Dómstólaleit

X og Y voru svipt forsjá dóttur sinnar Z með úrskurði barnaverndarnefndar K og var sá úrskurður staðfestur af Barnaverndarráði Íslands. Tildrög málsins voru þau að X, faðir Z, hafði á árinu 1997 verið sakfelldur fyrir kynferðislega misnotkun á Z. Var sá dómur skilorðsbundinn og byggt á því að félagsmála- og skólayfirvöld K gætu fylgst með heimilinu. Á árinu 1999 kom enn upp grunur um misnotkun X á dóttur sinni. Félagsmálaráð kærði X til lögreglu og ákæra var gefin út á hendur honum en hann sýknaður fyrir dómi. Z, sem hafði verið vistuð utan heimilis síns frá því að grunur um misnotkun reis, var kyrrsett þar á grundvelli 24. gr. barnaverndarlaga á meðan athugun á högum hennar færi fram. Með úrskurði barnaverndarnefndar 25. janúar 2000 voru X og Y svipt forsjá þar sem ekki var talið að telpunni væri óhætt á heimili þeirra. X og Y töldu lagaskilyrðum forsjársviptingar ekki hafa verið fullnægt og höfðuðu mál til ógildingar úrskurða barnaverndaryfirvalda. Héraðsdómur féllst á kröfur X og Y þar sem ekki þótti hafa verið sýnt fram á að fullreynt væri, með undangenginni meðferðaráætlun um stuðning og eftirlit með heimili Z og Y, að ekki mætti í samvinnu við þau ná fram nægilegum úrræðum til verndar hagsmunum Z án þess að svipta þau forsjá hennar. Hæstiréttur taldi lagaskilyrðum forsjár-sviptingarinnar hafa verið fullnægt og taldi jafnframt aðstæður Z í heild bera með sér mikla áhættu fyrir sálarheill og þroska hennar væri hún tekin aftur á heimilið. Var úrskurður barnaverndarráðs látinn halda gildi sínu.

Sveitarfélagið R og barnaverndarnefnd ásamt fósturforeldrum barnsins Þ kröfðust dómkvaðningar matsmanna til að meta hæfi móður þess, A, til að fara með forsjá barnsins. Skömmu áður hafði A fengið úrskurð barnaverndaryfirvalda um forsjársviptingu ógilta með dómi héraðsdóms. Jafnframt hafði fóstursamningur barnaverndaryfirvalda við Y og Z verið ógiltur með dómnum. Þessum dómi hafði verið áfrýjað og var það tilgangur matsbeiðenda að leggja matsgerðina fram í hæstaréttarmálinu. Fallist á kröfu matsbeiðenda, m.a. með vísan til hagsmuna barnsins, enda ekki talið útilokað að matsgerð gæti skipt máli um úrlausn ágreinings aðila.