetón, metýl etýl ketón, metýl n-butýl ketón, metýl ísóbútýl ketón, díasetón alkóhól, mesitýl oxíð, 2-metýlcyclohexanón

122 Lífrænir fósfórestrar (organophosphorus esters)

123 Lífrænar sýrur

124 Formaldehýð

125 Klórkolvatnsefna afleiður af nitri

126.01 Benzene eða hliðstæður þess (hliðstæður eru skilgreindar með formúlunni: CnH2n-6)

126.02 Naphthalene eða naphthalene hliðstæður þess (hliðstæður naftalens eru skilgreindar með formúlunni: CnH2n-12)

126.03 Vínýlbensen og dívínýlbensen

127 Halogen afleiður af hringlaga kolvatnsefnum

128.01 Fenól eða hliðstæðurþess eða halogen afleiður af því

128.02 Naftól eða hliðstæður þess eða halogen afleiður af því

128.03 Halogen afleiður alkýlarýl oxiða

128.04 Halogen afleiður alkýlarýl sulfónata

128.05 Bensóquinón sambönd

129.01 Arómatísk amín eða arómatísk hydrasín eða afleiður af þeim með halogenum, fenólum, nitri, nítrati eða sulfónati

129.02 Alifatísk amín og halogen afleiður af því

130.01 Nitur afleiður arómatískra klórkolvatnsefna

130.02 Nitur afleiður fenóls eða hluta þeirra

131 Antímón og afleiður þess

132 Estrar af saltpéturssýru (nitric acid esters)

133 Brennisteinsvetni (hydrogen sulphide)

135 Heilaáverkar (Encephalopathies) vegna lífrænna leysiefna

136 Fjöltaugabólgur vegna lífrænna leysiefna

2. Húðsjúkdómar sem ekki falla undir aðra liði:

201 Húðsjúkdómar og krabbamein í húð vegna:

201.01 Sóts

201.02 Jarðbiks (bitumen)

201.03 Tjöru

201.04 Biks (pitch)

201.05 Antrasen eða sambanda þess

201.06 Olíu (mineral oil)

201.07 Hrá paraffíns (crude paraffin)

201.08 Karbasól eða sambanda þess

201.09 Fylgiefna við kolavinnslu

202 Atvinnuhúðsjúkdóma orsakaða af vísindalega viðurkenndum ofnæmisvökum eða ertandi efnum sem ekki er getið annars staðar

3. Sjúkdómar vegna innöndunar á efnum eða efnaþáttum sem ekki er getið annars staðar:

301 Sjúkdómar í öndunarvegi og krabbamein

301.11 Silikósis (steinlungu)

301.12 Silikósis (steinlungu) í tengslum við berkla

301.21 Asbestósis

301.22 Fleiðruþekjuæxli eftir innöndun asbests ryks

301.31 Pneumokóníósur vegna ryks frá silikötum

302 Fylgikvillar asbestósu í lungnaberkjum

303 Lungnaberkjukvillar vegna sindraðra málma

304.01 Extrinsic allergic alveolites (heymæði og skyldir sjúkdómar)

304.02 Lungnasjúkdómar vegna innöndunar á ryki eða þráðum frá bómull, hör, hampi, basti, sísalhampi og „bagasse“

304.04 Öndunarfærasjúkdómar vegna innöndunarryks frá kóbalti, tini, baríum and grafíti

304.05 Síderósa (járnútfellingar í lungum)

305.01 Krabbamein í efri öndunarvegi vegna innöndunar á timburryki

304.06 Ofnæmisastmi sem orsakast af innöndun efna sem sýnt hefur verið fram á að tengist ákveðinni tegund vinnu

304.07 Ofnæmisnefrennsli sem orsakast af innöndun efna sem sýnt hefur verið fram á að tengist ákveðinni tegund vinnu

306 Bandvefsmyndakvillar tengdir fleiðru sem leiða til öndunarteppu orsakaðir af asbesti

307 Langvinn lungnateppa eða herpa meðal námumanna í neðanjarðar kolanámum

308 Lungnakrabbamein vegna innöndunar asbestsryks

309 Berkju- og lungnakvillar tengdir innöndun ryks eða gufu frá áli eða samböndum þess

310 Berkju- og lungnakvillar sem orsakaðast af gjalli

4. Smit- og sníkjudýrasjúkdómar:

401 Smit- og sníkjudýrasjúkdómar sem berast frá dýrum eða dýraleifum í menn

402 Stífkrampi

403 Brucellosis

404 Lifrarbólgur af völdum veira

405 Berklar

406 Amöbusýkingar

407 COVID-19 af völdum vinnu við sjúkdómavarnir, í heilbrigðis- og félagsþjónustu og við heimilisaðstoð, eða, í heimsfaraldri, í starfsgreinum þar sem faraldur er til staðar og sýkingarhætta hefur verið sönnuð

408 Aðrir smitsjúkdómar sem orsakast af vinnu við forvarnir gegn smitsjúkdómum, heilbrigðisstarfsemi, persónulegri aðstoð eða annarri aðstoð á heimili, ásamt annarri sambærilegri starfsemi þar sem hætta er á smiti

5. Sjúkdómar vegna eftirtalinna eðlisfræðilegra þátta:

502.01 Drer á auga vegna hitageislunar

502.02 Hvarmabólga í framhaldi af útfjólublárri geislun

503 Heyrnardeyfa eða heyrnarleysi vegna hávaða

504 Sjúkdómar vegna breytinga á loftþrýstingi

505.01 Lið- eða beinsjúkdómar handa og úlnliðs vegna titrings af völdum véla eða tækja

505.02 Angioneurotískir sjúkdómar vegna titrings af völdum véla eða tækja

506.10 Sjúkdómar í liðpokum vegna þrýstings

506.11 Belgbólga undir eða ofan á hnéskel

506.12 Olnbogabelgbólga

506.13 Axlarliðsliðpokabólga

506.21 Sjúkdómar vegna ofálags á sinaskeiðar

506.22 Sjúkdómar vegna ófálags á beinhimnur

506.23 Sjúkdómar vegna ofálags á vöðva- eða sinafestur

506.30 Brjóskþófaskemmd eftir langvarandi vinnu á hnjám, krjúpandi eða á hækjum sér

506.40 Lömun á taugum vegna þrýstings

506.45 Carpal tunnel heilkenni (miðtaugarklemma í úlnlið)

507 Augntif námumanna (nystagmus)

508 Sjúkdómar vegna jónandi geislunar