Dómstólaleit

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Ingveldur Einarsdóttir, Kristbjörg Stephensen og Oddný Mjöll Arnardóttir kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Varnaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 10. maí 2019, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 16. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 9. maí 2019 í málinu nr. R-[…]/2019 þar sem staðfest var ákvörðun sóknaraðila um að varnaraðila yrði gert að sæta nánar tilgreindu nálgunarbanni. Kæruheimild er í 3. mgr. 15. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili.
2. Sóknaraðili krefst staðfestingar hins kærða úrskurðar.
3. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi.

Niðurstaða

1. Samkvæmt a- og b-lið 4. gr. laga nr. 85/2011 er heimilt að beita nálgunarbanni ef rökstuddur grunur leikur á að sakborningur hafi framið refsivert brot eða raskað á annan hátt friði brotaþola eða hætta er á því að viðkomandi brjóti gegn brotaþola með þeim hætti. Samkvæmt rannsóknargögnum málsins er varnaraðili undir rökstuddum grun um að hafa sent brotaþola fjöldamörg símaskilaboð auk skilaboða með tölvupósti, á tímabilinu frá janúar til mars 2019 þar sem fram koma smánandi og móðgandi athugasemdir um persónu brotaþola. Þá er hann grunaður um að hafa sent nektarmyndir af brotaþola til fjölmargra aðila og sent brotaþola afrit af þeim myndum. Enn fremur er hann grunaður um að hafa beitt brotaþola líkamlegu ofbeldi á heimili hennar í lok janúar 2019.
2. Nálgunarbann á grundvelli laga nr. 85/2011 veitir brotaþola ekki vernd gegn þeirri háttsemi sem varnaraðili er grunaður um og falist hefur í dreifingu kynlífsmynda af henni, enda þótt slíkt brot feli í sér grófa atlögu að friðhelgi og æru þeirra sem fyrir verða. Á hinn bóginn er varnaraðili undir rökstuddum grun um brot gegn 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa sent brotaþola afrit af nektarmyndunum, og að hafa ítrekað sent henni skilaboð sem falið hafa í sér niðurlægjandi og smánandi athugasemdir í hennar garð.
3. Þá hefur sú háttsemi sem hann er grunaður um, raskað verulega friði hennar eins og fram kemur í fyrirliggjandi læknisvottorði.
4. Samkvæmt framangreindu er fullnægt skilyrðum a- og b-liða 4. gr. laga nr. 85/2011 til að varnaraðila verði gert að sæta nálgunarbanni. Þá verður ekki talið sennilegt að friðhelgi brotaþola verði vernduð með öðrum og vægari hætti, sbr. 1. mgr. 6. gr. sömu laga. Verður hinn kærði úrskurður því staðfestur.
5. Þóknun verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, sem ákveðin er að meðtöldum virðisaukaskatti eins og í úrskurðarorði greinir, greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 38. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er staðfestur. Þóknun skipaðs verjanda varnaraðila fyrir Landsrétti, Ólafs Karls Eyjólfssonar lögmanns, 186.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur fimmtudaginn 9. maí 2019

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu hefur krafist þess að Héraðsdómur Reykjavíkur staðfesti ákvörðun lögreglustjóra frá 30. apríl s.l. þess efnis að X, kt. […], verði gert að sæta nálgunarbanni skv. a. og b. lið 4. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili í 6 mánuði eða til 30. október 2019, þannig að lagt verði bann við því að hann komi á eða í námunda við lögheimili A, kt. […], að […] Reykjavík á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis heimilið. Jafnframt er lagt bann við því að X veiti A eftirför, nálgist hana á vinnustöðum hennar að […], á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis vinnustaðina, nálgist hana á almannafæri eða setji sig í samband við hana með síma, í gegnum tölvupóst, samfélagsmiðla eða með öðrum hætti. Í greinargerð sækjanda kemur fram að kynferðisbrotadeild lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu hefur til rannsóknar mál nr. 007-2019-[…] er varðar brot gegn 209. gr., 218. gr. b og 233. gr. b., 234. gr. og 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og mál 007-2019-[…] er varðar meint heimilisofbeldi þann 24. janúar sl. Hvað mál 007-2019-[…] varðar þá barst lögreglu tilkynning um heimilisofbeldi að […]. Þar hafði brotaþoli tilkynnt sakborningi að hann gæti ekki lengur dvalið hjá henni og hafði hann þá tryllst, sparkað í síðunna á henni og hellt yfir hana mjólk og slegið son þeirra, […] ára, kinnhesti er hann reyndi að stöðva föður sinn.

Rannsókn máls 007-2019-[…] hófst 12. febrúar 2019 þegar brotaþoli lagði fram kæru á hendur sakborningi m.a. fyrir kynferðisbrot. Lýsti hún því að síðastliðin fjögur ár hafi kærði beitt hana miklu andlegu ofbeldi. Nokkrum dögum eftir að brotaþoli vísaði kærða af heimili sínu nú í […] vegna ofbeldis hafi sakborningur byrjað að dreifa um 20 nektarmyndum af henni. Um er að ræða nektarmyndir sem hann tók af brotaþola meðan á sambandi þeirra stóð fyrir um […] árum síðan. Rannsókn lögreglu hefur leitt í ljós að á tímabilinu 4. febrúar sl. til 29. mars sl. voru 121 tölvupóstar sendir sem innihéldu nektarmyndir af brotaþola á 235 mismunandi tölvupóstföng, en fleiri en einn viðtakandi getur verið að baki nokkurra þeirra póstfanga. Þá var afrit allra póstanna sent á brotaþola og verður að telja þá háttsemi falla undir andlegt ofbeldi og vera sérstaklega meiðandi fyrir brotaþola. Þá lét sakborningur færa lögheimili sitt á lögheimili brotaþola eftir að rannsókn málsins hófst. Þá fann lögregla við rannsókn málsins ýmis skilaboð frá sakborningi til brotaþola sem fela í sér brot gegn 209. gr. og 218. gr. b., þ.e. blygðunarsemisbrot og andlegt ofbeldi og voru þessi skilaboð send frá áramótum 2019 og fram í mars 2019. Teknar voru skýrslur af sakborningi þann 30. maí 2019 þar sem sakarefni mála 007-2019-[…] og 007- 2019-[…] voru borin undir hann, en hann neitaði að tjá sig um sakaefni máls 007-2019-[…] og neitaði að hafa sparkað í síðu brotaþola í máli 007-2019-[…], en sagðist hafa tekið um höku sonar sína og játaði að hafa hellt mjólk yfir brotaþola. Þá var ákvörðun lögreglustjóra um nálgunarbann frá 30. apríl sl. borin undir hann og hafnaði hann ákvörðun lögreglustjóra. Þann 7. maí sl. barst lögreglustjóra krafa frá verjanda sakbornings þar sem þess var krafist að ákvörðun lögreglustjóra yrði borin undir dómstóla til staðfestingar. Með vísan til framangreinds er sakborningur undir rökstuddum grun um refsiverða háttsemi í garð brotaþola. Þau gögn sem lögregla hefur undir höndum bera með sér að brotaþola stafi ógn af sakborningi og að hún hafi sætt ofbeldi og ógnunum af hans hálfu og hann valdið henni mikilli vanlíðan og ónæði. Í ljósi ofangreinds telur lögreglustjóri að skilyrði 4. gr. laga nr. 85/2011 séu uppfyllt en sakborningur liggur undir rökstuddum grun um að hafa beitt brotaþola bæði andlegu, líkamlegu og kynferðislegu ofbeldi. Þá er talin hætta á að hann muni halda háttseminni áfram og með því raska friði hennar í skilningi ákvæðisins njóti hann fulls athafnafrelsis. Ekki er talið sennilegt að friðhelgi hennar verði vernduð með öðrum og vægari hætti eins og sakir standa. Með vísan til framangreinds og framlagðra gagna teljast skilyrði 4. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann uppfyllt og ítrekað að krafan nái fram að ganga.

Niðurstaða:

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu hefur krafist þess að Héraðsdómur Reykjavíkur staðfesti ákvörðun lögreglustjóra, dags. 30. apríl 2019, um að X, kt. […], verði gert að sæta nálgunarbanni skv. a- og b. lið 4. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili í 6 mánuði eða til 30. október 2019, þannig að lagt verði bann við því að hann komi á eða í námunda við lögheimili A, kt. […], að […] Reykjavík á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis heimilið. Jafnframt er lagt bann við því að X veiti A eftirför, nálgist hana á vinnustöðum hennar að […], á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis vinnustaðina, nálgist hana á almannafæri eða setji sig í samband við hana með síma, í gegnum tölvupóst, samfélagsmiðla eða með öðrum hætti. Heimild er til að beita nálgunarbanni ef rökstuddur grunur er um að viðkomandi hafi framið refsivert brot eða raskað á annan hátt friði brotaþola eða hætta er á því að viðkomandi brjóti þannig gegn brotaþola, sbr. 4. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili. Þessu úrræði verður þó aðeins beitt þegar ekki þykir sennilegt að friðhelgi brotaþola verði vernduð með öðrum og vægari hætti, sbr. 6. gr. laga nr. 85/2011, og skal þess þá gætt að ekki sé farið strangar í sakirnar en nauðsyn ber til. Fram kemur í greinargerð lögreglustjóra að kynferðisbrotadeild lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu hefur til rannsóknar mál nr. 007-2019-[…] er varðar brot X gegn 209. gr., 218. gr. b og 233. gr. b., 234. gr. og 235. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og mál 007-2019-[…] er varðar meint heimilisofbeldi þann 24. janúar sl. Þá hafði brotaþoli tilkynnt honum að hann gæti ekki lengur dvalið hjá henni og hefði hann þá tryllst, sparkað í síðunna á henni og hellt yfir hana mjólk og slegið son þeirra, […] ára, kinnhesti er hann reyndi að stöðva föður sinn. Rannsókn fyrra málsins hófst 12. febrúar 2019 þegar brotaþoli lagði fram kæru á hendur X m.a. fyrir kynferðisbrot en hún kvað hann í fjögur ár hafa beitt hana miklu andlegu ofbeldi. Þá kemur fram að X hafi eftir að brotaþoli vísaði honum af heimili sínu vegna ofbeldis byrjað að dreifa um 20 nektarmyndum sem hann tók af brotaþola meðan á sambandi þeirra stóð fyrir um […] árum síðan. Rannsókn lögreglu hefur leitt í ljós umfangsmikla dreifingu myndanna á tölvupóstum á tímabilinu 4. febrúar sl. til 29. mars sl., voru 121 tölvupóstar sendir sem innihéldu nektarmyndir af brotaþola á 235 mismunandi tölvupóstföng. en fleiri en einn viðtakandi geti verið að baki nokkurra þeirra póstfanga. Þá hafi afrit allra póstanna verið send á póstfang brotaþola. Þá liggur einnig fyrir að sakborningur lét færa lögheimili sitt á lögheimili brotaþola eftir að rannsókn málsins hófst. Þá hafi lögregla við rannsókn málsins fundið ýmis skilaboð frá X til brotaþola sem feli í sér brot gegn 209. gr. og 218. gr. b., þ.e. blygðunarsemisbrot og andlegt ofbeldi og hafi þessi skilaboð verið send frá áramótum 2019 og fram í mars 2019. X er undir rökstuddum grun um að hafa beitt brotaþola bæði andlegu, líkamlegu og kynferðislegu ofbeldi og brotaþola stafar ógn af honum. Þá er fallist á að sterkar líkur eru á að hann muni halda háttseminni áfram og með því raska friði hennar í skilningi ákvæðisins njóti hann fulls athafnafrelsis. Þá verður ekki talið sennilegt að friðhelgi hennar verði vernduð með öðrum og vægari hætti eins og sakir standa. Fyrir liggur í gögnum málsins að X hafi verið úrskurðaður í gæsluvarðhald þann 1. maí sl. á grundvelli rannsóknarhagsmuna vegna þessa máls 007-2019-[…], til 15. maí nk. Dómari telur að þetta hafi ekki áhrif á ákvörðun lögreglustjóra þar sem hún var tekin áður en til þessa kom. Verjandi taldi afmörkun nálgunarbanns of víðtæka og hún kæmi í veg fyrir að hann gæti notið umgengni við sameiginlegt barn þeirra en þau hafa sameiginlegt forræði. Saksóknari gerði grein fyrir því að […] hefði fallist á að hafa milligöngu um umgengni X við son þeirra. Dómarinn telur því ekki að nálgunarbannið geti talist of víðtækt af þessum sökum. Þá hefur sækjandi lagt fram læknisvottorð dags. 28. apríl sl. þar sem lýst er áverkum er brotaþoli telur að hún hafi orðið fyrir vegna árásar X þann 24. janúar sl. en þar kemur fram að hún sé óvinnufær einkum af völdum andlegra veikinda.

Með vísan til framangreinds og framlagðra gagna verður talið að skilyrði a- og b liðar 4. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann séu uppfyllt og verður ákvörðun Lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu frá 30. apríl sl. staðfest eins og nánar greinir í úrskurðarorði. Þóknun skipaðs verjanda varnaraðila 200.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 3. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011. Þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, 200.000 krónur, greiðist einnig úr ríkissjóði samkvæmt 3. mgr. 48. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011.

Þórður Clausen Þórðarson héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Staðfest er ákvörðun lögreglustjóra frá 30. apríl s.l. þess efnis að X, kt. […], verði gert að sæta nálgunarbanni skv. a- og b-lið 4. gr. laga nr. 85/2011 um nálgunarbann og brottvísun af heimili í 6 mánuði eða til 30. október 2019, þannig að lagt er bann við því að hann komi á eða í námunda við lögheimili A, kt. […], að […] Reykjavík á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis heimilið. Jafnframt er lagt bann við því að X veiti A eftirför, nálgist hana á vinnustöðum hennar að […] Reykjavík, á svæði sem afmarkast við 50 metra radíus umhverfis vinnustaðina, nálgist hana á almannafæri eða setji sig í samband við hana með síma, í gegnum tölvupóst, samfélagsmiðla eða með öðrum hætti. Þóknun skipaðs verjanda varnaraðila 200.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði samkvæmt 3. mgr. 38. gr. laga nr. 88/2008, um meðferð sakamála, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011. Þóknun skipaðs réttargæslumanns brotaþola, 200.000 krónur, greiðist einnig úr ríkissjóði samkvæmt 3. mgr. 48. gr. laga nr. 88/2008, sbr. 14. gr. laga nr. 85/2011.