Dómstólaleit

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Ingveldur Einarsdóttir, Jóhannes Sigurðsson og Oddný Mjöll Arnardóttir kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 17. maí 2019, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 21. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 15. maí 2019, í málinu nr. R-[…]/2019, þar sem varnaraðila var gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 29. maí 2019 klukkan 16. Kæruheimild er í l-lið 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
2. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.
3. Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.

Niðurstaða

1. Í ljósi þess hve gæsluvarðhald er íþyngjandi fyrir sakborning ber nauðsyn til að hraða rannsókn málsins eins og framast er kostur.
2. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur miðvikudaginn 15. maí 2019

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu hefur krafist þess að Héraðsdómur Reykjavíkur úrskurði að X, kt. […], verði gert að sæta gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 29. maí 2019 kl. 16:00. Í greinargerð sækjanda kemur fram að kynferðisbrotadeild lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu hafi til rannsóknar mál nr. 007-2019-[…] og 007-2019-[…] er varðar brot gegn 209. gr., 218. gr. b og 233. gr. b. og 233, 234 og 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Rannsókn málsins hafi hafist 12. febrúar 2019 þegar […] og barnsmóðir kærða lagði fram kæru á hendur honum m.a. fyrir kynferðisbrot. Hafi hún lýst því að síðastliðin fjögur ár hafi kærði beitt hana miklu andlegu ofbeldi. Nokkrum dögum eftir að brotaþoli hafi vísað kærða af heimili sínu nú í janúar vegna ofbeldis (Mál. nr. 007-2019-[…]) hafi kærði byrjað að dreifa um 20 nektarmyndum af henni. Kærði hafi tryllst er brotaþoli vísaði honum af heimilinu. Hún hafi lýst því að hann hefði sparkað í síðuna á henni, hellt yfir hana mjólk og slegið son þeirra kinnhesti. Þær myndir sem kærði hafi farið að dreifa í kjölfarið séu nektarmyndir sem kærði hafi tekið af brotaþola meðan á sambandi þeirra stóð fyrir um […] árum og sýni brotaþola á kynferðislegan og afar persónulegan hátt. Sumar myndanna hafi verið teknar með samþykki brotaþola en aðrar ekki, en kærði hefði sagt brotaþola að hann hefði eytt myndunum. Hann hafi svo síðar hótað henni að birta myndirnar ef hún gerði ekki það sem hann vildi.

Rannsókn lögreglu hafi leitt í ljós að á tímabilinu 4. febrúar sl. til 29. mars sl. hafi 121 tölvupóstur verið sendur sem hafi innihaldið nektarmyndir af brotaþola á 235 mismunandi tölvupóstföng, en fleiri en einn viðtakandi geti verið að baki nokkurra þeirra póstfanga. Þá hafi afrit af meirihluta póstanna verið sent á brotaþola. Hafi myndirnar verið sendar úr tölvupóstföngunum; [...], [...], [...] og [...]. Þann 13 febrúar hafi myndirnar m.a. verið sendar á netföngin [...] og [...], en samkvæmt brotaþola noti kærði netfangið [...] í samskiptum við hana. Myndirnar hafi meðal annars verið sendar fjölskyldu brotaþola og vinum hennar, [...] starfsmönnum […] þar sem brotaþoli starfi. Auk þess hafi þær verið sendar foreldrum barna í bekk sonar kærða og brotaþola, öllum starfsmönnum […] og […]og [...], […], […] og skrifstofu […], sem er heimabær brotaþola.

Þessi 121 tölvupóstföng hafi verið borin undir brotaþola. Hún hafi kannast við fjölda þeirra og hafði skýringar á því hvers vegna kærði ætti að hafa sent póstana. Sem dæmi sé einn pósturinn sendur á [...] 4. og 5. mars sl. Sonur brotaþola og kærða eigi afmæli [...]. Í samtali við kærða hafi brotaþoli sagt að hún ætlaði með son þeirra og vini hans [...] í tilefni afmælisins. Daginn eftir samtalið hafi póstur með myndum af brotaþola verið sendur á netfangið [...].

Lögreglu hafi, 16. mars sl., borist tilkynning um að kærði væri að dreifa myndefni og ósæmandi ummælum um brotaþola á Facebook-síðunni [...]. Meðlimir síðunnar séu um [...]. Ummælin hafi verið sýnileg öllum meðlimum síðunnar. Í framangreindri tilkynningu til lögreglunnar sjáist að notandi með notendanafnið „X“ setji inn færsluna „[…].“ Í athugasemd við færsluna setti X klámfengna mynd af brotaþola og aðra athugasemd þar sem hann segir „[…].“

Fram kemur í greinargerð lögreglustjóra að 7. apríl sl. hafi kærði verið handtekinn á […] í því skyni að verða afhentur íslenskum lögregluyfirvöldum. Við handtökuna hafi farangur hans verið haldlagður. Í vegabréfi kærða sjáist að hann hefði dvalið í […] á því tímabili sem framangreindir tölvupóstar hafi verið sendir. Á því tímabili hafi lögregla fengið upplýsingar um að stofnuð hefði verið Facebook-síða undir notendanafninu […], en eina efnið á síðunni hafi veirð nektarmyndir af brotaþola. Lögregla hafi fengið þær upplýsingar frá Facebook að IP-talan að baki síðunni væri í […].

Eftir handtöku kærða 7. apríl hafi brotaþola ekki borist tölvupóstar úr framangreindum tölvupóstföngum og myndum af henni hafi ekki verið dreift á annan hátt.

Við skýrslutöku 30. apríl sl. hafi brotaþoli sagt að hún þekkti ekki neinn annan en kærða sem gæti haft umræddar myndir í vörslum sínum, né vitað svo mikið um hana sbr. listann af tölvupóstföngum og hefði einhverja ástæðu til að brjóta gegn henni, sbr. framangreint.

Tekin hafi verið skýrsla af kærða 30. maí og sakarefnið borið undir hann. Hann hafi neitað að tjá sig og sagt að hann kannaðist ekki við framangreind netföng sem umræddir tölvupóstar hafi verið sendir úr.

Við rannsókn lögreglu hafi fundist samskipti milli kærða og brotaþola á samfélagsmiðlunum Facebook, Viper, og WhatsApp þar sem kærði vísi í efni framangreindra mynda. Hann brjóti þar jafnframt gegn brotaþola með ósæmilegu orðbragði. Kærði hafi hins vegar sagt að hann notaði ekki neina neina samfélagsmiðla. Þegar samskiptin hafi verið borin undir hann hafi hann sagst hafa notað Facebook, Whats- App og Viper en hafi ekki munað hvenær og neitað að tjá sig um samskiptin.

Lögreglustjóri byggir kröfu sína á a-lið 95. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008. Hann vísar til þess að brotin séu framin með því að senda tölvupósta og með samskiptum og færslum á veraldarvefnum. Þegar kærði var handtekinn hafi GSM-sími hans verið haldlagður og tekinn til rannsóknar í því skyni að rannsaka hvor á honum finnist stafræn fótspor um notkun kærða á framangreindum netföngum og samfélagsmiðlum. Kærði hafi ekki veitt lögreglu heimild til að leita í símtækinu.

Kærða hafi með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur í máli R-[…]/2019 verið gert að sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli rannsóknarhagsmuna, sbr. a-lið 95. gr. laga um meðferð sakamála. Dómurinn hafi fallist á að á kærða hvíldi rökstuddan grunur um að hafa gerst sekur um umrædd brot og ekki talið útilokað að kærði gæti torveldað rannsókn málsins, s.s. með því að eyða rafrænum sönnunargögnum, gangi hann laus. Með úrskurði héraðsdóms Reykjavíkur í máli R-[…]/2019 hafi lögreglu verið veitt heimild til þess að rannsaka efni og innihald símans. Kærði hafi hins vegar neitað að opna símtækið fyrir lögreglu svo rannsóknin gæti farið fram. Honum hafi verið gerð grein fyrir því að gæfi hann lögreglu ekki upp aðgangskóða að símanum þyrfti að senda símann til útlanda í þeim tilgangi að opna hann, en kærði skipti þó ekki um skoðun.

Við rannsókn máls 007-2016-[…], þar sem kærði hafi einnig stöðu sakbornings, hafi tölvur í eigu kærða verið haldlagðar. Á þeim tölvum hafi sést að kærði hafi umráð yfir um 200 sýndartölvum sem hægt sé að fá aðgang að hvaðan og hvenær sem er. Rannsókn á þeim sýndartölvum standi yfir og sé meðal annars verið að leita eftir stafrænum fótsporum á þeim tölvum, til að mynda af umræddum ljósmyndum af barnsmóður kærða sem öðrum gögnum sem tengi kærða við framangreind netföng.

Lögreglustjóri telur að sömu aðstæður uppi nú og 1. maí sl. þegar úrskurður héraðsdóms um gæsluvarðhald á grundvelli a-liðar 95. gr. laga nr. 88/2008 var kveðinn upp þar sem enn sé til rannsóknar sími kærða, sem hann hafi haft meðferðis á ferðalagi um [...] séu umræddir tölvupóstar voru sendir. Verði því að telja skilyrði a-liðar 95. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 enn uppfyllt.

Umrædd brot kunni að varða við 209. gr., 218. gr. b. og 233. gr. b og 233, 234 og 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Vísað sé til framangreinds, framlagðra gagna og a-liðar 95. gr. laga um meðferð sakamála nr. 88/2008 en til vara til 1. mgr. 100. gr. laga um meðferð sakamála.

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu rannsakar mál er varðar meðal annars meinta dreifingu og birtingu nektarmynda af barnsmóður og […] kærða með tölvupósti og á samfélagsmiðlum á tímabilinu 4. febrúar til 29. mars sl. Með vísan til þess sem rakið er í greinargerð lögreglustjóra og þess sem fram kemur í rannsóknargögnum lögreglu er fallist á að á kærða hvíli rökstuddur grunur um saknæma aðild að málinu. Ætluð brot geta varðað fangelsisrefsingu samkvæmt þeim ákvæðum almennra hegningarlaga sem lögreglustjóri vísar til. Eru því uppfyllt skilyrði 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Lögreglustjóri byggir á því að skilyrði a-liðar ákvæðisins séu uppfyllt. Rannsókn málsins sé að vísu langt komin en þó eigi enn eftir að rannsaka sýndartölvur sem lögregla hafi haldlagt. Þar eð kærði vildi ekki gefa upp aðgangsorð að síma sínum þurfti að senda símann til útlanda til rannsóknar en þeirri rannsókn er ekki lokið. Lögreglustjóri telur kærða geta torveldað rannsókn málsins gangi hann laus til dæmis með því að eyða rafrænum sönnunargögnum en hann kunni að komast inn í póstforrit í símanum fái hann aðgang að nettengingu. Hann kunni einnig að geta skráð sig inn á sýndartölvurnar og eytt upplýsingum úr þeim á meðan lögreglu hafi ekki tekist að rannsaka þær til fullnustu. Þar sem ekki verður talið útilokað að kærði geti eytt rafrænum fótsporum sínum verði hann frjáls ferða sinna og í ljósi alvarleika ætlaðra brota verður á það fallist að vegna rannsóknarhagsmuna sé nauðsynlegt að hann sæti gæsluvarðhaldi, sbr. a-lið 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008. Þótt hann hafi fyrst setið í gæsluvarðhaldi í þrjár vikur í [...] og síðan tvær vikur hér á landi þykja, með vísan til rannsóknarhagsmuna, ekki efni til þess að marka gæsluvarðhaldi skemmri tíma en til tveggja vikna.

Þar sem fallist er á gæsluvarðhald á grundvelli a-liðar eru ekki efni til að fjalla um varakröfu lögreglustjóra um farbann eða aðrar ráðstafanir á grundvelli 1. mgr. 100. gr. laganna. Ingiríður Lúðvíksdóttir héraðsdómari kveður upp þennan úrskurð.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Kærði, X, kt. […], skal sæta gæsluvarðhaldi allt til miðvikudagsins 29. maí 2019, kl. 16:00.